حَدَّثَنَا الصَّلْتُ بْنُ مُحَمَّدٍ، حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، حَدَّثَنَا أَيُّوبُ، عَنِ ابْنِ أَبِي مُلَيْكَةَ، عَنِ الْمِسْوَرِ بْنِ مَخْرَمَةَ، قَالَ لَمَّا طُعِنَ عُمَرُ جَعَلَ يَأْلَمُ، فَقَالَ لَهُ ابْنُ عَبَّاسٍ ـ وَكَأَنَّهُ يُجَزِّعُهُ ـ يَا أَمِيرَ الْمُؤْمِنِينَ، وَلَئِنْ كَانَ ذَاكَ لَقَدْ صَحِبْتَ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَأَحْسَنْتَ صُحْبَتَهُ، ثُمَّ فَارَقْتَهُ وَهْوَ عَنْكَ رَاضٍ، ثُمَّ صَحِبْتَ أَبَا بَكْرٍ فَأَحْسَنْتَ صُحْبَتَهُ، ثُمَّ فَارَقْتَهُ وَهْوَ عَنْكَ رَاضٍ، ثُمَّ صَحِبْتَ صَحَبَتَهُمْ فَأَحْسَنْتَ صُحْبَتَهُمْ، وَلَئِنْ فَارَقْتَهُمْ لَتُفَارِقَنَّهُمْ وَهُمْ عَنْكَ رَاضُونَ. قَالَ أَمَّا مَا ذَكَرْتَ مِنْ صُحْبَةِ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَرِضَاهُ، فَإِنَّمَا ذَاكَ مَنٌّ مِنَ اللَّهِ تَعَالَى مَنَّ بِهِ عَلَىَّ، وَأَمَّا مَا ذَكَرْتَ مِنْ صُحْبَةِ أَبِي بَكْرٍ وَرِضَاهُ، فَإِنَّمَا ذَاكَ مَنٌّ مِنَ اللَّهِ جَلَّ ذِكْرُهُ مَنَّ بِهِ عَلَىَّ، وَأَمَّا مَا تَرَى مِنْ جَزَعِي، فَهْوَ مِنْ أَجْلِكَ وَأَجْلِ أَصْحَابِكَ، وَاللَّهِ لَوْ أَنَّ لِي طِلاَعَ الأَرْضِ ذَهَبًا لاَفْتَدَيْتُ بِهِ مِنْ عَذَابِ اللَّهِ عَزَّ وَجَلَّ قَبْلَ أَنْ أَرَاهُ. قَالَ حَمَّادُ بْنُ زَيْدٍ حَدَّثَنَا أَيُّوبُ، عَنِ ابْنِ أَبِي مُلَيْكَةَ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، دَخَلْتُ عَلَى عُمَرَ بِهَذَا.
Салт ибн Муҳаммад бизга айтди, Исмоил ибн Иброҳим бизга айтди, Айюб бизга айтди, Ибн Абу Мулайкадан, Мисвар ибн Махрамадан, у деди: Умар (ханжар билан) урилганида, оғриқ сеза бошлади. Ибн Аббос унга — гўё уни (сабрга солиб) тасалли берар эди — : «Эй амирул-мўминин, агар шу (ўлим) бўлса ҳам, сен Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васалламга саҳбат қилдинг ва унинг саҳбатини гўзал қилдинг, сўнг ундан — у сендан рози ҳолда — жудо бўлдинг; сўнг Абу Бакрга саҳбат қилдинг ва унинг саҳбатини гўзал қилдинг, сўнг ундан — у сендан рози ҳолда — жудо бўлдинг; сўнг уларнинг саҳбатига (муъминларга) саҳбат қилдинг ва уларнинг саҳбатини гўзал қилдинг; агар улардан жудо бўлсанг, албатта улар сендан рози ҳолда жудо бўласан», деди. У: «Сен зикр қилган Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васалламнинг саҳбати ва унинг ризосига келсак — у фақат Аллаҳ таолонинг миннати (инъоми)дир, У буни менга инъом қилди; ва сен зикр қилган Абу Бакрнинг саҳбати ва унинг ризосига келсак — у фақат Аллаҳ — зикри улуғ бўлган Зот — нинг миннатидир, У буни менга инъом қилди; ва сен кўраётган менинг жазаъимга (сабрсизлигимга) келсак — у сен ва сенинг шерикларинг сабаблидир. Аллаҳга қасам, агар менда ер тўла олтин бўлганида, мен уни Аллаҳ азза ва жалланинг азобидан — уни кўришимдан олдин — фидо қилар эдим», деди. Ҳаммод ибн Зайд деди: Айюб бизга айтди, Ибн Абу Мулайкадан, Ибн Аббосдан: «Мен Умарнинг олдига мана шу (хабар) билан кирдим».