Саҳиҳи Муслим — 4580-ҳадис

Жиҳод китоби · Пайғамбарнинг "Бизга мерос қолмайди, қолдирганимиз садақадир" сўзи

4580-ҳадисXalqaro 1759Саҳиҳи Муслим · Жиҳод китоби

حَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ رَافِعٍ، أَخْبَرَنَا حُجَيْنٌ، حَدَّثَنَا لَيْثٌ، عَنْ عُقَيْلٍ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، عَنْ عُرْوَةَ بْنِ الزُّبَيْرِ، عَنْ عَائِشَةَ، أَنَّهَا أَخْبَرَتْهُ أَنَّ فَاطِمَةَ بِنْتَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم أَرْسَلَتْ إِلَى أَبِي بَكْرٍ الصِّدِّيقِ تَسْأَلُهُ مِيرَاثَهَا مِنْ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم مِمَّا أَفَاءَ اللَّهُ عَلَيْهِ بِالْمَدِينَةِ وَفَدَكٍ وَمَا بَقِيَ مِنْ خُمْسِ خَيْبَرَ فَقَالَ أَبُو بَكْرٍ إِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏ "‏ لاَ نُورَثُ مَا تَرَكْنَا صَدَقَةٌ إِنَّمَا يَأْكُلُ آلُ مُحَمَّدٍ - صلى الله عليه وسلم - فِي هَذَا الْمَالِ ‏"‏ ‏.‏ وَإِنِّي وَاللَّهِ لاَ أُغَيِّرُ شَيْئًا مِنْ صَدَقَةِ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم عَنْ حَالِهَا الَّتِي كَانَتْ عَلَيْهَا فِي عَهْدِ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَلأَعْمَلَنَّ فِيهَا بِمَا عَمِلَ بِهِ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَأَبَى أَبُو بَكْرٍ أَنْ يَدْفَعَ إِلَى فَاطِمَةَ شَيْئًا فَوَجَدَتْ فَاطِمَةُ عَلَى أَبِي بَكْرٍ فِي ذَلِكَ - قَالَ - فَهَجَرَتْهُ فَلَمْ تُكَلِّمْهُ حَتَّى تُوُفِّيَتْ وَعَاشَتْ بَعْدَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم سِتَّةَ أَشْهُرٍ فَلَمَّا تُوُفِّيَتْ دَفَنَهَا زَوْجُهَا عَلِيُّ بْنُ أَبِي طَالِبٍ لَيْلاً وَلَمْ يُؤْذِنْ بِهَا أَبَا بَكْرٍ وَصَلَّى عَلَيْهَا عَلِيٌّ وَكَانَ لِعَلِيٍّ مِنَ النَّاسِ وِجْهَةٌ حَيَاةَ فَاطِمَةَ فَلَمَّا تُوُفِّيَتِ اسْتَنْكَرَ عَلِيٌّ وُجُوهَ النَّاسِ فَالْتَمَسَ مُصَالَحَةَ أَبِي بَكْرٍ وَمُبَايَعَتَهُ وَلَمْ يَكُنْ بَايَعَ تِلْكَ الأَشْهُرَ فَأَرْسَلَ إِلَى أَبِي بَكْرٍ أَنِ ائْتِنَا وَلاَ يَأْتِنَا مَعَكَ أَحَدٌ - كَرَاهِيَةَ مَحْضَرِ عُمَرَ بْنِ الْخَطَّابِ - فَقَالَ عُمَرُ لأَبِي بَكْرٍ وَاللَّهِ لاَ تَدْخُلْ عَلَيْهِمْ وَحْدَكَ ‏.‏ فَقَالَ أَبُو بَكْرٍ وَمَا عَسَاهُمْ أَنْ يَفْعَلُوا بِي إِنِّي وَاللَّهِ لآتِيَنَّهُمْ ‏.‏ فَدَخَلَ عَلَيْهِمْ أَبُو بَكْرٍ ‏.‏ فَتَشَهَّدَ عَلِيُّ بْنُ أَبِي طَالِبٍ ثُمَّ قَالَ إِنَّا قَدْ عَرَفْنَا يَا أَبَا بَكْرٍ فَضِيلَتَكَ وَمَا أَعْطَاكَ اللَّهُ وَلَمْ نَنْفَسْ عَلَيْكَ خَيْرًا سَاقَهُ اللَّهُ إِلَيْكَ وَلَكِنَّكَ اسْتَبْدَدْتَ عَلَيْنَا بِالأَمْرِ وَكُنَّا نَحْنُ نَرَى لَنَا حَقًّا لِقَرَابَتِنَا مِنْ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏.‏ فَلَمْ يَزَلْ يُكَلِّمُ أَبَا بَكْرٍ حَتَّى فَاضَتْ عَيْنَا أَبِي بَكْرٍ فَلَمَّا تَكَلَّمَ أَبُو بَكْرٍ قَالَ وَالَّذِي نَفْسِي بِيَدِهِ لَقَرَابَةُ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم أَحَبُّ إِلَىَّ أَنْ أَصِلَ مِنْ قَرَابَتِي وَأَمَّا الَّذِي شَجَرَ بَيْنِي وَبَيْنَكُمْ مِنْ هَذِهِ الأَمْوَالِ فَإِنِّي لَمْ آلُ فِيهِ عَنِ الْحَقِّ وَلَمْ أَتْرُكْ أَمْرًا رَأَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَصْنَعُهُ فِيهَا إِلاَّ صَنَعْتُهُ ‏.‏ فَقَالَ عَلِيٌّ لأَبِي بَكْرٍ مَوْعِدُكَ الْعَشِيَّةُ لِلْبَيْعَةِ ‏.‏ فَلَمَّا صَلَّى أَبُو بَكْرٍ صَلاَةَ الظُّهْرِ رَقِيَ عَلَى الْمِنْبَرِ فَتَشَهَّدَ وَذَكَرَ شَأْنَ عَلِيٍّ وَتَخَلُّفَهُ عَنِ الْبَيْعَةِ وَعُذْرَهُ بِالَّذِي اعْتَذَرَ إِلَيْهِ ثُمَّ اسْتَغْفَرَ وَتَشَهَّدَ عَلِيُّ بْنُ أَبِي طَالِبٍ فَعَظَّمَ حَقَّ أَبِي بَكْرٍ وَأَنَّهُ لَمْ يَحْمِلْهُ عَلَى الَّذِي صَنَعَ نَفَاسَةً عَلَى أَبِي بَكْرٍ وَلاَ إِنْكَارًا لِلَّذِي فَضَّلَهُ اللَّهُ بِهِ وَلَكِنَّا كُنَّا نَرَى لَنَا فِي الأَمْرِ نَصِيبًا فَاسْتُبِدَّ عَلَيْنَا بِهِ فَوَجَدْنَا فِي أَنْفُسِنَا فَسُرَّ بِذَلِكَ الْمُسْلِمُونَ وَقَالُوا أَصَبْتَ ‏.‏ فَكَانَ الْمُسْلِمُونَ إِلَى عَلِيٍّ قَرِيبًا حِينَ رَاجَعَ الأَمْرَ الْمَعْرُوفَ ‏.‏

Менга Муҳаммад ибн Рофиъ ривоят қилди, бизга Ҳужайн хабар берди, бизга Лайс Уқайлдан, у Ибн Шиҳобдан, у Урва ибнуз-Зубайрдан, у Оишадан ривоят қилди: У унга хабар бердики, Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васалламнинг қизи Фотима Абу Бакр Сиддиқнинг олдига одам юбориб, ундан Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васалламдан — Аллаҳ унга Мадинада ва Фадакда файъ қилиб берган нарсалардан ва Хайбар хумсидан қолган нарсадан — меросини сўради. Абу Бакр: «Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам «Бизга мерос қолмайди, биз қолдирган нарса садақадир. Муҳаммад соллаллаҳу алайҳи васалламнинг оиласи фақат шу молдан ейди» деди. Аллаҳга қасам, мен Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васалламнинг садақасини Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам замонидаги ҳолатидан ўзгартирмайман ва унда Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам амал қилган нарса билан амал қиламан», деди. Абу Бакр Фотимага ҳеч нарса беришдан бош тортди. Фотима бу сабабли Абу Бакрдан хафа бўлиб, ундан ажраб, вафот этгунича у билан гаплашмади. У Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васалламдан кейин олти ой яшади. Вафот этганда эри Алий ибн Абу Толиб уни кечаси дафн қилди ва Абу Бакрга билдирмади, унга Алий намоз ўқиди. Фотима тириклигида Алийнинг одамлар орасида обрўси бор эди, у вафот этганда Алий одамларнинг юзларини ўзгарган кўрди ва Абу Бакр билан сулҳ ва байъат қилишни излади — у ўша ойларда байъат қилмаган эди. У Абу Бакрга: «Бизнинг олдимизга кел, сен билан бошқа ҳеч ким келмасин» деб юборди — Умар ибнул-Хаттобнинг ҳозир бўлишини ёқтирмай. Умар Абу Бакрга: «Аллаҳга қасам, уларнинг олдига ёлғиз кирмайсан» деди. Абу Бакр: «Улар менга нима қила оларди? Аллаҳга қасам, мен албатта уларнинг олдига бораман» деди ва уларнинг олдига кирди. Алий ибн Абу Толиб ташаҳҳуд айтиб, сўнг: «Эй Абу Бакр, биз сенинг фазлингни ва Аллаҳ сенга берган нарсани биламиз. Аллаҳ сенга етказган яхшиликка ҳасад қилмаймиз. Лекин сен бу ишда биз устимиздан ўзбошимчалик қилдинг, ҳолбуки биз Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васалламга қариндошлигимиз сабабли ўзимиз учун бир ҳақ деб билар эдик» деди. У Абу Бакр билан гаплашишда давом этди, то Абу Бакрнинг икки кўзи ёшга тўлди. Абу Бакр гапирганда: «Жоним Қўлида бўлган Зотга қасам, Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васалламнинг қариндошлиги мен учун ўз қариндошларимни силадан кўра суюклироқдир. Аммо бу моллар ҳақида мен билан сизлар орасида келиб чиққан ишда мен ҳақдан четга чиқмадим ва Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам унда қилганини кўрган бирор ишни қолдирмай қилдим» деди. Алий Абу Бакрга: «Байъат учун ваъдамиз кеч пайт» деди. Абу Бакр пешин намозини ўқиганидан кейин минбарга чиқиб, ташаҳҳуд айтди ва Алийнинг ишини, унинг байъатдан қолганини ва у баён қилган узрини зикр қилди, сўнг истиғфор сўради. Алий ибн Абу Толиб ташаҳҳуд айтиб, Абу Бакрнинг ҳаққини улуғлади ва ўзининг қилган иши Абу Бакрга ҳасад ёки Аллаҳ унга берган фазлни инкор қилиш сабабли эмаслигини, балки: «Биз бу ишда ўзимиз учун бир улуш бор деб билар эдик, бироқ у биздан ўзбошимчалик билан олинди, шу сабабли кўнглимизда бир нарса бўлди» деганини айтди. Мусулмонлар бундан хурсанд бўлиб: «Тўғри қилдинг» дедилар. Алий маъруфга (яхши ишга) қайтганида мусулмонлар унга яқин бўлдилар.

Ўхшаш ҳадислар

Мавзуси яқин ҳадислар — бошқа тўпламлардан ҳам

Саҳиҳул Бухорий, 4240-ҳадисҒазотлар китоби

Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам: «Бизга мерос қолдирилмайди, биз қолдирган нарса садақадир, фақат Муҳаммад оиласи соллаллаҳу алайҳи васаллам бу молдан ейди Бизнинг олдимизга кел, сен билан бошқа ҳеч ким…

Саҳиҳул Бухорий, 4241-ҳадисҒазотлар китоби

Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам: «Бизга мерос қолдирилмайди, биз қолдирган нарса садақадир, фақат Муҳаммад оиласи соллаллаҳу алайҳи васаллам бу молдан ейди Бизнинг олдимизга кел, сен билан бошқа ҳеч ким…

Саҳиҳул Бухорий, 3711-ҳадисСаҳобалар китоби

Албатта Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам: ‹Биз (пайғамбарлар)га ворис бўлинмайди; биз қолдирган нарса садақадир. Фақат Муҳаммад оиласи мана бу молдан — яъни Аллаҳнинг молидан — ейдилар (холос); уларнинг…

Саҳиҳул Бухорий, 3712-ҳадисСаҳобалар китоби

Албатта Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам: ‹Биз (пайғамбарлар)га ворис бўлинмайди; биз қолдирган нарса садақадир. Фақат Муҳаммад оиласи мана бу молдан — яъни Аллаҳнинг молидан — ейдилар (холос); уларнинг…

Саҳиҳул Бухорий, 3094-ҳадисХумс китоби

Амирул-мўмининга жавоб бер (кел) Эй Мол(ик), бизга сенинг қавмингдан бир неча хонадон аҳли келди, мен улар учун бир оз (мол) беришга буюрдим; уни олиб, улар орасида тақсимла Эй амирул-мўминин, буни мендан бошқага…

Сунани Термизий, 3299-ҳадисТафсир китоби

Мен билан Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам) ҳузурига боринглар, мен унга ишимни хабар берай. Йўқ, Аллаҳга қасамки, биз буни қилмаймиз. Биз ҳақимизда Қуръан нозил бўлишидан ёки Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи…