حَدَّثَنَا أَبُو الرَّبِيعِ الْعَتَكِيُّ، حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ زَيْدٍ، حَدَّثَنَا مَعْبَدُ بْنُ هِلاَلٍ الْعَنَزِيُّ، ح وَحَدَّثَنَاهُ سَعِيدُ بْنُ مَنْصُورٍ، - وَاللَّفْظُ لَهُ - حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ زَيْدٍ، حَدَّثَنَا مَعْبَدُ بْنُ هِلاَلٍ الْعَنَزِيُّ، قَالَ انْطَلَقْنَا إِلَى أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ وَتَشَفَّعْنَا بِثَابِتٍ فَانْتَهَيْنَا إِلَيْهِ وَهُوَ يُصَلِّي الضُّحَى فَاسْتَأْذَنَ لَنَا ثَابِتٌ فَدَخَلْنَا عَلَيْهِ وَأَجْلَسَ ثَابِتًا مَعَهُ عَلَى سَرِيرِهِ فَقَالَ لَهُ يَا أَبَا حَمْزَةَ إِنَّ إِخْوَانَكَ مِنْ أَهْلِ الْبَصْرَةِ يَسْأَلُونَكَ أَنْ تُحَدِّثَهُمْ حَدِيثَ الشَّفَاعَةِ . قَالَ حَدَّثَنَا مُحَمَّدٌ صلى الله عليه وسلم قَالَ " إِذَا كَانَ يَوْمُ الْقِيَامَةِ مَاجَ النَّاسُ بَعْضُهُمْ إِلَى بَعْضٍ فَيَأْتُونَ آدَمَ فَيَقُولُونَ لَهُ اشْفَعْ لِذُرِّيَّتِكَ . فَيَقُولُ لَسْتُ لَهَا وَلَكِنْ عَلَيْكُمْ بِإِبْرَاهِيمَ - عَلَيْهِ السَّلاَمُ - فَإِنَّهُ خَلِيلُ اللَّهِ . فَيَأْتُونَ إِبْرَاهِيمَ فَيَقُولُ لَسْتُ لَهَا وَلَكِنْ عَلَيْكُمْ بِمُوسَى - عَلَيْهِ السَّلاَمُ - فَإِنَّهُ كَلِيمُ اللَّهِ . فَيُؤْتَى مُوسَى فَيَقُولُ لَسْتُ لَهَا وَلَكِنْ عَلَيْكُمْ بِعِيسَى - عَلَيْهِ السَّلاَمُ - فَإِنَّهُ رُوحُ اللَّهِ وَكَلِمَتُهُ . فَيُؤْتَى عِيسَى فَيَقُولُ لَسْتُ لَهَا وَلَكِنْ عَلَيْكُمْ بِمُحَمَّدٍ صلى الله عليه وسلم فَأُوتَى فَأَقُولُ أَنَا لَهَا . فَأَنْطَلِقُ فَأَسْتَأْذِنُ عَلَى رَبِّي فَيُؤْذَنُ لِي فَأَقُومُ بَيْنَ يَدَيْهِ فَأَحْمَدُهُ بِمَحَامِدَ لاَ أَقْدِرُ عَلَيْهِ الآنَ يُلْهِمُنِيهِ اللَّهُ ثُمَّ أَخِرُّ لَهُ سَاجِدًا فَيُقَالُ لِي يَا مُحَمَّدُ ارْفَعْ رَأْسَكَ وَقُلْ يُسْمَعْ لَكَ وَسَلْ تُعْطَهْ وَاشْفَعْ تُشَفَّعْ فَأَقُولُ رَبِّ أُمَّتِي أُمَّتِي . فَيُقَالُ انْطَلِقْ فَمَنْ كَانَ فِي قَلْبِهِ مِثْقَالُ حَبَّةٍ مِنْ بُرَّةٍ أَوْ شَعِيرَةٍ مِنْ إِيمَانٍ فَأَخْرِجْهُ مِنْهَا . فَأَنْطَلِقُ فَأَفْعَلُ ثُمَّ أَرْجِعُ إِلَى رَبِّي فَأَحْمَدُهُ بِتِلْكَ الْمَحَامِدِ ثُمَّ أَخِرُّ لَهُ سَاجِدًا فَيُقَالُ لِي يَا مُحَمَّدُ ارْفَعْ رَأْسَكَ وَقُلْ يُسْمَعْ لَكَ وَسَلْ تُعْطَهْ وَاشْفَعْ تُشَفَّعْ . فَأَقُولُ أُمَّتِي أُمَّتِي . فَيُقَالُ لِي انْطَلِقْ فَمَنْ كَانَ فِي قَلْبِهِ مِثْقَالُ حَبَّةٍ مِنْ خَرْدَلٍ مِنْ إِيمَانٍ فَأَخْرِجْهُ مِنْهَا . فَأَنْطَلِقُ فَأَفْعَلُ ثُمَّ أَعُودُ إِلَى رَبِّي فَأَحْمَدُهُ بِتِلْكَ الْمَحَامِدِ ثُمَّ أَخِرُّ لَهُ سَاجِدًا فَيُقَالُ لِي يَا مُحَمَّدُ ارْفَعْ رَأْسَكَ وَقُلْ يُسْمَعْ لَكَ وَسَلْ تُعْطَهْ وَاشْفَعْ تُشَفَّعْ فَأَقُولُ يَا رَبِّ أُمَّتِي أُمَّتِي . فَيُقَالُ لِي انْطَلِقْ فَمَنْ كَانَ فِي قَلْبِهِ أَدْنَى أَدْنَى أَدْنَى مِنْ مِثْقَالِ حَبَّةٍ مِنْ خَرْدَلٍ مِنْ إِيمَانٍ فَأَخْرِجْهُ مِنَ النَّارِ فَأَنْطَلِقُ فَأَفْعَلُ " . هَذَا حَدِيثُ أَنَسٍ الَّذِي أَنْبَأَنَا بِهِ فَخَرَجْنَا مِنْ عِنْدِهِ فَلَمَّا كُنَّا بِظَهْرِ الْجَبَّانِ قُلْنَا لَوْ مِلْنَا إِلَى الْحَسَنِ فَسَلَّمْنَا عَلَيْهِ وَهُوَ مُسْتَخْفٍ فِي دَارِ أَبِي خَلِيفَةَ - قَالَ - فَدَخَلْنَا عَلَيْهِ فَسَلَّمْنَا عَلَيْهِ فَقُلْنَا يَا أَبَا سَعِيدٍ جِئْنَا مِنْ عِنْدِ أَخِيكَ أَبِي حَمْزَةَ فَلَمْ نَسْمَعْ مِثْلَ حَدِيثٍ حَدَّثَنَاهُ فِي الشَّفَاعَةِ قَالَ هِيهِ . فَحَدَّثْنَاهُ الْحَدِيثَ . فَقَالَ هِيهِ . قُلْنَا مَا زَادَنَا . قَالَ قَدْ حَدَّثَنَا بِهِ مُنْذُ عِشْرِينَ سَنَةً وَهُوَ يَوْمَئِذٍ جَمِيعٌ وَلَقَدْ تَرَكَ شَيْئًا مَا أَدْرِي أَنَسِيَ الشَّيْخُ أَوْ كَرِهَ أَنْ يُحَدِّثَكُمْ فَتَتَّكِلُوا . قُلْنَا لَهُ حَدِّثْنَا . فَضَحِكَ وَقَالَ خُلِقَ الإِنْسَانُ مِنْ عَجَلٍ مَا ذَكَرْتُ لَكُمْ هَذَا إِلاَّ وَأَنَا أُرِيدُ أَنْ أُحَدِّثَكُمُوهُ " ثُمَّ أَرْجِعُ إِلَى رَبِّي فِي الرَّابِعَةِ فَأَحْمَدُهُ بِتِلْكَ الْمَحَامِدِ ثُمَّ أَخِرُّ لَهُ سَاجِدًا فَيُقَالُ لِي يَا مُحَمَّدُ ارْفَعْ رَأْسَكَ وَقُلْ يُسْمَعْ لَكَ وَسَلْ تُعْطَ وَاشْفَعْ تُشَفَّعْ . فَأَقُولُ يَا رَبِّ ائْذَنْ لِي فِيمَنْ قَالَ لاَ إِلَهَ إِلاَّ اللَّهُ . قَالَ لَيْسَ ذَاكَ لَكَ - أَوْ قَالَ لَيْسَ ذَاكَ إِلَيْكَ - وَلَكِنْ وَعِزَّتِي وَكِبْرِيَائِي وَعَظَمَتِي وَجِبْرِيَائِي لأُخْرِجَنَّ مَنْ قَالَ لاَ إِلَهَ إِلاَّ اللَّهُ " . قَالَ فَأَشْهَدُ عَلَى الْحَسَنِ أَنَّهُ حَدَّثَنَا بِهِ أَنَّهُ سَمِعَ أَنَسَ بْنَ مَالِكٍ أُرَاهُ قَالَ قَبْلَ عِشْرِينَ سَنَةً وَهُوَ يَوْمَئِذٍ جَمِيعٌ .
Маъбад ибн Ҳилол ал-Аназий айтди: Биз Анас ибн Молик(нинг олди)га бордик ва Собитни (ўртага солиб) шафоатчи қилдик. Биз унга етиб бордик — у зуҳо (чошт) намозини ўқияпти. Собит биз учун изн сўради ва биз унинг ҳузурига кирдик; у Собитни ўзи билан каравотига ўтқазди ва унга: "Эй Абу Ҳамза, Басра аҳлидан бўлган биродарларинг сендан — уларга шафоат ҳадисини ривоят қилиб беришингни — сўраяпти" деди. У: "Бизга Муҳаммад (соллаллаҳу алайҳи васаллам) ривоят қилди: ‹Қиёмат куни бўлганида одамлар бир-бирига (тўлқин каби) мавж уради; улар Одам(нинг олди)га келиб, унга: «Зурриётинг учун шафоат қил» дейдилар. У: «Мен у (мартаба)да эмасман; лекин Иброҳим (алайҳиссалом)га боринглар — у Аллаҳнинг халили» дейди. Улар Иброҳим(нинг олди)га келадилар; у: «Мен у (мартаба)да эмасман; лекин Мусо (алайҳиссалом)га боринглар — у Аллаҳнинг калими (сўзлашган зоти)» дейди. Бас Мусога келинади; у: «Мен у (мартаба)да эмасман; лекин Исо (алайҳиссалом)га боринглар — у Аллаҳнинг руҳи ва калимаси» дейди. Бас Исога келинади; у: «Мен у (мартаба)да эмасман; лекин Муҳаммад (соллаллаҳу алайҳи васаллам)га боринглар» дейди. Бас менга келинади; мен: «Мен у (мартаба)да(ман)» дейман. Бас мен бориб Роббим ҳузурида изн сўрайман; менга изн берилади; мен Унинг ҳузурида тураман ва Уни — ҳозир мен қодир бўлмайдиган, Аллаҳ менга илҳом қиладиган — ҳамдлар билан ҳамд қиламан; кейин Унга саждага йиқиламан. Менга: «Эй Муҳаммад, бошингни кўтар ва айт — сен учун эшитилади; сўра — бериласан; шафоат қил — шафоатинг қабул қилинади» дейилади. Мен: «Роббим, умматим, умматим» дейман. Менга: «Бор; кимнинг қалбида бир буғдой ёки арпа донаси оғирлигида иймон бўлса — уни ундан чиқар» дейилади. Мен бориб, (шу тариқа) қиламан; кейин Роббимга қайтиб, ўша ҳамдлар билан ҳамд қиламан; кейин Унга саждага йиқиламан. Менга: «Эй Муҳаммад, бошингни кўтар ва айт — эшитиласан; сўра — бериласан; шафоат қил — шафоатинг қабул қилинади» дейилади. Мен: «Умматим, умматим» дейман. Менга: «Бор; кимнинг қалбида бир хардал донаси оғирлигида иймон бўлса — уни ундан чиқар» дейилади. Мен бориб, (шундай) қиламан; кейин Роббимга қайтиб, ўша ҳамдлар билан ҳамд қиламан; кейин Унга саждага йиқиламан. Менга: «Эй Муҳаммад, бошингни кўтар ва айт — эшитиласан; сўра — бериласан; шафоат қил — шафоатинг қабул қилинади» дейилади. Мен: «Эй Роббим, умматим, умматим» дейман. Менга: «Бор; кимнинг қалбида хардал донаси оғирлигидан ҳам паст-паст-паст (энг оз) иймон бўлса — уни дўзахдан чиқар» дейилади. Мен бориб, (шундай) қиламан›" деди. Бу — Анас бизга хабар берган ҳадис. Биз унинг олдидан чиқдик; Жаббон (қабристон) орқасига етганимизда: "Ҳасан (ал-Басрий)нинг олдига бурилсак эди ва унга салом берсак — у Абу Халифа уйида яшириниб ётган эди" дедик. (Маъбад:) Биз унинг олдига кириб, унга салом бердик ва: "Эй Абу Саъид, биз биродаринг Абу Ҳамза(нинг олди)дан келдик; биз шафоат ҳақида у бизга айтиб берган ҳадис кабисини эшитмаган эдик" дедик. У: "Айтавер" деди. Биз унга ҳадисни айтдик. У: "Айтавер (давом эт)" деди. Биз: "Бизга (шундан) кўпроқ айтмади" дедик. У: "У бизга буни йигирма йил олдин ривоят қилган эди — ўша куни у (хотираси) бутун эди; у бир нарсани тарк этибди — билмайман, шайх унутдими ёки сизларга айтишни — (унга) суяниб қоласизлар деб — ёқтирмадими" деди. Биз унга: "Бизга айтиб бер" дедик. У кулди ва: "Инсон шошқалоқликдан яратилган; мен буни сизларга — сизларга айтиб бермоқчи бўлиб туриб — зикр қилдим" деди. "Кейин мен тўртинчисида Роббимга қайтиб, ўша ҳамдлар билан ҳамд қиламан; кейин Унга саждага йиқиламан. Менга: ‹Эй Муҳаммад, бошингни кўтар ва айт — сен учун эшитилади; сўра — бериласан; шафоат қил — шафоатинг қабул қилинади› дейилади. Мен: ‹Эй Роббим, ‹Ла илаҳа иллаллаҳ› деган киши (ҳақи)да менга изн бер› дейман. (Аллаҳ): ‹Бу сен учун эмас — ёки: бу сенга тегишли эмас — лекин иззатим, кибриём, азаматим ва жабароутимга қасамки, ‹Ла илаҳа иллаллаҳ› деган кишини албатта чиқараман› дейди". (Маъбад:) Мен Ҳасан устига гувоҳлик бераман — у буни бизга ривоят қилди: у Анас ибн Моликни эшитди — менингча, у: ‹йигирма йил олдин› деди — ўша куни у (Анас) бутун (соғ-саломат) эди.