حَدَّثَنِي أَبُو جَعْفَرٍ، مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ حَدَّثَنَا حُجَيْنُ بْنُ الْمُثَنَّى، حَدَّثَنَا عَبْدُ الْعَزِيزِ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي سَلَمَةَ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الْفَضْلِ، عَنْ سُلَيْمَانَ بْنِ يَسَارٍ، عَنْ جَعْفَرِ بْنِ عَمْرِو بْنِ أُمَيَّةَ الضَّمْرِيِّ، قَالَ خَرَجْتُ مَعَ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ عَدِيِّ بْنِ الْخِيَارِ، فَلَمَّا قَدِمْنَا حِمْصَ قَالَ لِي عُبَيْدُ اللَّهِ هَلْ لَكَ فِي وَحْشِيٍّ نَسْأَلُهُ عَنْ قَتْلِ حَمْزَةَ قُلْتُ نَعَمْ. وَكَانَ وَحْشِيٌّ يَسْكُنُ حِمْصَ فَسَأَلْنَا عَنْهُ فَقِيلَ لَنَا هُوَ ذَاكَ فِي ظِلِّ قَصْرِهِ، كَأَنَّهُ حَمِيتٌ. قَالَ فَجِئْنَا حَتَّى وَقَفْنَا عَلَيْهِ بِيَسِيرٍ، فَسَلَّمْنَا، فَرَدَّ السَّلاَمَ، قَالَ وَعُبَيْدُ اللَّهِ مُعْتَجِرٌ بِعِمَامَتِهِ، مَا يَرَى وَحْشِيٌّ إِلاَّ عَيْنَيْهِ وَرِجْلَيْهِ، فَقَالَ عُبَيْدُ اللَّهِ يَا وَحْشِيُّ أَتَعْرِفُنِي قَالَ فَنَظَرَ إِلَيْهِ ثُمَّ قَالَ لاَ وَاللَّهِ إِلاَّ أَنِّي أَعْلَمُ أَنَّ عَدِيَّ بْنَ الْخِيَارِ تَزَوَّجَ امْرَأَةً يُقَالُ لَهَا أُمُّ قِتَالٍ بِنْتُ أَبِي الْعِيصِ، فَوَلَدَتْ لَهُ غُلاَمًا بِمَكَّةَ، فَكُنْتُ أَسْتَرْضِعُ لَهُ، فَحَمَلْتُ ذَلِكَ الْغُلاَمَ مَعَ أُمِّهِ، فَنَاوَلْتُهَا إِيَّاهُ، فَلَكَأَنِّي نَظَرْتُ إِلَى قَدَمَيْكَ. قَالَ فَكَشَفَ عُبَيْدُ اللَّهِ عَنْ وَجْهِهِ ثُمَّ قَالَ أَلاَ تُخْبِرُنَا بِقَتْلِ حَمْزَةَ قَالَ نَعَمْ، إِنَّ حَمْزَةَ قَتَلَ طُعَيْمَةَ بْنَ عَدِيِّ بْنِ الْخِيَارِ بِبَدْرٍ، فَقَالَ لِي مَوْلاَىَ جُبَيْرُ بْنُ مُطْعِمٍ إِنْ قَتَلْتَ حَمْزَةَ بِعَمِّي فَأَنْتَ حُرٌّ، قَالَ فَلَمَّا أَنْ خَرَجَ النَّاسُ عَامَ عَيْنَيْنِ ـ وَعَيْنَيْنِ جَبَلٌ بِحِيَالِ أُحُدٍ، بَيْنَهُ وَبَيْنَهُ وَادٍ ـ خَرَجْتُ مَعَ النَّاسِ إِلَى الْقِتَالِ، فَلَمَّا اصْطَفُّوا لِلْقِتَالِ خَرَجَ سِبَاعٌ فَقَالَ هَلْ مِنْ مُبَارِزٍ قَالَ فَخَرَجَ إِلَيْهِ حَمْزَةُ بْنُ عَبْدِ الْمُطَّلِبِ فَقَالَ يَا سِبَاعُ يَا ابْنَ أُمِّ أَنْمَارٍ مُقَطِّعَةِ الْبُظُورِ، أَتُحَادُّ اللَّهَ وَرَسُولَهُ صلى الله عليه وسلم قَالَ ثُمَّ شَدَّ عَلَيْهِ فَكَانَ كَأَمْسِ الذَّاهِبِ ـ قَالَ ـ وَكَمَنْتُ لِحَمْزَةَ تَحْتَ صَخْرَةٍ فَلَمَّا دَنَا مِنِّي رَمَيْتُهُ بِحَرْبَتِي، فَأَضَعُهَا فِي ثُنَّتِهِ حَتَّى خَرَجَتْ مِنْ بَيْنِ وَرِكَيْهِ ـ قَالَ ـ فَكَانَ ذَاكَ الْعَهْدَ بِهِ، فَلَمَّا رَجَعَ النَّاسُ رَجَعْتُ مَعَهُمْ فَأَقَمْتُ بِمَكَّةَ، حَتَّى فَشَا فِيهَا الإِسْلاَمُ، ثُمَّ خَرَجْتُ إِلَى الطَّائِفِ، فَأَرْسَلُوا إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم رَسُولاً، فَقِيلَ لِي إِنَّهُ لاَ يَهِيجُ الرُّسُلَ ـ قَالَ ـ فَخَرَجْتُ مَعَهُمْ حَتَّى قَدِمْتُ عَلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَلَمَّا رَآنِي قَالَ " آنْتَ وَحْشِيٌّ ". قُلْتُ نَعَمْ. قَالَ " أَنْتَ قَتَلْتَ حَمْزَةَ ". قُلْتُ قَدْ كَانَ مِنَ الأَمْرِ مَا بَلَغَكَ. قَالَ " فَهَلْ تَسْتَطِيعُ أَنْ تُغَيِّبَ وَجْهَكَ عَنِّي ". قَالَ فَخَرَجْتُ، فَلَمَّا قُبِضَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَخَرَجَ مُسَيْلِمَةُ الْكَذَّابُ قُلْتُ لأَخْرُجَنَّ إِلَى مُسَيْلِمَةَ لَعَلِّي أَقْتُلُهُ فَأُكَافِئَ بِهِ حَمْزَةَ ـ قَالَ ـ فَخَرَجْتُ مَعَ النَّاسِ، فَكَانَ مِنْ أَمْرِهِ مَا كَانَ ـ قَالَ ـ فَإِذَا رَجُلٌ قَائِمٌ فِي ثَلْمَةِ جِدَارٍ، كَأَنَّهُ جَمَلٌ أَوْرَقُ ثَائِرُ الرَّأْسِ ـ قَالَ ـ فَرَمَيْتُهُ بِحَرْبَتِي، فَأَضَعُهَا بَيْنَ ثَدْيَيْهِ حَتَّى خَرَجَتْ مِنْ بَيْنِ كَتِفَيْهِ ـ قَالَ ـ وَوَثَبَ إِلَيْهِ رَجُلٌ مِنَ الأَنْصَارِ، فَضَرَبَهُ بِالسَّيْفِ عَلَى هَامَتِهِ. قَالَ قَالَ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ الْفَضْلِ فَأَخْبَرَنِي سُلَيْمَانُ بْنُ يَسَارٍ أَنَّهُ سَمِعَ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ عُمَرَ يَقُولُ فَقَالَتْ جَارِيَةٌ عَلَى ظَهْرِ بَيْتٍ وَا أَمِيرَ الْمُؤْمِنِينَ، قَتَلَهُ الْعَبْدُ الأَسْوَدُ.
Абу Жаъфар Муҳаммад ибн Абдуллаҳ менга айтди, Ҳужайн ибнул-Мусанна бизга айтди, Абдулазиз ибн Абдуллаҳ ибн Абу Салама бизга айтди, Абдуллаҳ ибнул-Фазлдан, Сулаймон ибн Ясордан, Жаъфар ибн Амр ибн Умайя Замрийдан, у деди: Мен Убайдуллаҳ ибн Адий ибнул-Хиёр билан чиқдим. Биз Ҳимсга келганимизда, Убайдуллаҳ менга: «Ваҳшийга (боришни) хоҳлайсанми — ундан Ҳамзанинг ўлдирилиши ҳақида сўраймиз?», деди. Мен: «Ҳа», дедим. Ваҳший Ҳимсда яшар эди. Биз у ҳақида сўрадик, бизга: «У мана — ўз қасрининг соясида, гўё (ёғ тўлдирилган) меш каби (семиз)», дейилди. (Жаъфар) деди: Биз келдик, токи унга озгина (масофа) қолганда тўхтади ва салом бердик, у саломни қайтарди. (Жаъфар) деди: Убайдуллаҳ салласи билан (юзини) ўраган эди, Ваҳший унинг фақат икки кўзи ва икки оёғини кўрар эди. Убайдуллаҳ: «Эй Ваҳший, мени танийсанми?», деди. (Жаъфар) деди: У унга қаради, сўнг: «Йўқ, Аллаҳга қасам; фақат мен биламанки, Адий ибнул-Хиёр Умму Қитол бинти Абул-Ийс деган бир аёлга уйланган эди, у унга Маккада бир ўғил туғди, мен у учун эмизувчи (энага) излар эдим. Мен ўша болани онаси билан кўтариб (олиб) бордим ва уни унга топширдим; гўё мен сенинг икки оёғингга қараган эдим», деди. (Жаъфар) деди: Убайдуллаҳ юзини очди, сўнг: «Бизга Ҳамзанинг ўлдирилишини хабар бермайсанми?», деди. У: «Ҳа; Ҳамза Бадрда Туъайма ибн Адий ибнул-Хиёрни ўлдирган эди, менинг хўжам Жубайр ибн Мутъим менга: ‹Агар амаким (эвазига) Ҳамзани ўлдирсанг, сен озодсан› деди. Одамлар Айнайн йилида (Уҳудга) чиқганида — Айнайн Уҳуд рўпарасидаги бир тоғ, унинг билан унинг (Уҳуд) орасида бир водий бор — мен ҳам одамлар билан урушга чиқдим. Улар уруш учун саф тортганида, Сибў чиқди ва: ‹Биронта яккама-якка (чиқувчи) борми?› деди. Шунда унга Ҳамза ибн Абдулмутталиб чиқди ва: ‹Эй Сибў, эй Умму Анмарнинг ўғли — бузуруларни (қиз хатна қилувчи канизак)нинг — сен Аллаҳ ва Унинг Расули соллаллаҳу алайҳи васалламга қаршилик қиласанми?› деди. Сўнг унга ҳамла қилди, у (Сибў) ўтган кунги (кун) каби (йўқ) бўлиб кетди (ўлди). Мен Ҳамза учун бир қоя остида писиниб (яшириниб) ўтирдим, у менга яқинлашганида, мен уни ўз найзам билан отдим ва уни унинг қорни остига (човоғига) қўйдим, токи у икки сони орасидан чиқди. Мана шу унга охиргиси (ўлими) бўлди. Одамлар қайтганида, мен ҳам улар билан қайтдим ва Маккада турдим, токи унда Ислом ёйилди. Сўнг мен Тоифга чиқдим. Улар Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васалламга бир элчи юборди, менга: ‹У элчиларга (зарар) қилмайди (тегмайди)› дейилди. Мен улар билан чиқдим, токи Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васалламга келдим. У мени кўрганида: ‹Сен Ваҳшиймисан?› деди. Мен: ‹Ҳа› дедим. У: ‹Сен Ҳамзани ўлдирдингми?› деди. Мен: ‹Сенга етган иш бўлган (ҳақиқат)› дедим. У: ‹Юзингни мендан яшир (кўрсатма) оласанми?› деди. Мен чиқдим. Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам вафот этганида, Мусайлима Каззоб чиқди. Мен: ‹Албатта мен Мусайлимага қарши чиқаман, шояд уни ўлдириб, у билан Ҳамза(нинг ўчини) қайтарсам› дедим. Мен одамлар билан чиқдим, унинг иши нима бўлса, бўлди. Бирдан бир киши деворнинг бузилган жойида турган эди, гўё кулранг туя — боши тўкилган. Мен уни ўз найзам билан отдим ва уни икки кўкраги орасига қўйдим, токи у икки елкаси орасидан чиқди. Унга Ансордан бир киши сапчиди ва уни қилич билан бошига урди», деди. Абдуллаҳ ибнул-Фазл деди: Менга Сулаймон ибн Ясор хабар берди: У Абдуллаҳ ибн Умарни шундай деганини эшитди: Бир уй томидаги чўри қиз: «Вой амирул-мўминин, уни қора қул ўлдирди!», деди.