حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ مُقَاتِلٍ، أَخْبَرَنَا عَبْدُ اللَّهِ، أَخْبَرَنَا أَبُو حَيَّانَ التَّيْمِيُّ، عَنْ أَبِي زُرْعَةَ بْنِ عَمْرِو بْنِ جَرِيرٍ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ ـ رضى الله عنه ـ قَالَ أُتِيَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم بِلَحْمٍ، فَرُفِعَ إِلَيْهِ الذِّرَاعُ، وَكَانَتْ تُعْجِبُهُ، فَنَهَسَ مِنْهَا نَهْسَةً ثُمَّ قَالَ " أَنَا سَيِّدُ النَّاسِ يَوْمَ الْقِيَامَةِ، وَهَلْ تَدْرُونَ مِمَّ ذَلِكَ يُجْمَعُ النَّاسُ الأَوَّلِينَ وَالآخِرِينَ فِي صَعِيدٍ وَاحِدٍ، يُسْمِعُهُمُ الدَّاعِي، وَيَنْفُذُهُمُ الْبَصَرُ، وَتَدْنُو الشَّمْسُ، فَيَبْلُغُ النَّاسَ مِنَ الْغَمِّ وَالْكَرْبِ مَا لاَ يُطِيقُونَ وَلاَ يَحْتَمِلُونَ فَيَقُولُ النَّاسُ أَلاَ تَرَوْنَ مَا قَدْ بَلَغَكُمْ أَلاَ تَنْظُرُونَ مَنْ يَشْفَعُ لَكُمْ إِلَى رَبِّكُمْ فَيَقُولُ بَعْضُ النَّاسِ لِبَعْضٍ عَلَيْكُمْ بِآدَمَ فَيَأْتُونَ آدَمَ عليه السلام فَيَقُولُونَ لَهُ أَنْتَ أَبُو الْبَشَرِ خَلَقَكَ اللَّهُ بِيَدِهِ. وَنَفَخَ فِيكَ مِنْ رُوحِهِ، وَأَمَرَ الْمَلاَئِكَةَ فَسَجَدُوا لَكَ، اشْفَعْ لَنَا إِلَى رَبِّكَ، أَلاَ تَرَى إِلَى مَا نَحْنُ فِيهِ أَلاَ تَرَى إِلَى مَا قَدْ بَلَغَنَا فَيَقُولُ آدَمُ إِنَّ رَبِّي قَدْ غَضِبَ الْيَوْمَ غَضَبًا لَمْ يَغْضَبْ قَبْلَهُ مِثْلَهُ وَلَنْ يَغْضَبَ بَعْدَهُ مِثْلَهُ، وَإِنَّهُ نَهَانِي عَنِ الشَّجَرَةِ فَعَصَيْتُهُ، نَفْسِي نَفْسِي نَفْسِي، اذْهَبُوا إِلَى غَيْرِي، اذْهَبُوا إِلَى نُوحٍ، فَيَأْتُونَ نُوحًا فَيَقُولُونَ يَا نُوحُ إِنَّكَ أَنْتَ أَوَّلُ الرُّسُلِ إِلَى أَهْلِ الأَرْضِ، وَقَدْ سَمَّاكَ اللَّهُ عَبْدًا شَكُورًا اشْفَعْ لَنَا إِلَى رَبِّكَ، أَلاَ تَرَى إِلَى مَا نَحْنُ فِيهِ فَيَقُولُ إِنَّ رَبِّي عَزَّ وَجَلَّ قَدْ غَضِبَ الْيَوْمَ غَضَبًا لَمْ يَغْضَبْ قَبْلَهُ مِثْلَهُ، وَلَنْ يَغْضَبَ بَعْدَهُ مِثْلَهُ، وَإِنَّهُ قَدْ كَانَتْ لِي دَعْوَةٌ دَعَوْتُهَا عَلَى قَوْمِي نَفْسِي نَفْسِي نَفْسِي اذْهَبُوا إِلَى غَيْرِي، اذْهَبُوا إِلَى إِبْرَاهِيمَ، فَيَأْتُونَ إِبْرَاهِيمَ، فَيَقُولُونَ يَا إِبْرَاهِيمُ، أَنْتَ نَبِيُّ اللَّهِ وَخَلِيلُهُ مِنْ أَهْلِ الأَرْضِ اشْفَعْ لَنَا إِلَى رَبِّكَ أَلاَ تَرَى إِلَى مَا نَحْنُ فِيهِ فَيَقُولُ لَهُمْ إِنَّ رَبِّي قَدْ غَضِبَ الْيَوْمَ غَضَبًا لَمْ يَغْضَبْ قَبْلَهُ مِثْلَهُ وَلَنْ يَغْضَبَ بَعْدَهُ مِثْلَهُ، وَإِنِّي قَدْ كُنْتُ كَذَبْتُ ثَلاَثَ كَذَبَاتٍ ـ فَذَكَرَهُنَّ أَبُو حَيَّانَ فِي الْحَدِيثِ ـ نَفْسِي نَفْسِي نَفْسِي، اذْهَبُوا إِلَى غَيْرِي اذْهَبُوا إِلَى مُوسَى، فَيَأْتُونَ مُوسَى، فَيَقُولُونَ يَا مُوسَى أَنْتَ رَسُولُ اللَّهِ، فَضَّلَكَ اللَّهُ بِرِسَالَتِهِ وَبِكَلاَمِهِ عَلَى النَّاسِ، اشْفَعْ لَنَا إِلَى رَبِّكَ أَلاَ تَرَى إِلَى مَا نَحْنُ فِيهِ فَيَقُولُ إِنَّ رَبِّي قَدْ غَضِبَ الْيَوْمَ غَضَبًا لَمْ يَغْضَبْ قَبْلَهُ مِثْلَهُ، وَلَنْ يَغْضَبَ بَعْدَهُ مِثْلَهُ، وَإِنِّي قَدْ قَتَلْتُ نَفْسًا لَمْ أُومَرْ بِقَتْلِهَا، نَفْسِي نَفْسِي نَفْسِي، اذْهَبُوا إِلَى غَيْرِي، اذْهَبُوا إِلَى عِيسَى، فَيَأْتُونَ عِيسَى فَيَقُولُونَ يَا عِيسَى أَنْتَ رَسُولُ اللَّهِ وَكَلِمَتُهُ أَلْقَاهَا إِلَى مَرْيَمَ وَرُوحٌ مِنْهُ، وَكَلَّمْتَ النَّاسَ فِي الْمَهْدِ صَبِيًّا اشْفَعْ لَنَا أَلاَ تَرَى إِلَى مَا نَحْنُ فِيهِ فَيَقُولُ عِيسَى إِنَّ رَبِّي قَدْ غَضِبَ الْيَوْمَ غَضَبًا لَمْ يَغْضَبْ قَبْلَهُ مِثْلَهُ، وَلَنْ يَغْضَبَ بَعْدَهُ مِثْلَهُ ـ وَلَمْ يَذْكُرْ ذَنْبًا ـ نَفْسِي نَفْسِي نَفْسِي، اذْهَبُوا إِلَى غَيْرِي اذْهَبُوا إِلَى مُحَمَّدٍ صلى الله عليه وسلم فَيَأْتُونَ مُحَمَّدًا صلى الله عليه وسلم فَيَقُولُونَ يَا مُحَمَّدُ أَنْتَ رَسُولُ اللَّهِ وَخَاتَمُ الأَنْبِيَاءِ، وَقَدْ غَفَرَ اللَّهُ لَكَ مَا تَقَدَّمَ مِنْ ذَنْبِكَ وَمَا تَأَخَّرَ، اشْفَعْ لَنَا إِلَى رَبِّكَ أَلاَ تَرَى إِلَى مَا نَحْنُ فِيهِ فَأَنْطَلِقُ فَآتِي تَحْتَ الْعَرْشِ، فَأَقَعُ سَاجِدًا لِرَبِّي عَزَّ وَجَلَّ ثُمَّ يَفْتَحُ اللَّهُ عَلَىَّ مِنْ مَحَامِدِهِ وَحُسْنِ الثَّنَاءِ عَلَيْهِ شَيْئًا لَمْ يَفْتَحْهُ عَلَى أَحَدٍ قَبْلِي ثُمَّ يُقَالُ يَا مُحَمَّدُ ارْفَعْ رَأْسَكَ، سَلْ تُعْطَهْ، وَاشْفَعْ تُشَفَّعْ، فَأَرْفَعُ رَأْسِي، فَأَقُولُ أُمَّتِي يَا رَبِّ، أُمَّتِي يَا رَبِّ فَيُقَالُ يَا مُحَمَّدُ أَدْخِلْ مِنْ أُمَّتِكَ مَنْ لاَ حِسَابَ عَلَيْهِمْ مِنَ الْبَابِ الأَيْمَنِ مِنْ أَبْوَابِ الْجَنَّةِ وَهُمْ شُرَكَاءُ النَّاسِ فِيمَا سِوَى ذَلِكَ مِنَ الأَبْوَابِ، ثُمَّ قَالَ وَالَّذِي نَفْسِي بِيَدِهِ إِنَّ مَا بَيْنَ الْمِصْرَاعَيْنِ مِنْ مَصَارِيعِ الْجَنَّةِ كَمَا بَيْنَ مَكَّةَ وَحِمْيَرَ، أَوْ كَمَا بَيْنَ مَكَّةَ وَبُصْرَى ".
Муҳаммад ибн Муқотил бизга айтди, Абдуллаҳ бизга хабар берди, Абу Ҳайён ат-Таймий бизга хабар берди, у Абу Зуръа ибн Амр ибн Жарирдан, у Абу Ҳурайра розияллаҳу анҳудан: У айтди: Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васалламга гўшт келтирилди. Унга елка (қисм) берилди, у унга ёқар эди. У ундан бир тишлам тишлаб олди, кейин деди: «Мен Қиёмат куни одамларнинг саййидиман. Биласизми, бу нимадан? Аллаҳ аввалгилар ва кейингиларни бир текисликда жамлайди, уларни чақирувчи эшиттиради, кўз (нигоҳ) уларни тешиб ўтади (ҳамма кўринади), қуёш яқинлашади. Одамларга ғам ва қайғудан тоқат қила олмайдиган, кўтара олмайдиган (нарса) етади. Одамлар: «Сизга етган нарсани кўрмаяпсизми? Сизларга Роббингиз ҳузурида шафоат қиладиган кимсани изламайсизми?» дейдилар. Баъзи одамлар баъзиларига: «Одамнинг олдига боринглар» дейдилар. Улар Одам алайҳиссаломнинг олдига келиб: «Сен одамзоднинг отасисан, Аллаҳ сени ўз қўли билан яратди, сенга руҳидан пуфлади, малоикаларга буюрди, улар сенга сажда қилдилар. Роббинг ҳузурида бизга шафоат қил. Биз қандай ҳолатда эканимизни кўрмаяпсанми?» дейдилар. Одам дейди: «Роббим бугун шундай ғазабландики, ундан олдин ҳеч қачон бундай ғазабланмаган, ундан кейин ҳам бундай ғазабланмайди. У мени дарахтдан қайтарган эди, мен унга осий бўлдим. Нафсим, нафсим, нафсим! Мендан бошқасига боринглар, Нуҳнинг олдига боринглар.» Улар Нуҳнинг олдига келиб: «Эй Нуҳ, сен ер аҳлига (юборилган) Расулларнинг биринчисисан, Аллаҳ сени шукрли банда деб атади. Роббинг ҳузурида бизга шафоат қил. Биз қандай ҳолатда эканимизни кўрмаяпсанми?» дейдилар. У дейди: «Роббим азиз ва жалил бугун шундай ғазабландики, ундан олдин бундай ғазабланмаган, ундан кейин ҳам бундай ғазабланмайди. Менда бир дуо бор эди, уни қавмимга қарши қилдим. Нафсим, нафсим, нафсим! Мендан бошқасига боринглар, Иброҳимнинг олдига боринглар.» Улар Иброҳимнинг олдига келиб: «Эй Иброҳим, сен Аллаҳнинг набийси ва ер аҳлидан Унинг халилисан. Роббинг ҳузурида бизга шафоат қил. Биз қандай ҳолатда эканимизни кўрмаяпсанми?» дейдилар. У уларга: «Роббим бугун шундай ғазабландики, ундан олдин бундай ғазабланмаган, ундан кейин ҳам бундай ғазабланмайди. Мен учта ёлғон гапирган эдим» — Абу Ҳайён уларни ҳадисда зикр қилди — «Нафсим, нафсим, нафсим! Мендан бошқасига боринглар, Мусонинг олдига боринглар» дейди. Улар Мусонинг олдига келиб: «Эй Мусо, сен Аллаҳнинг Расулисан, Аллаҳ сени рисолати ва каломи билан одамлардан афзал қилди. Роббинг ҳузурида бизга шафоат қил. Биз қандай ҳолатда эканимизни кўрмаяпсанми?» дейдилар. У дейди: «Роббим бугун шундай ғазабландики, ундан олдин бундай ғазабланмаган, ундан кейин ҳам бундай ғазабланмайди. Мен ўлдиришга буюрилмаган бир жонни ўлдирган эдим. Нафсим, нафсим, нафсим! Мендан бошқасига боринглар, Исонинг олдига боринглар.» Улар Исонинг олдига келиб: «Эй Исо, сен Аллаҳнинг Расулисан, Унинг Марямга ташлаган калимаси ва Ундан бир руҳсан, бешикда гўдаклигингда одамларга гапиргансан. Бизга шафоат қил. Биз қандай ҳолатда эканимизни кўрмаяпсанми?» дейдилар. Исо дейди: «Роббим бугун шундай ғазабландики, ундан олдин бундай ғазабланмаган, ундан кейин ҳам бундай ғазабланмайди» — у бир гуноҳ зикр қилмади — «Нафсим, нафсим, нафсим! Мендан бошқасига боринглар, Муҳаммад соллаллаҳу алайҳи васалламнинг олдига боринглар.» Улар Муҳаммад соллаллаҳу алайҳи васалламнинг олдига келиб: «Эй Муҳаммад, сен Аллаҳнинг Расули ва набийларнинг хотамисан (охирисан). Аллаҳ сенинг ўтган ва келажак гуноҳингни (хатонгни) мағфират қилган. Роббинг ҳузурида бизга шафоат қил. Биз қандай ҳолатда эканимизни кўрмаяпсанми?» дейдилар. Мен жўнайман, арш тагига келиб, Роббим азиз ва жалилга саждага йиқиламан. Кейин Аллаҳ менга ўз ҳамдларидан ва унга гўзал сано айтишдан — мендан олдин ҳеч кимга очмаган нарсани — очади. Кейин: «Эй Муҳаммад, бошингни кўтар, сўра — бериласан, шафоат қил — шафоатинг қабул қилинади» дейилади. Мен бошимни кўтариб: «Умматим, эй Роббим, умматим, эй Роббим!» дейман. Шунда: «Эй Муҳаммад, умматингдан ҳисоб-китобсизларни жаннат эшикларидан ўнг эшикдан кирит, улар бундан бошқа эшикларда одамларга шерикдирлар» дейилади. Кейин деди: «Жоним қўлида бўлган Зотга қасамки, жаннат эшик табақаларидан икки табақаси ораси Макка билан Ҳимяр ораси каби — ёки Макка билан Бусро ораси кабидир.»