حَدَّثَنَا أَبُو جَعْفَرٍ، مُحَمَّدُ بْنُ الصَّبَّاحِ وَأَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ - وَتَقَارَبَا فِي لَفْظِ الْحَدِيثِ - قَالاَ حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، عَنْ حَجَّاجٍ الصَّوَّافِ، عَنْ يَحْيَى بْنِ أَبِي كَثِيرٍ، عَنْ هِلاَلِ بْنِ أَبِي مَيْمُونَةَ، عَنْ عَطَاءِ بْنِ يَسَارٍ، عَنْ مُعَاوِيَةَ بْنِ الْحَكَمِ السُّلَمِيِّ، قَالَ بَيْنَا أَنَا أُصَلِّي، مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم إِذْ عَطَسَ رَجُلٌ مِنَ الْقَوْمِ فَقُلْتُ يَرْحَمُكَ اللَّهُ . فَرَمَانِي الْقَوْمُ بِأَبْصَارِهِمْ فَقُلْتُ وَاثُكْلَ أُمِّيَاهْ مَا شَأْنُكُمْ تَنْظُرُونَ إِلَىَّ . فَجَعَلُوا يَضْرِبُونَ بِأَيْدِيهِمْ عَلَى أَفْخَاذِهِمْ فَلَمَّا رَأَيْتُهُمْ يُصَمِّتُونَنِي لَكِنِّي سَكَتُّ فَلَمَّا صَلَّى رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَبِأَبِي هُوَ وَأُمِّي مَا رَأَيْتُ مُعَلِّمًا قَبْلَهُ وَلاَ بَعْدَهُ أَحْسَنَ تَعْلِيمًا مِنْهُ فَوَاللَّهِ مَا كَهَرَنِي وَلاَ ضَرَبَنِي وَلاَ شَتَمَنِي قَالَ " إِنَّ هَذِهِ الصَّلاَةَ لاَ يَصْلُحُ فِيهَا شَىْءٌ مِنْ كَلاَمِ النَّاسِ إِنَّمَا هُوَ التَّسْبِيحُ وَالتَّكْبِيرُ وَقِرَاءَةُ الْقُرْآنِ " . أَوْ كَمَا قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنِّي حَدِيثُ عَهْدٍ بِجَاهِلِيَّةٍ وَقَدْ جَاءَ اللَّهُ بِالإِسْلاَمِ وَإِنَّ مِنَّا رِجَالاً يَأْتُونَ الْكُهَّانَ . قَالَ " فَلاَ تَأْتِهِمْ " . قَالَ وَمِنَّا رِجَالٌ يَتَطَيَّرُونَ . قَالَ " ذَاكَ شَىْءٌ يَجِدُونَهُ فِي صُدُورِهِمْ فَلاَ يَصُدَّنَّهُمْ " . قَالَ ابْنُ الصَّبَّاحِ " فَلاَ يَصُدَّنَّكُمْ " . قَالَ قُلْتُ وَمِنَّا رِجَالٌ يَخُطُّونَ . قَالَ " كَانَ نَبِيٌّ مِنَ الأَنْبِيَاءِ يَخُطُّ فَمَنْ وَافَقَ خَطَّهُ فَذَاكَ " . قَالَ وَكَانَتْ لِي جَارِيَةٌ تَرْعَى غَنَمًا لِي قِبَلَ أُحُدٍ وَالْجَوَّانِيَّةِ فَاطَّلَعْتُ ذَاتَ يَوْمٍ فَإِذَا الذِّيبُ قَدْ ذَهَبَ بِشَاةٍ مِنْ غَنَمِهَا وَأَنَا رَجُلٌ مِنْ بَنِي آدَمَ آسَفُ كَمَا يَأْسَفُونَ لَكِنِّي صَكَكْتُهَا صَكَّةً فَأَتَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَعَظَّمَ ذَلِكَ عَلَىَّ قُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَفَلاَ أُعْتِقُهَا قَالَ " ائْتِنِي بِهَا " . فَأَتَيْتُهُ بِهَا فَقَالَ لَهَا " أَيْنَ اللَّهُ " . قَالَتْ فِي السَّمَاءِ . قَالَ " مَنْ أَنَا " . قَالَتْ أَنْتَ رَسُولُ اللَّهِ . قَالَ " أَعْتِقْهَا فَإِنَّهَا مُؤْمِنَةٌ " .
Муовия ибн ал-Ҳакам ас-Суламий айтди: Мен Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам) билан намоз ўқиётган пайтимда, қавмдан бир киши аксирди; мен: "Ярҳамукаллаҳ (Аллаҳ сенга раҳм қилсин)" дедим. Қавм менга кўзлари билан (қараб) қаради. Мен: "Вой, онамнинг соғинчи (йўқотиши)! Сизларга нима бўлди — менга қараяпсиз?" дедим. Бас улар қўллари билан сонларига ура бошладилар; мен уларни мени жим қилдиришни (хоҳлаётганини) кўрганимда, жим турдим. Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам) намозни ўқиб бўлганида — отам-онам унга фидо бўлсин — мен ундан олдин ҳам, кейин ҳам ундан кўра гўзалроқ ўргатгувчи (муаллим)ни кўрмаган эдим; валлаҳи, у мени жеркимади, урмади ва сўкмади; у: "Албатта бу намозда одамларнинг сўзидан бирор нарса раво (жоиз) эмас; у фақат тасбеҳ, такбир ва Қуръан қироатидир" деди — ёки Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам) айтгандек. Мен: "Эй Расулуллаҳ, мен яқинда жоҳилиятда эдим (жоҳилиятдан янги чиқдим); Аллаҳ Исломни келтирди; ва албатта биздан баъзи эркаклар коҳинларнинг олдига борадилар (нима қиламиз)?" дедим. У: "Уларнинг олдига борма" деди. У (Муовия): "Биздан баъзи эркаклар татайюр қиладилар (қуш билан шумланадилар)" деди. У: "У — уларнинг кўксиларида топадиган (сезадиган) бир нарса; бас у уларни (ишдан) тўсмасин" деди. Ибн ас-Саббоҳ: "сизларни тўсмасин" деди. У (Муовия): "Биздан баъзи эркаклар (қум/тупроқда) чизадилар (хат тортиб фол очадилар) (нима қиламиз)?" деди. У: "Анбиёлардан бир Набий (қум/тупроқда) чизар эди; бас кимнинг чизиши унинг (ўша Набийнинг) чизишига мувофиқ келса — у (тўғри)" деди. (Муовия:) Менинг Уҳуд ва Жаввония томонида қўйимни боқадиган бир чўрим бор эди. Бир куни мен бордим — қарасам, бўри унинг (боқаётган) қўйларидан бир қўйни олиб кетибди; мен ҳам Одам боласидан бир кишиман — улар (одамлар) аччиқлангандек аччиқланаман; лекин мен унга бир тарсаки (шапалоқ) урдим. Кейин мен Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам)га келдим; у буни менга (гуноҳ деб) улуғ (қатти) (қилди). Мен: "Эй Расулуллаҳ, уни озод қилмайми?" дедим. У: "Уни менга келтир" деди. Мен уни унга келтирдим. У унга: "Аллаҳ қаерда?" деди. У: "Осмонда" деди. У: "Мен кимман?" деди. У: "Сен — Аллаҳнинг Расулисан" деди. У: "Уни озод қил; чунки у — мўминадир" деди.