حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ، حَدَّثَنَا سُلَيْمَانُ بْنُ بِلاَلٍ، عَنْ هِشَامِ بْنِ عُرْوَةَ، عَنْ عُرْوَةَ بْنِ الزُّبَيْرِ، عَنْ عَائِشَةَ ـ رضى الله عنها ـ زَوْجِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم مَاتَ وَأَبُو بَكْرٍ بِالسُّنْحِ ـ قَالَ إِسْمَاعِيلُ يَعْنِي بِالْعَالِيَةِ ـ فَقَامَ عُمَرُ يَقُولُ وَاللَّهِ مَا مَاتَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم. قَالَتْ وَقَالَ عُمَرُ وَاللَّهِ مَا كَانَ يَقَعُ فِي نَفْسِي إِلاَّ ذَاكَ وَلَيَبْعَثَنَّهُ اللَّهُ فَلَيَقْطَعَنَّ أَيْدِيَ رِجَالٍ وَأَرْجُلَهُمْ. فَجَاءَ أَبُو بَكْرٍ فَكَشَفَ عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقَبَّلَهُ قَالَ بِأَبِي أَنْتَ وَأُمِّي طِبْتَ حَيًّا وَمَيِّتًا، وَالَّذِي نَفْسِي بِيَدِهِ لاَ يُذِيقُكَ اللَّهُ الْمَوْتَتَيْنِ أَبَدًا. ثُمَّ خَرَجَ فَقَالَ أَيُّهَا الْحَالِفُ عَلَى رِسْلِكَ. فَلَمَّا تَكَلَّمَ أَبُو بَكْرٍ جَلَسَ عُمَرُ. فَحَمِدَ اللَّهَ أَبُو بَكْرٍ وَأَثْنَى عَلَيْهِ وَقَالَ أَلاَ مَنْ كَانَ يَعْبُدُ مُحَمَّدًا صلى الله عليه وسلم فَإِنَّ مُحَمَّدًا قَدْ مَاتَ، وَمَنْ كَانَ يَعْبُدُ اللَّهَ فَإِنَّ اللَّهَ حَىٌّ لاَ يَمُوتُ. وَقَالَ {إِنَّكَ مَيِّتٌ وَإِنَّهُمْ مَيِّتُونَ} وَقَالَ {وَمَا مُحَمَّدٌ إِلاَّ رَسُولٌ قَدْ خَلَتْ مِنْ قَبْلِهِ الرُّسُلُ أَفَإِنْ مَاتَ أَوْ قُتِلَ انْقَلَبْتُمْ عَلَى أَعْقَابِكُمْ وَمَنْ يَنْقَلِبْ عَلَى عَقِبَيْهِ فَلَنْ يَضُرَّ اللَّهَ شَيْئًا وَسَيَجْزِي اللَّهُ الشَّاكِرِينَ} قَالَ فَنَشَجَ النَّاسُ يَبْكُونَ ـ قَالَ ـ وَاجْتَمَعَتِ الأَنْصَارُ إِلَى سَعْدِ بْنِ عُبَادَةَ فِي سَقِيفَةِ بَنِي سَاعِدَةَ فَقَالُوا مِنَّا أَمِيرٌ وَمِنْكُمْ أَمِيرٌ، فَذَهَبَ إِلَيْهِمْ أَبُو بَكْرٍ وَعُمَرُ بْنُ الْخَطَّابِ وَأَبُو عُبَيْدَةَ بْنُ الْجَرَّاحِ، فَذَهَبَ عُمَرُ يَتَكَلَّمُ فَأَسْكَتَهُ أَبُو بَكْرٍ، وَكَانَ عُمَرُ يَقُولُ وَاللَّهِ مَا أَرَدْتُ بِذَلِكَ إِلاَّ أَنِّي قَدْ هَيَّأْتُ كَلاَمًا قَدْ أَعْجَبَنِي خَشِيتُ أَنْ لاَ يَبْلُغَهُ أَبُو بَكْرٍ، ثُمَّ تَكَلَّمَ أَبُو بَكْرٍ فَتَكَلَّمَ أَبْلَغَ النَّاسِ فَقَالَ فِي كَلاَمِهِ نَحْنُ الأُمَرَاءُ وَأَنْتُمُ الْوُزَرَاءُ. فَقَالَ حُبَابُ بْنُ الْمُنْذِرِ لاَ وَاللَّهِ لاَ نَفْعَلُ، مِنَّا أَمِيرٌ وَمِنْكُمْ أَمِيرٌ. فَقَالَ أَبُو بَكْرٍ لاَ، وَلَكِنَّا الأُمَرَاءُ وَأَنْتُمُ الْوُزَرَاءُ هُمْ أَوْسَطُ الْعَرَبِ دَارًا، وَأَعْرَبُهُمْ أَحْسَابًا فَبَايِعُوا عُمَرَ أَوْ أَبَا عُبَيْدَةَ. فَقَالَ عُمَرُ بَلْ نُبَايِعُكَ أَنْتَ، فَأَنْتَ سَيِّدُنَا وَخَيْرُنَا وَأَحَبُّنَا إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم. فَأَخَذَ عُمَرُ بِيَدِهِ فَبَايَعَهُ، وَبَايَعَهُ النَّاسُ، فَقَالَ قَائِلٌ قَتَلْتُمْ سَعْدَ بْنَ عُبَادَةَ. فَقَالَ عُمَرُ قَتَلَهُ اللَّهُ.
Исмоил ибн Абдуллаҳ бизга айтди, Сулаймон ибн Билол бизга айтди, Ҳишом ибн Урвадан, Урва ибнуз-Зубайрдан, Набий соллаллаҳу алайҳи васалламнинг завжаси Оиша розияллаҳу анҳодан: Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам вафот этди, Абу Бакр эса Сунҳда эди — Исмоил: «Яъни Олияда», деди. Умар туриб: «Аллаҳга қасам, Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам вафот этмади», дер эди. (Оиша) деди: Умар: «Аллаҳга қасам, менинг кўнглимга фақат шу (фикр) келар эди: албатта Аллаҳ уни (қайтадан) тирилтиради ва у (баъзи) кишиларнинг қўл-оёқларини кесади», деди. Сўнг Абу Бакр келди ва Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васалламнинг (юзини) очди ва уни ўпди. У: «Отам ва онам сенга фидо бўлсин, сен тирилигингда ҳам, вафотингда ҳам покиза (хушбўй)сан; жоним қўлида бўлган Зот билан қасамки, Аллаҳ сенга ҳеч қачон икки ўлимни тотдирмайди», деди. Сўнг чиқди ва: «Эй қасамёдли (Умар), секинлаб (шошилма)», деди. Абу Бакр гапирган пайтда Умар ўтирди. Абу Бакр Аллаҳга ҳамд ва сано айтди ва: «Огоҳ бўлинглар! Ким Муҳаммад соллаллаҳу алайҳи васалламга ибодат қилар эди — албатта Муҳаммад вафот этди; ким Аллаҳга ибодат қилар эди — албатта Аллаҳ тирикдир, ўлмайди», деди. Ва: {Албатта сен ўлувчисан, улар ҳам ўлувчилардир} (оятини) ўқиди; ва: {Муҳаммад фақат бир Расулдир, ундан олдин (кўп) расуллар ўтган; агар у ўлса ёки ўлдирилса, ортингларга (орқага) қайтиб кетасизларми? Ким икки товонига (орқага) қайтса, Аллаҳга ҳеч қанча зарар етказмайди; Аллаҳ шукр қилувчиларни мукофотлайди} (оятини) ўқиди. (Рови) деди: Шунда одамлар йиғлаб ҳўнградилар. (Рови) деди: Ансор Саъд ибн Убоданин олдига Бану Соиданин соқифасига тўпланди ва: «Биздан бир амир, сиздан бир амир», дедилар. Уларнинг олдига Абу Бакр, Умар ибнул-Хаттоб ва Абу Убайда ибнул-Жарроҳ борди. Умар гапирмоқчи бўлди, Абу Бакр уни жим қилди. Умар (кейин) дер эди: «Аллаҳга қасам, мен бу билан фақат шуни истаган эдим: мен ўзимга ёққан бир нутқ тайёрлаган эдим, Абу Бакр уни (тўлиқ) етказмаслиғидан қўрқган эдим». Сўнг Абу Бакр гапирди ва одамларнинг энг балоғатлиси (равон)и бўлиб гапирди. У ўз сўзида: «Биз амирлармиз, сизлар вазирлар», деди. Ҳубоб ибнул-Мунзир: «Йўқ, Аллаҳга қасам, биз (бундай) қилмаймиз; биздан амир, сиздан амир», деди. Абу Бакр: «Йўқ, балки биз амирлармиз, сизлар вазирлар; улар (Қурайш) арабларнинг макони жихатидан энг ўртада, насаби жихатидан энг (соф) арабидир; бас, Умар ёки Абу Убайдага байъат қилинглар», деди. Умар: «Йўқ, балки биз сенга байъат қиламиз, сен бизнинг саййидимиз, энг яхшимиз ва Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васалламга энг севимлимизсан», деди. Сўнг Умар унинг қўлини олди ва унга байъат қилди, одамлар ҳам унга байъат қилдилар. Бир айтувчи: «Саъд ибн Убодани ўлдирдинглар», деди. Умар: «Уни Аллаҳ ўлдирди», деди.