حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ حُجْرٍ، أَخْبَرَنَا الْوَلِيدُ بْنُ مُسْلِمٍ، وَعَبْدُ اللَّهِ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ يَزِيدَ بْنِ جَابِرٍ، دَخَلَ حَدِيثُ أَحَدِهِمَا فِي حَدِيثِ الآخَرِ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ يَزِيدَ بْنِ جَابِرٍ عَنْ يَحْيَى بْنِ جَابِرٍ الطَّائِيِّ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ جُبَيْرٍ عَنْ أَبِيهِ جُبَيْرِ بْنِ نُفَيْرٍ عَنِ النَّوَّاسِ بْنِ سَمْعَانَ الْكِلاَبِيِّ قَالَ ذَكَرَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم الدَّجَّالَ ذَاتَ غَدَاةٍ فَخَفَّضَ فِيهِ وَرَفَّعَ حَتَّى ظَنَنَّاهُ فِي طَائِفَةِ النَّخْلِ . قَالَ فَانْصَرَفْنَا مِنْ عِنْدِ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ثُمَّ رَجَعْنَا إِلَيْهِ فَعَرَفَ ذَلِكَ فِينَا فَقَالَ " مَا شَأْنُكُمْ " . قَالَ قُلْنَا يَا رَسُولَ اللَّهِ ذَكَرْتَ الدَّجَّالَ الْغَدَاةَ فَخَفَّضْتَ فِيهِ وَرَفَّعْتَ حَتَّى ظَنَنَّاهُ فِي طَائِفَةِ النَّخْلِ . قَالَ " غَيْرُ الدَّجَّالِ أَخْوَفُ لِي عَلَيْكُمْ إِنْ يَخْرُجْ وَأَنَا فِيكُمْ فَأَنَا حَجِيجُهُ دُونَكُمْ وَإِنْ يَخْرُجْ وَلَسْتُ فِيكُمْ فَامْرُؤٌ حَجِيجُ نَفْسِهِ وَاللَّهُ خَلِيفَتِي عَلَى كُلِّ مُسْلِمٍ إِنَّهُ شَابٌّ قَطَطٌ عَيْنُهُ قَائِمَةٌ شَبِيهٌ بِعَبْدِ الْعُزَّى بْنِ قَطَنٍ فَمَنْ رَآهُ مِنْكُمْ فَلْيَقْرَأْ فَوَاتِحَ سُورَةِ أَصْحَابِ الْكَهْفِ قَالَ يَخْرُجُ مَا بَيْنَ الشَّامِ وَالْعِرَاقِ فَعَاثَ يَمِينًا وَشِمَالاً يَا عِبَادَ اللَّهِ اثْبُتُوا " . قَالَ قُلْنَا يَا رَسُولَ اللَّهِ وَمَا لُبْثُهُ فِي الأَرْضِ قَالَ " أَرْبَعِينَ يَوْمًا يَوْمٌ كَسَنَةٍ وَيَوْمٌ كَشَهْرٍ وَيَوْمٌ كَجُمُعَةٍ وَسَائِرُ أَيَّامِهُ كَأَيَّامِكُمْ " . قَالَ قُلْنَا يَا رَسُولَ اللَّهِ أَرَأَيْتَ الْيَوْمَ الَّذِي كَالسَّنَةِ أَتَكْفِينَا فِيهِ صَلاَةُ يَوْمٍ قَالَ " لاَ وَلَكِنِ اقْدُرُوا لَهُ " . قَالَ قُلْنَا يَا رَسُولَ اللَّهِ فَمَا سُرْعَتُهُ فِي الأَرْضِ قَالَ " كَالْغَيْثِ اسْتَدْبَرَتْهُ الرِّيحُ فَيَأْتِي الْقَوْمَ فَيَدْعُوهُمْ فَيُكَذِّبُونَهُ وَيَرُدُّونَ عَلَيْهِ قَوْلَهُ فَيَنْصَرِفُ عَنْهُمْ فَتَتْبَعُهُ أَمْوَالُهُمْ فَيُصْبِحُونَ لَيْسَ بِأَيْدِيهِمْ شَيْءٌ ثُمَّ يَأْتِي الْقَوْمَ فَيَدْعُوهُمْ فَيَسْتَجِيبُونَ لَهُ وَيُصَدِّقُونَهُ فَيَأْمُرُ السَّمَاءَ أَنْ تُمْطِرَ فَتُمْطِرَ وَيَأْمُرُ الأَرْضَ أَنْ تُنْبِتَ فَتُنْبِتَ فَتَرُوحُ عَلَيْهِمْ سَارِحَتُهُمْ كَأَطْوَلِ مَا كَانَتْ ذُرًى وَأَمَدِّهِ خَوَاصِرَ وَأَدَرِّهِ ضُرُوعًا قَالَ ثُمَّ يَأْتِي الْخَرِبَةَ فَيَقُولُ لَهَا أَخْرِجِي كُنُوزَكِ فَيَنْصَرِفُ مِنْهَا فَتَتْبَعُهُ كَيَعَاسِيبِ النَّحْلِ ثُمَّ يَدْعُو رَجُلاً شَابًّا مُمْتَلِئًا شَبَابًا فَيَضْرِبُهُ بِالسَّيْفِ فَيَقْطَعُهُ جِزْلَتَيْنِ ثُمَّ يَدْعُوهُ فَيُقْبِلُ يَتَهَلَّلُ وَجْهُهُ يَضْحَكُ فَبَيْنَمَا هُوَ كَذَلِكَ إِذْ هَبَطَ عِيسَى ابْنُ مَرْيَمَ عَلَيْهِ السَّلاَمُ بِشَرْقِيِّ دِمَشْقَ عِنْدَ الْمَنَارَةِ الْبَيْضَاءِ بَيْنَ مَهْرُودَتَيْنِ وَاضِعًا يَدَيْهِ عَلَى أَجْنِحَةِ مَلَكَيْنِ إِذَا طَأْطَأَ رَأْسَهُ قَطَرَ وَإِذَا رَفَعَهُ تَحَدَّرَ مِنْهُ جُمَانٌ كَاللُّؤْلُؤِ قَالَ وَلاَ يَجِدُ رِيحَ نَفَسِهِ يَعْنِي أَحَدٌ إِلاَّ مَاتَ وَرِيحُ نَفَسِهِ مُنْتَهَى بَصَرِهِ قَالَ فَيَطْلُبُهُ حَتَّى يُدْرِكَهُ بِبَابِ لُدٍّ فَيَقْتُلَهُ قَالَ فَيَلْبَثُ كَذَلِكَ مَا شَاءَ اللَّهُ . قَالَ ثُمَّ يُوحِي اللَّهُ إِلَيْهِ أَنْ حَرِّزْ عِبَادِي إِلَى الطُّورِ فَإِنِّي قَدْ أَنْزَلْتُ عِبَادًا لِي لاَ يَدَانِ لأَحَدٍ بِقِتَالِهِمْ . قَالَ وَيَبْعَثُ اللَّهُ يَأْجُوجَ وَمَأْجُوجَ وَهُمْ كَمَا قَالَ اللَّهُ: ( مِنْ كُلِّ حَدَبٍ يَنْسِلُونَ ) . قَالَ فَيَمُرُّ أَوَّلُهُمْ بِبُحَيْرَةِ الطَّبَرِيَّةِ فَيَشْرَبُ مَا فِيهَا ثُمَّ يَمُرُّ بِهَا آخِرُهُمْ فَيَقُولُ لَقَدْ كَانَ بِهَذِهِ مَرَّةً مَاءٌ ثُمَّ يَسِيرُونَ حَتَّى يَنْتَهُوا إِلَى جَبَلِ بَيْتِ الْمَقْدِسِ فَيَقُولُونَ لَقَدْ قَتَلْنَا مَنْ فِي الأَرْضِ هَلُمَّ فَلْنَقْتُلْ مَنْ فِي السَّمَاءِ . فَيَرْمُونَ بِنُشَّابِهِمْ إِلَى السَّمَاءِ فَيَرُدُّ اللَّهُ عَلَيْهِمْ نُشَّابَهُمْ مُحْمَرًّا دَمًا وَيُحَاصَرُ عِيسَى ابْنُ مَرْيَمَ وَأَصْحَابُهُ حَتَّى يَكُونَ رَأْسُ الثَّوْرِ يَوْمَئِذٍ خَيْرًا لأَحَدِهِمْ مِنْ مِائَةِ دِينَارٍ لأَحَدِكُمُ الْيَوْمَ . قَالَ فَيَرْغَبُ عِيسَى ابْنُ مَرْيَمَ إِلَى اللَّهِ وَأَصْحَابُهُ قَالَ فَيُرْسِلُ اللَّهُ إِلَيْهِمُ النَّغَفَ فِي رِقَابِهِمْ فَيُصْبِحُونَ فَرْسَى مَوْتَى كَمَوْتِ نَفْسٍ وَاحِدَةٍ قَالَ وَيَهْبِطُ عِيسَى وَأَصْحَابُهُ فَلاَ يَجِدُ مَوْضِعَ شِبْرٍ إِلاَّ وَقَدْ مَلأَتْهُ زَهَمَتُهُمْ وَنَتَنُهُمْ وَدِمَاؤُهُمْ قَالَ فَيَرْغَب�� عِيسَى إِلَى اللَّهِ وَأَصْحَابُهُ قَالَ فَيُرْسِلُ اللَّهُ عَلَيْهِمْ طَيْرًا كَأَعْنَاقِ الْبُخْتِ قَالَ فَتَحْمِلُهُمْ فَتَطْرَحُهُمْ بِالْمَهْبِلِ وَيَسْتَوْقِدُ الْمُسْلِمُونَ مِنْ قِسِيِّهِمْ وَنُشَّابِهِمْ وَجِعَابِهِمْ سَبْعَ سِنِينَ قَالَ وَيُرْسِلُ اللَّهُ عَلَيْهِمْ مَطَرًا لاَ يَكُنُّ مِنْهُ بَيْتُ وَبَرٍ وَلاَ مَدَرٍ قَالَ فَيَغْسِلُ الأَرْضَ فَيَتْرُكُهَا كَالزَّلَفَةِ قَالَ ثُمَّ يُقَالُ لِلأَرْضِ أَخْرِجِي ثَمَرَتَكِ وَرُدِّي بَرَكَتَكِ . فَيَوْمَئِذٍ تَأْكُلُ الْعِصَابَةُ مِنَ الرُّمَّانَةِ وَيَسْتَظِلُّونَ بِقِحْفِهَا وَيُبَارَكُ فِي الرِّسْلِ حَتَّى إِنَّ الْفِئَامَ مِنَ النَّاسِ لَيَكْتَفُونَ بِاللَّقْحَةِ مِنَ الإِبِلِ وَإِنَّ الْقَبِيلَةَ لَيَكْتَفُونَ بِاللَّقْحَةِ مِنَ الْبَقَرِ وَإِنَّ الْفَخِذَ لَيَكْتَفُونَ بِاللَّقْحَةِ مِنَ الْغَنَمِ فَبَيْنَمَا هُمْ كَذَلِكَ إِذْ بَعَثَ اللَّهُ رِيحًا فَقَبَضَتْ رُوحَ كُلِّ مُؤْمِنٍ وَيَبْقَى سَائِرُ النَّاسِ يَتَهَارَجُونَ كَمَا تَتَهَارَجُ الْحُمُرُ فَعَلَيْهِمْ تَقُومُ السَّاعَةُ " . قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ غَرِيبٌ لاَ نَعْرِفُهُ إِلاَّ مِنْ حَدِيثِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ يَزِيدَ بْنِ جَابِرٍ .
Бизга Али ибн Ҳужр ривоят қилди, бизга ал-Валид ибн Муслим ва Абдуллаҳ ибн Абдурраҳмон ибн Язид ибн Жобир хабар берди — уларнинг бирининг ҳадиси иккинчисининг ҳадисига қўшилиб кетди — Абдурраҳмон ибн Язид ибн Жобирдан, у Яҳё ибн Жобир ат-Тоийдан, у Абдурраҳмон ибн Жубайрдан, у отаси Жубайр ибн Нуфайрдан, у Наввос ибн Самъон ал-Килобийдан (ривоят қилдики), у деди: Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам) бир куни эрталаб Дажжол ҳақида сўз юритдилар; (уни гоҳ) паст (қилиб) гоҳ улуғвор (қилиб) таърифладилар, ҳатто биз уни хурмозорлар орасидадир деб ўйладик. (Ровий) деди: Биз Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам)нинг олдиларидан кетдик, сўнг яна уларнинг олдиларига қайтдик; (юзимиздаги) ўша (хавотирни) танидилар-да: «Сизларга нима бўлди?» дедилар. Биз: «Ё Расулуллаҳ, сиз бугун эрталаб Дажжол ҳақида сўз юритдингиз, уни гоҳ паст гоҳ улуғвор (қилиб) таърифладингиз, ҳатто биз уни хурмозорлар орасидадир деб ўйладик,» дедик. У: «Мен сизларга нисбатан Дажжолдан бошқасидан кўпроқ қўрқаман. Агар у мен сизларнинг ораларингизда эканимда чиқса, мен сизлардан ташқари унинг хусуматчиси (ҳимоячиси) бўламан. Агар у мен сизларнинг ораларингизда йўғимда чиқса, ҳар киши ўзининг хусуматчиси (ҳимоячиси)дир, Аллаҳ эса ҳар бир мусулмон устида менинг ўринбосаримдир. У ёш, жингалак сочли, кўзи туртиб чиққан, Абдул-Уззо ибн Қатанга ўхшаш (кишидир). Сизлардан ким уни кўрса, Каҳф эгалари сурасининг бошларини (бошланғич оятларини) ўқисин. У Шом билан Ироқ орасидан чиқади ва ўнг-у сўлга бузғунчилик қилади. Эй Аллаҳнинг бандалари, собит туринглар!» дедилар. Биз: «Ё Расулуллаҳ, унинг ерда туриши қанча (давом этади)?» дедик. У: «Қирқ кун: бир куни бир йилдек, бир куни бир ойдек, бир куни бир ҳафтадек, қолган кунлари эса сизларнинг кунларингиздек,» дедилар. Биз: «Ё Расулуллаҳ, айтинг-чи, ўша бир йилдек (узун) кунда бизга бир кунлик намоз кифоя қиладими?» дедик. У: «Йўқ, балки уни (вақтни) ўлчаб (тақсимлаб) туринглар,» дедилар. Биз: «Ё Расулуллаҳ, унинг ердаги (ҳаракат) тезлиги қанақа?» дедик. У: «Шамол орқасидан ҳайдаб келаётган ёмғирдек. У бир қавмга келади ва уларни (ўзига) чақиради, улар эса уни ёлғонга чиқарадилар ва сўзини рад қиладилар; шунда у улардан юз ўгиради, мол-мулклари эса унга эргашиб кетади, улар қўлларида ҳеч нарса қолмаган ҳолда субҳга чиқадилар. Сўнг у (бошқа) бир қавмга келади ва уларни чақиради, улар унга ижобат қиладилар ва уни тасдиқлайдилар; шунда у осмонга ёмғир ёғдиришни амр қилади, у ёмғир ёғдиради, ерга (ўсимлик) ундиришни амр қилади, у ундиради; чорвалари уларнинг олдига энг баланд ўркачли, энг тўқ биқинли ва энг серсут елинли ҳолида қайтиб келади. Сўнг у вайронага келади-да, унга: «Хазиналарингни чиқар!» дейди; сўнг ундан кетади, (хазиналар) асалари маликаларидек унга эргашади. Сўнг у ёш, навқирон бир кишини чақириб, уни қилич билан уради ва икки бўлакка кесиб ташлайди. Сўнг уни (яна) чақиради, у эса юзи нурланиб, кулиб (қайтиб) келади. У шу ҳолатда турганида, Марям ўғли Исо (алайҳиссалом) Дамашқнинг шарқида, оппоқ минора ёнида икки заъфарон рангли либосда, қўлларини икки малоиканинг қанотларига қўйган ҳолда тушади; бошини эгса (сочларидан томчи) томади, кўтарса ундан марвариддек дур (доналари) юмалаб тушади. Унинг (Исонинг) нафаси етган ҳар бир кофир муқаррар ўлади, унинг нафаси эса кўзи етган (жойгача) етади. У (Дажжолни) таъқиб қилиб, уни Лудд дарвозаси олдида қувиб етади ва уни ўлдиради. Сўнг у Аллаҳ хоҳлаганча шундай (ҳолатда) туради. Сўнг Аллаҳ унга: «Бандаларимни Тур (тоғи)га олиб чиқиб ҳимоя қил, чунки мен шундай бандаларни туширдимки, уларга қарши жанг қилишга ҳеч кимнинг қўли етмайди,» деб ваҳий қилади. Сўнг Аллаҳ Яъжуж ва Маъжужни юборади; улар Аллаҳ айтганидек: «(Улар) ҳар бир баландликдан оқиб (чиқиб) келадилар.» Уларнинг биринчилари Табарийя кўлига учрайди ва ундаги (сувни) ичиб (қуригизиб) қўяди, сўнг охиргилари унга учрайди-да: «Бу (кўл)да бир вақтлар сув бор эди,» дейди. Сўнг улар Байтул-Мақдис тоғига етиб боргунларича юрадилар ва: «Ердагиларни ўлдирдик, келинглар, энди осмондагиларни ўлдирайлик,» дейдилар. Шунда улар ўқларини осмонга отадилар, Аллаҳ эса ўқларини қонга бўялган ҳолда уларга қайтаради. Марям ўғли Исо ва унинг саҳобалари (жангчилари) қамалда қоладилар, ҳатто ўша кунда бирингиз учун бир ҳўкизнинг боши бугунги кунда сизлардан бирингиз учун юз динордан ҳам яхшироқ бўлиб қолади. Сўнг Марям ўғли Исо ва саҳобалари Аллаҳга (илтижо қилиб) кўнгил боғлайдилар; шунда Аллаҳ уларнинг (Яъжуж-Маъжужнинг) бўйинларига нағаф (қурт) юборади, улар бир жоннинг ўлимидек ҳалок бўлиб субҳга чиқадилар. Сўнг Исо ва саҳобалари тушадилар, лекин уларнинг саси, бадбўйи ва қонлари тўлдириб ташламаган бир қарич жой ҳам топмайдилар. Сўнг Исо ва саҳобалари Аллаҳга кўнгил боғлайдилар; шунда Аллаҳ уларга бухти туяларининг бўйнидек (йўғон бўйинли) қушларни юборади, улар уларни (жасадларни) кўтариб чуқурликка (жарга) ташлайди. Мусулмонлар етти йил уларнинг камонлари, ўқлари ва ўқ-донсаларидан ўт ёқадилар (ёқилғи қиладилар). Сўнг Аллаҳ уларга шундай ёмғир юборадики, ундан на жунли (уйли) на лой (гилли) уй паноҳ (ҳимоя) бўла олмайди; у ерни ювиб, уни кўзгудек силлиқ қолдиради. Сўнг ерга: «Мевангни чиқар, баракангни қайтар!» дейилади. Ўша кунда бир гуруҳ (одам) битта анордан еб тўяди ва унинг пўстлоғида сояланадилар; сутда барака бўлади, ҳатто бир катта жамоа одам битта соғин туянинг (сути) билан, бир қабила битта соғин сигирнинг (сути) билан, бир (кичик) уруғ битта соғин қўйнинг (сути) билан кифояланади. Улар шу ҳолатда турганларида, Аллаҳ бир шамол юборади ва у ҳар бир мўминнинг руҳини қабз қилади (олади); қолган одамлар эса эшаклар жуфтлашганидек ошкора жуфтлашиб қоладилар — қиёмат айнан уларнинг устида қоим бўлади,» дедилар. Абу Исо (Термизий) деди: бу ҳадис ҳасан саҳиҳ ғарибдир, биз уни фақат Абдурраҳмон ибн Язид ибн Жобирнинг ҳадиси орқалигина биламиз.