حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي عُمَرَ، حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مُعَاذٍ الصَّنْعَانِيُّ، عَنْ مَعْمَرٍ، عَنْ عَاصِمِ بْنِ أَبِي النَّجُودِ، عَنْ أَبِي وَائِلٍ، عَنْ مُعَاذِ بْنِ جَبَلٍ، قَالَ كُنْتُ مَعَ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم فِي سَفَرٍ فَأَصْبَحْتُ يَوْمًا قَرِيبًا مِنْهُ وَنَحْنُ نَسِيرُ فَقُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَخْبِرْنِي بِعَمَلٍ يُدْخِلُنِي الْجَنَّةَ وَيُبَاعِدُنِي مِنَ النَّارِ . قَالَ " لَقَدْ سَأَلْتَنِي عَنْ عَظِيمٍ وَإِنَّهُ لَيَسِيرٌ عَلَى مَنْ يَسَّرَهُ اللَّهُ عَلَيْهِ تَعْبُدُ اللَّهَ وَلاَ تُشْرِكُ بِهِ شَيْئًا وَتُقِيمُ الصَّلاَةَ وَتُؤْتِي الزَّكَاةَ وَتَصُومُ رَمَضَانَ وَتَحُجُّ الْبَيْتَ " . ثُمَّ قَالَ " أَلاَ أَدُلُّكَ عَلَى أَبْوَابِ الْخَيْرِ الصَّوْمُ جُنَّةٌ وَالصَّدَقَةُ تُطْفِئُ الْخَطِيئَةَ كَمَا يُطْفِئُ الْمَاءُ النَّارَ وَصَلاَةُ الرَّجُلِ مِنْ جَوْفِ اللَّيْلِ " . قَالَ ثُمَّ تَلاََ: ( تَتَجَافَى جُنُوبُهُمْ عَنِ الْمَضَاجِعِ ) حَتَّى بَلَغَ: (يَعْمَلُونَ) ثُمَّ قَالَ " أَلاَ أُخْبِرُكَ بِرَأْسِ الأَمْرِ كُلِّهِ وَعَمُودِهِ وَذِرْوَةِ سَنَامِهِ " . قُلْتُ بَلَى يَا رَسُولَ اللَّهِ . قَالَ " رَأْسُ الأَمْرِ الإِسْلاَمُ وَعَمُودُهُ الصَّلاَةُ وَذِرْوَةُ سَنَامِهِ الْجِهَادُ " . ثُمَّ قَالَ " أَلاَ أُخْبِرُكَ بِمَلاَكِ ذَلِكَ كُلِّهِ " . قُلْتُ بَلَى يَا نَبِيَّ اللَّهِ قَالَ فَأَخَذَ بِلِسَانِهِ قَالَ " كُفَّ عَلَيْكَ هَذَا " . فَقُلْتُ يَا نَبِيَّ اللَّهِ وَإِنَّا لَمُؤَاخَذُونَ بِمَا نَتَكَلَّمُ بِهِ فَقَالَ " ثَكِلَتْكَ أُمُّكَ يَا مُعَاذُ وَهَلْ يَكُبُّ النَّاسَ فِي النَّارِ عَلَى وُجُوهِهِمْ أَوْ عَلَى مَنَاخِرِهِمْ إِلاَّ حَصَائِدُ أَلْسِنَتِهِمْ " . قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ .
Бизга Ибн Абу Умар ривоят қилди, у деди: бизга Абдуллаҳ ибн Муоз ас-Санъоний ривоят қилди, у Маъмардан, у Осим ибн Абун-Нажуддан, у Абу Воилдан, у Муоз ибн Жабалдан (ривоят қилди). У деди: «Мен Набий (соллаллаҳу алайҳи васаллам) билан бир сафарда эдим. Бир куни биз юриб кетаётганимизда мен унга яқинлашиб қолдим ва дедим: «Эй Аллаҳнинг Расули, менга мени жаннатга киритадиган ва дўзахдан узоқлаштирадиган бир амал ҳақида хабар беринг.» У: «Сен мендан улуғ бир нарсани сўрадинг, лекин у Аллаҳ кимга осонлаштирса, ўшанга осондир: Аллаҳга ибодат қил ва Унга ҳеч нарсани шерик қилма, намозни барпо қил, закот бер, рамазон рўзасини тут ва Байтни (кўзлаб) ҳаж қил,» дедилар. Кейин: «Сенга яхшилик эшикларига (йўл) кўрсатмайми? Рўза қалқондир, садақа эса гуноҳни худди сув оловни ўчиргани каби ўчиради, ва кишининг тун ярмидаги намози (ҳам шундай),» дедилар.» У деди: Кейин у: «Уларнинг ёнбошлари тўшаклардан узоқлашади,» деган (оятни) «...қилиб юрганлари (учун)» (деган жойгача) тиловат қилдилар (Сажда сураси, 16-17). Кейин: «Сенга бутун ишнинг бошини, устунини ва энг юқори чўққисини хабар бермайми?» дедилар. Мен: «Албатта, эй Аллаҳнинг Расули,» дедим. У: «Ишнинг боши — Ислом, устуни — намоз, энг юқори чўққиси эса жиҳоддир,» дедилар. Кейин: «Сенга шуларнинг ҳаммасини ушлаб турувчи (асосини) хабар бермайми?» дедилар. Мен: «Албатта, эй Аллаҳнинг Набийси,» дедим. У деди: У ўз тилини ушлаб: «Мана шуни ўзингда тийиб тур,» дедилар. Мен: «Эй Аллаҳнинг Набийси, биз гапирадиган нарсаларимиз учун ҳам жавобгар бўламизми?» дедим. Шунда: «Онанг сендан жудо бўлсин, эй Муоз! Одамларни дўзахга юзтубан ёки бурунлари билан агдариб ташлайдиган нарса тилларининг ҳосиласидан бошқа нарса эмас-ку!» дедилар. Абу Исо (Термизий) деди: бу ҳадис ҳасан саҳиҳдир.