حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي عُمَرَ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ بْنُ عُيَيْنَةَ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، عَنْ عَامِرِ بْنِ سَعْدِ بْنِ أَبِي وَقَّاصٍ، عَنْ أَبِيهِ، قَالَ مَرِضْتُ عَامَ الْفَتْحِ مَرَضًا أَشْفَيْتُ مِنْهُ عَلَى الْمَوْتِ فَأَتَانِي رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَعُودُنِي فَقُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّ لِي مَالاً كَثِيرًا وَلَيْسَ يَرِثُنِي إِلاَّ ابْنَتِي أَفَأُوصِي بِمَالِي كُلِّهِ قَالَ " لاَ " . قُلْتُ فَثُلُثَىْ مَالِي قَالَ " لاَ " . قُلْتُ فَالشَّطْرُ قَالَ " لاَ " . قُلْتُ فَالثُّلُثُ قَالَ " الثُّلُثُ وَالثُّلُثُ كَثِيرٌ إِنَّكَ إِنْ تَدَعْ وَرَثَتَكَ أَغْنِيَاءَ خَيْرٌ مِنْ أَنْ تَدَعَهُمْ عَالَةً يَتَكَفَّفُونَ النَّاسَ وَإِنَّكَ لَنْ تُنْفِقَ نَفَقَةً إِلاَّ أُجِرْتَ فِيهَا حَتَّى اللُّقْمَةَ تَرْفَعُهَا إِلَى فِي امْرَأَتِكَ " . قَالَ قُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ أُخَلَّفُ عَنْ هِجْرَتِي قَالَ " إِنَّكَ لَنْ تُخَلَّفَ بَعْدِي فَتَعْمَلَ عَمَلاً تُرِيدُ بِهِ وَجْهَ اللَّهِ إِلاَّ ازْدَدْتَ بِهِ رِفْعَةً وَدَرَجَةً وَلَعَلَّكَ أَنْ تُخَلَّفَ حَتَّى يَنْتَفِعَ بِكَ أَقْوَامٌ وَيُضَرَّ بِكَ آخَرُونَ اللَّهُمَّ أَمْضِ لأَصْحَابِي هِجْرَتَهُمْ وَلاَ تَرُدَّهُمْ عَلَى أَعْقَابِهِمْ لَكِنِ الْبَائِسُ سَعْدُ ابْنُ خَوْلَةَ يَرْثِي لَهُ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم أَنْ مَاتَ بِمَكَّةَ " . قَالَ أَبُو عِيسَى وَفِي الْبَابِ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ . وَهَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَقَدْ رُوِيَ هَذَا الْحَدِيثُ مِنْ غَيْرِ وَجْهٍ عَنْ سَعْدِ بْنِ أَبِي وَقَّاصٍ . وَالْعَمَلُ عَلَى هَذَا عِنْدَ أَهْلِ الْعِلْمِ أَنَّهُ لَيْسَ لِلرَّجُلِ أَنْ يُوصِيَ بِأَكْثَرَ مِنَ الثُّلُثِ وَقَدِ اسْتَحَبَّ بَعْضُ أَهْلِ الْعِلْمِ أَنْ يَنْقُصَ مِنَ الثُّلُثِ لِقَوْلِ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " وَالثُّلُثُ كَثِيرٌ " .
Бизга Ибн Абу Умар ривоят қилди, бизга Суфён ибн Уяйна, аз-Зуҳрийдан, у Омир ибн Саъд ибн Абу Ваққосдан, у отасидан (ривоят қилдики), у деди: Фатҳ йилида менга касаллик тегиб, ўлимга яқинлашдим. Шунда Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам) мени кўргани келдилар. Мен: «Эй Расулуллаҳ, менинг кўп молим бор, қизимдан бошқа меросхўрим йўқ; молимнинг ҳаммасини васият қилайми?» дедим. У: «Йўқ,» дедилар. Мен: «Молимнинг учдан иккисиничи?» дедим. У: «Йўқ,» дедилар. Мен: «Ярмини-чи?» дедим. У: «Йўқ,» дедилар. Мен: «Учдан бирини-чи?» дедим. У: «Учдан бир; учдан бир ҳам кўпдир. Албатта, меросхўрларингни бой қолдирсанг, уларни одамлардан тиланиб юрадиган камбағал ҳолида қолдиргандан кўра яхшироқдир. Ва сен Аллаҳнинг юзини кўзлаб қилган ҳар бир нафақанг — ҳатто хотинингнинг оғзига кўтарган лоқманг учун ҳам — ажр оласан,» дедилар. У деди: Мен: «Эй Расулуллаҳ, мен ҳижратимдан ортда қолдириламанми?» дедим. У: «Сен мендан кейин ортда қолдирилиб, Аллаҳнинг юзини кўзлаб бирор амал қилсанг, албатта у билан мартабанг ва даражанг ортади. Эҳтимол, сен ортда қолдирилурсан, токи сен сабаб баъзи қавмлар манфаат топгай ва бошқаларга сен орқали зарар етгай. Аллаҳим, ашобларимнинг ҳижратини раво қилгин ва уларни ортларига (орқага) қайтармагин. Лекин бахтсиз — Саъд ибн Хавла,» дедилар. Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам) унинг Маккада вафот этганига ачиндилар. Абу Исо (Термизий) деди: бу бобда Ибн Аббосдан ҳам (ривоят) бор. Бу ҳадис ҳасан саҳиҳдир. Бу ҳадис Саъд ибн Абу Ваққосдан турли йўллар билан ривоят қилинган. Илм аҳли ҳузурида амал шунга биноандирки, киши учдан бирдан кўпини васият қилиши жоиз эмас. Баъзи илм аҳли Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам)нинг «Учдан бир ҳам кўпдир» деган сўзларига биноан учдан бирдан ҳам камайтиришни мустаҳаб кўришган.