حَدَّثَنَا عَبْدُ بْنُ حُمَيْدٍ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ بْنُ هَمَّامٍ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الْمَلِكِ بْنُ أَبِي سُلَيْمَانَ، حَدَّثَنَا سَلَمَةُ بْنُ كُهَيْلٍ، حَدَّثَنِي زَيْدُ بْنُ وَهْبٍ الْجُهَنِيُّ، أَنَّهُ كَانَ فِي الْجَيْشِ الَّذِينَ كَانُوا مَعَ عَلِيٍّ - رضى الله عنه - الَّذِينَ سَارُوا إِلَى الْخَوَارِجِ فَقَالَ عَلِيٌّ رضى الله عنه أَيُّهَا النَّاسُ إِنِّي سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ " يَخْرُجُ قَوْمٌ مِنْ أُمَّتِي يَقْرَءُونَ الْقُرْآنَ لَيْسَ قِرَاءَتُكُمْ إِلَى قِرَاءَتِهِمْ بِشَىْءٍ وَلاَ صَلاَتُكُمْ إِلَى صَلاَتِهِمْ بِشَىْءٍ وَلاَ صِيَامُكُمْ إِلَى صِيَامِهِمْ بِشَىْءٍ يَقْرَءُونَ الْقُرْآنَ يَحْسِبُونَ أَنَّهُ لَهُمْ وَهُوَ عَلَيْهِمْ لاَ تُجَاوِزُ صَلاَتُهُمْ تَرَاقِيَهُمْ يَمْرُقُونَ مِنَ الإِسْلاَمِ كَمَا يَمْرُقُ السَّهْمُ مِنَ الرَّمِيَّةِ " . لَوْ يَعْلَمُ الْجَيْشُ الَّذِينَ يُصِيبُونَهُمْ مَا قُضِيَ لَهُمْ عَلَى لِسَانِ نَبِيِّهِمْ صلى الله عليه وسلم لاَتَّكَلُوا عَنِ الْعَمَلِ وَآيَةُ ذَلِكَ أَنَّ فِيهِمْ رَجُلاً لَهُ عَضُدٌ وَلَيْسَ لَهُ ذِرَاعٌ عَلَى رَأْسِ عَضُدِهِ مِثْلُ حَلَمَةِ الثَّدْىِ عَلَيْهِ شَعَرَاتٌ بِيضٌ فَتَذْهَبُونَ إِلَى مُعَاوِيَةَ وَأَهْلِ الشَّامِ وَتَتْرُكُونَ هَؤُلاَءِ يَخْلُفُونَكُمْ فِي ذَرَارِيِّكُمْ وَأَمْوَالِكُمْ وَاللَّهِ إِنِّي لأَرْجُو أَنْ يَكُونُوا هَؤُلاَءِ الْقَوْمَ فَإِنَّهُمْ قَدْ سَفَكُوا الدَّمَ الْحَرَامَ وَأَغَارُوا فِي سَرْحِ النَّاسِ فَسِيرُوا عَلَى اسْمِ اللَّهِ . قَالَ سَلَمَةُ بْنُ كُهَيْلٍ فَنَزَّلَنِي زَيْدُ بْنُ وَهْبٍ مَنْزِلاً حَتَّى قَالَ مَرَرْنَا عَلَى قَنْطَرَةٍ فَلَمَّا الْتَقَيْنَا وَعَلَى الْخَوَارِجِ يَوْمَئِذٍ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ وَهْبٍ الرَّاسِبِيُّ فَقَالَ لَهُمْ أَلْقُوا الرِّمَاحَ وَسُلُّوا سُيُوفَكُمْ مِنْ جُفُونِهَا فَإِنِّي أَخَافُ أَنْ يُنَاشِدُوكُمْ كَمَا نَاشَدُوكُمْ يَوْمَ حَرُورَاءَ . فَرَجَعُوا فَوَحَّشُوا بِرِمَاحِهِمْ وَسَلُّوا السُّيُوفَ وَشَجَرَهُمُ النَّاسُ بِرِمَاحِهِمْ - قَالَ - وَقُتِلَ بَعْضُهُمْ عَلَى بَعْضٍ وَمَا أُصِيبَ مِنَ النَّاسِ يَوْمَئِذٍ إِلاَّ رَجُلاَنِ فَقَالَ عَلِيٌّ رضى الله عنه الْتَمِسُوا فِيهِمُ الْمُخْدَجَ . فَالْتَمَسُوهُ فَلَمْ يَجِدُوهُ فَقَامَ عَلِيٌّ - رضى الله عنه - بِنَفْسِهِ حَتَّى أَتَى نَاسًا قَدْ قُتِلَ بَعْضُهُمْ عَلَى بَعْضٍ قَالَ أَخِّرُوهُمْ . فَوَجَدُوهُ مِمَّا يَلِي الأَرْضَ فَكَبَّرَ ثُمَّ قَالَ صَدَقَ اللَّهُ وَبَلَّغَ رَسُولُهُ - قَالَ - فَقَامَ إِلَيْهِ عَبِيدَةُ السَّلْمَانِيُّ فَقَالَ يَا أَمِيرَ الْمُؤْمِنِينَ اللَّهَ الَّذِي لاَ إِلَهَ إِلاَّ هُوَ لَسَمِعْتَ هَذَا الْحَدِيثَ مِنْ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ إِي وَاللَّهِ الَّذِي لاَ إِلَهَ إِلاَّ هُوَ . حَتَّى اسْتَحْلَفَهُ ثَلاَثًا وَهُوَ يَحْلِفُ لَهُ .
Зайд ибн Ваҳб ал-Жуҳаний (ривоят қилди)ки: У Али (розияллаҳу анҳу) билан бирга — Хаворижга қарши юрган қўшинда эди. Бас Али (розияллаҳу анҳу): «Эй одамлар, албатта мен Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам)ни: ‹Менинг умматимдан бир қавм чиқадики, улар Қуръан ўқийдилар — сизнинг қироатингиз уларнинг қироатига нисбатан ҳеч нарса эмас, намозингиз уларнинг намозига нисбатан ҳеч нарса эмас, рўзангиз уларнинг рўзасига нисбатан ҳеч нарса эмас; улар Қуръан ўқийдилар ва уни ўзлари (фойдаси)га деб ўйлайдилар, ҳолбуки у уларга қарши(дир); уларнинг намози ўмровларидан ўтмайди; улар исломдан — ўқ овдан ўтиб кетганидек — чиқиб кетадилар› деб айтаётган ҳолда эшитдим. Уларга етадиган (жанг қиладиган) қўшин ўз Набийси (соллаллаҳу алайҳи васаллам) тили орқали уларга ҳукм қилинган (савоб) нарсани билса эди, (бошқа) амалдан тўхтаб (фақат шу жанг савобига) таянар эдилар. Бунинг белгиси — улар ичида бир киши бор: унга елка (озод) бор, аммо билак йўқ; елкасининг бошида кўкрак сўрғичидек (дўмбоқча) бўлиб, унда оқ туклар бор. Сизлар Муовия ва Шом аҳлига боряпсизу, буларни ўз бола-чақаларингиз ва молларингизда орқангизда (халифа қилиб) қолдиряпсиз! Аллаҳга қасам, мен булар ўша қавм бўлишини умид қиламан; чунки улар ҳаром қонни тўкдилар ва одамларнинг яйловдаги (молларига) бостириб (талон) қилдилар. Бас Аллаҳ номи билан юринглар» деди. Салама ибн Куҳайл: Зайд ибн Ваҳб мени (воқеа жойларини) бир-бир тушунтирди, то: «Биз бир кўприкдан ўтдик; биз тўқнашганимизда, ўша кун Хавориж устида Абдуллаҳ ибн Ваҳб ар-Росибий (бошлиқ) эди. У уларга: ‹Найзаларни ташланглар ва қиличларингизни қинларидан суғуринглар; чунки мен уларнинг сизларни — Ҳоруро куни муношада қилганидек — муношада қилишларидан (чақириб ён босдиришидан) қўрқаман› деди. Бас улар қайтди (найзани ташлаб) ва найзаларини узоқлаштирди, қиличларини суғурди; одамлар уларни найзалари билан санчди; улар бир-бирининг устига (йиқилиб) ўлдирилди; ўша кун одамлардан фақат икки киши (шаҳид) бўлди. Бас Али (розияллаҳу анҳу): ‹Улар ичида нуқсонли (қўли майиб)ни қидиринг› деди. Улар уни қидирди, аммо топмадилар. Бас Али (розияллаҳу анҳу) ўзи туриб, бир-бирининг устига ўлдирилган кишиларга келди ва: ‹Уларни (четга) суриб қўйинглар› деди. Бас уни ерга тегиб турган (энг остида) топдилар. У такбир айтди, кейин: ‹Аллаҳ рост айтди ва Расули етказди› деди» деди. (Ровий:) Бас унга Абийда ас-Салмоний турди ва: ‹Эй мўминлар амири, Ундан бошқа илоҳ бўлмаган Аллаҳ (ҳақи)! Сен бу ҳадисни Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам)дан эшитганмидинг?› деди. У: ‹Ҳа, Ундан бошқа илоҳ бўлмаган Аллаҳ (ҳақи)!› деди — то (Абийда) ундан уч марта қасам ичдиргунча, у эса унга қасам ичар эди.