حَدَّثَنَا عَبْدَانُ، حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ، أَخْبَرَنَا ابْنُ جُرَيْجٍ، قَالَ أَخْبَرَنِي عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي مُلَيْكَةَ، قَالَ تُوُفِّيَتِ ابْنَةٌ لِعُثْمَانَ ـ رضى الله عنه ـ بِمَكَّةَ وَجِئْنَا لِنَشْهَدَهَا، وَحَضَرَهَا ابْنُ عُمَرَ وَابْنُ عَبَّاسٍ ـ رضى الله عنهم ـ وَإِنِّي لَجَالِسٌ بَيْنَهُمَا ـ أَوْ قَالَ جَلَسْتُ إِلَى أَحَدِهِمَا. ثُمَّ جَاءَ الآخَرُ، فَجَلَسَ إِلَى جَنْبِي فَقَالَ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عَمَرَ ـ رضى الله عنهما ـ لِعَمْرِو بْنِ عُثْمَانَ أَلاَ تَنْهَى عَنِ الْبُكَاءِ، فَإِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ " إِنَّ الْمَيِّتَ لَيُعَذَّبُ بِبُكَاءِ أَهْلِهِ عَلَيْهِ ". فَقَالَ ابْنُ عَبَّاسٍ ـ رضى الله عنهما ـ قَدْ كَانَ عُمَرُ ـ رضى الله عنه ـ يَقُولُ بَعْضَ ذَلِكَ، ثُمَّ حَدَّثَ قَالَ صَدَرْتُ مَعَ عُمَرَ ـ رضى الله عنه ـ مِنْ مَكَّةَ حَتَّى إِذَا كُنَّا بِالْبَيْدَاءِ، إِذَا هُوَ بِرَكْبٍ تَحْتَ ظِلِّ سَمُرَةٍ فَقَالَ اذْهَبْ، فَانْظُرْ مَنْ هَؤُلاَءِ الرَّكْبُ قَالَ فَنَظَرْتُ فَإِذَا صُهَيْبٌ، فَأَخْبَرْتُهُ فَقَالَ ادْعُهُ لِي. فَرَجَعْتُ إِلَى صُهَيْبٍ فَقُلْتُ ارْتَحِلْ فَالْحَقْ أَمِيرَ الْمُؤْمِنِينَ. فَلَمَّا أُصِيبَ عُمَرُ دَخَلَ صُهَيْبٌ يَبْكِي يَقُولُ وَاأَخَاهُ، وَاصَاحِبَاهُ. فَقَالَ عُمَرُ ـ رضى الله عنه ـ يَا صُهَيْبُ أَتَبْكِي عَلَىَّ وَقَدْ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " إِنَّ الْمَيِّتَ يُعَذَّبُ بِبَعْضِ بُكَاءِ أَهْلِهِ عَلَيْهِ ". قَالَ ابْنُ عَبَّاسٍ ـ رضى الله عنهما فَلَمَّا مَاتَ عُمَرُ ـ رضى الله عنه ـ ذَكَرْتُ ذَلِكَ لِعَائِشَةَ ـ رضى الله عنها ـ فَقَالَتْ رَحِمَ اللَّهُ عُمَرَ، وَاللَّهِ مَا حَدَّثَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم إِنَّ اللَّهَ لَيُعَذِّبُ الْمُؤْمِنَ بِبُكَاءِ أَهْلِهِ عَلَيْهِ. وَلَكِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ " إِنَّ اللَّهَ لَيَزِيدُ الْكَافِرَ عَذَابًا بِبُكَاءِ أَهْلِهِ عَلَيْهِ ". وَقَالَتْ حَسْبُكُمُ الْقُرْآنُ {وَلاَ تَزِرُ وَازِرَةٌ وِزْرَ أُخْرَى}. قَالَ ابْنُ عَبَّاسٍ ـ رضى الله عنهما ـ عِنْدَ ذَلِكَ وَاللَّهُ هُوَ أَضْحَكَ وَأَبْكَى. قَالَ ابْنُ أَبِي مُلَيْكَةَ وَاللَّهِ مَا قَالَ ابْنُ عُمَرَ ـ رضى الله عنهما ـ شَيْئًا.
Абдон бизга айтди: Абдуллаҳ бизга айтди: Ибн Журайж бизга хабар берди: Абдуллаҳ ибн Убайдуллаҳ ибн Абу Мулайка менга хабар берди: У деди: Усмон розияллаҳу анҳунинг бир қизи Маккада вафот этди, биз унга ҳозир бўлишга келдик. Унга Ибн Умар ва Ибн Аббос розияллаҳу анҳум (ҳам) ҳозир бўлди. Мен иккаласи орасида ўтирган эдим — ёки: биринга яқин ўтирдим, сўнг иккинчиси келиб ёнимга ўтирди. Абдуллаҳ ибн Умар розияллаҳу анҳума Амр ибн Усмонга: ‹Йиғидан қайтармайсанми? Чунки Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам: ‹Албатта маййит аҳли (оиласи)нинг унга йиғлаши сабабли азобланади› деганлар› деди. Ибн Аббос розияллаҳу анҳума: ‹Умар розияллаҳу анҳу шунга ўхшаш (гап)ни айтар эди›, деди, сўнг сўзлаб берди: У деди: Мен Умар розияллаҳу анҳу билан Маккадан (қайтиб) йўлга тушдим, ҳатто Байдода бўлганимизда, қарасак хурмо дарахти сояси остида бир тўда (сувори) бор эди. У: ‹Бориб, бу суворилар ким эканини кўр› деди. У (Ибн Аббос) деди: Мен қарадим, қарасам Суҳайб (экан). Унга хабар бердим, у: ‹Уни менга чақир› деди. Мен Суҳайбнинг олдига қайтиб: ‹Йўлга туш, амирул-мўмининга қўшил› дедим. Умар (ханжар билан жароҳатлаб) ўлдирилганида, Суҳайб йиғлаб кирди: ‹Вой биродарим! Вой дўстим!› дер эди. Умар розияллаҳу анҳу: ‹Эй Суҳайб, сен менга йиғлаяпсанми? Ҳолбуки Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам: ‹Албатта маййит аҳлининг унга баъзи йиғлашлари сабабли азобланади› деганлар-ку› деди. Ибн Аббос розияллаҳу анҳума деди: Умар розияллаҳу анҳу вафот этганида, мен буни Оиша розияллаҳу анҳога зикр қилдим. У: ‹Аллаҳ Умарга раҳм қилсин, Аллаҳга қасамки, Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам: ‹Албатта Аллаҳ мўминни аҳлининг унга йиғлаши сабабли азоблайди› деб айтмаганлар. Лекин Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам: ‹Албатта Аллаҳ кофирнинг азобини аҳлининг унга йиғлаши сабабли зиёда қилади› деганлар› деди. Ва: ‹Сизларга Қуръан кифоя: ‹Бир (гуноҳкор) жон бошқасининг юкини (гуноҳини) кўтармайди›› деди. Ибн Аббос розияллаҳу анҳума ўшанда: ‹Аллаҳ — Ўзи кулдирди ва йиғлатди› деди. Ибн Абу Мулайка деди: Аллаҳга қасамки, Ибн Умар розияллаҳу анҳума (бунга қарши) ҳеч нарса демади.