Сунани Термизий — 1260-ҳадис

Савдо-сотиқ китоби · Тўлов имкони бўлган мукотаб қул

1260-ҳадисСунани Термизий · Савдо-сотиқ китоби

حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الْوَارِثِ بْنُ سَعِيدٍ، عَنْ يَحْيَى بْنِ أَبِي أُنَيْسَةَ، عَنْ عَمْرِو بْنِ شُعَيْبٍ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ جَدِّهِ، قَالَ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَخْطُبُ يَقُولُ ‏ "‏ مَنْ كَاتَبَ عَبْدَهُ عَلَى مِائَةِ أُوقِيَّةٍ فَأَدَّاهَا إِلاَّ عَشْرَ أَوَاقٍ أَوْ قَالَ عَشَرَةَ دَرَاهِمَ ثُمَّ عَجَزَ فَهُوَ رَقِيقٌ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ غَرِيبٌ ‏.‏ وَالْعَمَلُ عَلَيْهِ عِنْدَ أَكْثَرِ أَهْلِ الْعِلْمِ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم وَغَيْرِهِمْ أَنَّ الْمُكَاتَبَ عَبْدٌ مَا بَقِيَ عَلَيْهِ شَيْءٌ مِنْ كِتَابَتِهِ ‏.‏ وَقَدْ رَوَى الْحَجَّاجُ بْنُ أَرْطَاةَ عَنْ عَمْرِو بْنِ شُعَيْبٍ نَحْوَهُ ‏.‏

Бизга Қутайба ривоят қилди, у деди: бизга Абдулворис ибн Саид, Яҳё ибн Абу Унайсадан, у Амр ибн Шуайбдан, у отасидан, у бобосидан (ривоят қилди), у деди: Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам) хутба қилиб туриб айтаётганларини эшитдим: «Ким қулини юз уқияга мукотаба қилиб (озодлик шартномаси тузиб), уни ўн уқиядан — ёки ўн дирҳамдан деди — бошқасини тўлаб бўлиб, сўнг (қолганини тўлашга) ожиз қолса, у қулдир,» дедилар. Абу Исо (Термизий) деди: бу ғариб ҳадисдир. Набий (соллаллаҳу алайҳи васаллам)нинг саҳобаларидан ва бошқалардан бўлган кўпчилик илм аҳли ҳузурида шунга амал қилинади, яъни мукотаб зиммасида китобатидан бирор нарса қолгунича қулдир. Ҳажжож ибн Артот ҳам Амр ибн Шуайбдан шунга ўхшаш ривоят қилган.

Ўхшаш ҳадислар

Мавзуси яқин ҳадислар — бошқа тўпламлардан ҳам

Сунани Абу Довуд, 3927-ҳадисҚул озод қилиш китоби

Қайси бир қул юз уқия (кумуш) устида мукотаба қилса-ю, ундан ўн уқиядан бошқасини тўласа, у қулдир; ва қайси бир қул юз динор устида мукотаба қилса-ю, ундан ўн динордан бошқасини тўласа, у қулдир

Сунани Насоий, 4699-ҳадисМолиявий муомалалар китоби

Ким бир қулда ўз улушини озод қилса ва унинг қулнинг баҳосига, яъни ўша қулнинг қийматига етадиган моли бўлса, у (қул) унинг молидан озод бўлади,

Саҳиҳул Бухорий, 2524-ҳадисҚул озод қилиш

Ким ўз қулидаги насибасини ёки ўз қулидаги (шерик бўлган) улушини озод қилса ва унда унинг қийматига адолатли баҳо билан етадиган молдан (мол) бўлса, у (қул тўлиқ) озоддир

Сунани Абу Довуд, 3940-ҳадисҚул озод қилиш китоби

Ким қулда ўзига (тегишли) улушни озод қилса, унга адолатли баҳо қўйилади, сўнг шерикларига улушларини беради ва қул унинг (ҳисобидан) озод қилинади; акс ҳолда, (қулнинг) озод бўлгани озод бўлади

Саҳиҳи Муслим, 3773-ҳадисҚул озод қилиш китоби

Ким бир қулда ўз улушини (қисмини) озод қилса, унинг (қулнинг бутунлай) халос бўлиши — агар (озод қилувчининг) моли бўлса — ўша молидан (қопланади); агар унинг моли бўлмаса, қулдан, унга машаққат солинмаган…

Сунани Термизий, 1347-ҳадисҲукмлар китоби

Ким бир қулда ўзига тегишли улушни озод қилса ва унинг (қулнинг) баҳосига етадиган моли бўлса, у ўша (кишининг) молидан озод бўлади,