وَحَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ يَحْيَى، قَالَ قَرَأْتُ عَلَى مَالِكٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي بَكْرٍ، عَنْ حُمَيْدِ بْنِ نَافِعٍ، عَنْ زَيْنَبَ بِنْتِ أَبِي سَلَمَةَ، أَنَّهَا أَخْبَرَتْهُ هَذِهِ الأَحَادِيثَ الثَّلاَثَةَ، قَالَ قَالَتْ زَيْنَبُ دَخَلْتُ عَلَى أُمِّ حَبِيبَةَ زَوْجِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم حِينَ تُوُفِّيَ أَبُوهَا أَبُو سُفْيَانَ فَدَعَتْ أُمُّ حَبِيبَةَ بِطِيبٍ فِيهِ صُفْرَةٌ خَلُوقٌ أَوْ غَيْرُهُ فَدَهَنَتْ مِنْهُ جَارِيَةً ثُمَّ مَسَّتْ بِعَارِضَيْهَا ثُمَّ قَالَتْ وَاللَّهِ مَا لِي بِالطِّيبِ مِنْ حَاجَةٍ غَيْرَ أَنِّي سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ عَلَى الْمِنْبَرِ " لاَ يَحِلُّ لاِمْرَأَةٍ تُؤْمِنُ بِاللَّهِ وَالْيَوْمِ الآخِرِ تُحِدُّ عَلَى مَيِّتٍ فَوْقَ ثَلاَثٍ إِلاَّ عَلَى زَوْجٍ أَرْبَعَةَ أَشْهُرٍ وَعَشْرًا " . قَالَتْ زَيْنَبُ ثُمَّ دَخَلْتُ عَلَى زَيْنَبَ بِنْتِ جَحْشٍ حِينَ تُوُفِّيَ أَخُوهَا فَدَعَتْ بِطِيبٍ فَمَسَّتْ مِنْهُ ثُمَّ قَالَتْ وَاللَّهِ مَا لِي بِالطِّيبِ مِنْ حَاجَةٍ غَيْرَ أَنِّي سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ عَلَى الْمِنْبَرِ " لاَ يَحِلُّ لاِمْرَأَةٍ تُؤْمِنُ بِاللَّهِ وَالْيَوْمِ الآخِرِ تُحِدُّ عَلَى مَيِّتٍ فَوْقَ ثَلاَثٍ إِلاَّ عَلَى زَوْجٍ أَرْبَعَةَ أَشْهُرٍ وَعَشْرًا " . قَالَتْ زَيْنَبُ سَمِعْتُ أُمِّي أُمَّ سَلَمَةَ، تَقُولُ جَاءَتِ امْرَأَةٌ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقَالَتْ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّ ابْنَتِي تُوُفِّيَ عَنْهَا زَوْجُهَا وَقَدِ اشْتَكَتْ عَيْنُهَا أَفَنَكْحُلُهَا فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " لاَ " . مَرَّتَيْنِ أَوْ ثَلاَثًا كُلَّ ذَلِكَ يَقُولُ لاَ ثُمَّ قَالَ " إِنَّمَا هِيَ أَرْبَعَةُ أَشْهُرٍ وَعَشْرٌ وَقَدْ كَانَتْ إِحْدَاكُنَّ فِي الْجَاهِلِيَّةِ تَرْمِي بِالْبَعَرَةِ عَلَى رَأْسِ الْحَوْلِ " . قَالَ حُمَيْدٌ قُلْتُ لِزَيْنَبَ وَمَا تَرْمِي بِالْبَعَرَةِ عَلَى رَأْسِ الْحَوْلِ فَقَالَتْ زَيْنَبُ كَانَتِ الْمَرْأَةُ إِذَا تُوُفِّيَ عَنْهَا زَوْجُهَا دَخَلَتْ حِفْشًا وَلَبِسَتْ شَرَّ ثِيَابِهَا وَلَمْ تَمَسَّ طِيبًا وَلاَ شَيْئًا حَتَّى تَمُرَّ بِهَا سَنَةٌ ثُمَّ تُؤْتَى بِدَابَّةٍ حِمَارٍ أَوْ شَاةٍ أَوْ طَيْرٍ فَتَفْتَضُّ بِهِ فَقَلَّمَا تَفْتَضُّ بِشَىْءٍ إِلاَّ مَاتَ ثُمَّ تَخْرُجُ فَتُعْطَى بَعَرَةً فَتَرْمِي بِهَا ثُمَّ تُرَاجِعُ بَعْدُ مَا شَاءَتْ مِنْ طِيبٍ أَوْ غَيْرِهِ .
Бизга Яҳё ибн Яҳё ривоят қилди, у деди: Моликка Абдуллаҳ ибн Абу Бакрдан, у Ҳумайд ибн Нофиъдан, у Зайнаб бинт Абу Саламадан (ривоят қилганини) ўқиб бердим — у (Зайнаб) унга бу учта ҳадисни хабар берди. (Рови) деди: Зайнаб деди: Мен Набий (соллаллаҳу алайҳи васаллам)нинг завжаси Умму Ҳабибанинг олдига, унинг отаси Абу Суфён вафот этганда кирдим. Умму Ҳабиба сариқлиги бор хуш бўй (халуқ) ёки бошқа нарсани сўрати ва ундан бир чўрига суртди, сўнг уни ўз ёноқларига тегизди, кейин: «Аллаҳга қасамки, менга хуш бўйнинг ҳожати йўқ; фақат мен Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам)нинг минбар устида: ‹Аллаҳга ва Охират кунига имон келтирадиган аёлга бир ўлик (киши) учун уч (кун)дан ортиқ мотам тутиш ҳалол эмас, фақат эри учун тўрт ой-у ўн (кун) (мотам тутади)› деганини эшитганман» деди. Зайнаб деди: Сўнг мен Зайнаб бинт Жаҳшнинг олдига, унинг акаси вафот этганда кирдим. У хуш бўй сўрати ва ундан (бироз) суртди, кейин: «Аллаҳга қасамки, менга хуш бўйнинг ҳожати йўқ; фақат мен Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам)нинг минбар устида: ‹Аллаҳга ва Охират кунига имон келтирадиган аёлга бир ўлик учун уч (кун)дан ортиқ мотам тутиш ҳалол эмас, фақат эри учун тўрт ой-у ўн (кун)› деганини эшитганман» деди. Зайнаб деди: Мен онам Умму Саламани шундай деяётганини эшитдим: Бир аёл Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам)нинг олдига келиб: «Ё Расулуллаҳ, қизимнинг эри вафот этди, кўзи оғриб қолди; унга сурма қўйсак бўладими?» деди. Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам): «Йўқ» деди — икки ёки уч марта, ҳар сафар «Йўқ» деди. Сўнг: «У (идда) фақат тўрт ой-у ўн (кун); ҳолбуки, жоҳилиятда сизлардан бирингиз бир йил охирида тезак (бўғурс) отар эдингиз-ку» деди. Ҳумайд деди: Мен Зайнабга: «‹Бир йил охирида тезак отар эди› (дегани) нима?» дедим. Зайнаб деди: Аёл эри вафот этганда, кичкина (қоронғи) кулбага кирар, энг ёмон кийимини кияр ва бирор йил ўтгунча на хуш бўйга, на бирор нарсага тегар эди; сўнг унга бир жонивор — эшак, қўй ёки қуш — келтирилар, у (ўша билан ишқаланиб) иддани синдирар эди; у нима билан синдирса, деярли ўша (жонивор) ўлар эди. Сўнг у (кулбадан) чиқар, унга бир тезак берилар, у уни (узоққа) отар эди. Кейин у хуш бўй ёки бошқа нима истаса, (фойдаланишга) қайтар эди.