حَدَّثَنَا أَبُو خَيْثَمَةَ، زُهَيْرُ بْنُ حَرْبٍ حَدَّثَنَا الْوَلِيدُ بْنُ مُسْلِمٍ، حَدَّثَنِي عَبْدُ الرَّحْمَنِ، بْنُ يَزِيدَ بْنِ جَابِرٍ حَدَّثَنِي يَحْيَى بْنُ جَابِرٍ الطَّائِيُّ، قَاضِي حِمْصَ حَدَّثَنِي عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ، جُبَيْرٍ عَنْ أَبِيهِ، جُبَيْرِ بْنِ نُفَيْرٍ الْحَضْرَمِيِّ أَنَّهُ سَمِعَ النَّوَّاسَ بْنَ سَمْعَانَ الْكِلاَبِيَّ، ح وَحَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ مِهْرَانَ الرَّازِيُّ، - وَاللَّفْظُ لَهُ - حَدَّثَنَا الْوَلِيدُ بْنُ مُسْلِمٍ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ يَزِيدَ بْنِ جَابِرٍ، عَنْ يَحْيَى بْنِ جَابِرٍ الطَّائِيِّ، عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ جُبَيْرِ بْنِ، نُفَيْرٍ عَنْ أَبِيهِ، جُبَيْرِ بْنِ نُفَيْرٍ عَنِ النَّوَّاسِ بْنِ سَمْعَانَ، قَالَ ذَكَرَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم الدَّجَّالَ ذَاتَ غَدَاةٍ فَخَفَّضَ فِيهِ وَرَفَّعَ حَتَّى ظَنَنَّاهُ فِي طَائِفَةِ النَّخْلِ فَلَمَّا رُحْنَا إِلَيْهِ عَرَفَ ذَلِكَ فِينَا فَقَالَ " مَا شَأْنُكُمْ " . قُلْنَا يَا رَسُولَ اللَّهِ ذَكَرْتَ الدَّجَّالَ غَدَاةً فَخَفَّضْتَ فِيهِ وَرَفَّعْتَ حَتَّى ظَنَنَّاهُ فِي طَائِفَةِ النَّخْلِ . فَقَالَ " غَيْرُ الدَّجَّالِ أَخْوَفُنِي عَلَيْكُمْ إِنْ يَخْرُجْ وَأَنَا فِيكُمْ فَأَنَا حَجِيجُهُ دُونَكُمْ وَإِنْ يَخْرُجْ وَلَسْتُ فِيكُمْ فَامْرُؤٌ حَجِيجُ نَفْسِهِ وَاللَّهُ خَلِيفَتِي عَلَى كُلِّ مُسْلِمٍ إِنَّهُ شَابٌّ قَطَطٌ عَيْنُهُ طَافِئَةٌ كَأَنِّي أُشَبِّهُهُ بِعَبْدِ الْعُزَّى بْنِ قَطَنٍ فَمَنْ أَدْرَكَهُ مِنْكُمْ فَلْيَقْرَأْ عَلَيْهِ فَوَاتِحَ سُورَةِ الْكَهْفِ إِنَّهُ خَارِجٌ خَلَّةً بَيْنَ الشَّأْمِ وَالْعِرَاقِ فَعَاثَ يَمِينًا وَعَاثَ شِمَالاً يَا عِبَادَ اللَّهِ فَاثْبُتُوا " . قُلْنَا يَا رَسُولَ اللَّهِ وَمَا لَبْثُهُ فِي الأَرْضِ قَالَ " أَرْبَعُونَ يَوْمًا يَوْمٌ كَسَنَةٍ وَيَوْمٌ كَشَهْرٍ وَيَوْمٌ كَجُمُعَةٍ وَسَائِرُ أَيَّامِهِ كَأَيَّامِكُمْ " . قُلْنَا يَا رَسُولَ اللَّهِ فَذَلِكَ الْيَوْمُ الَّذِي كَسَنَةٍ أَتَكْفِينَا فِيهِ صَلاَةُ يَوْمٍ قَالَ " لاَ اقْدُرُوا لَهُ قَدْرَهُ " . قُلْنَا يَا رَسُولَ اللَّهِ وَمَا إِسْرَاعُهُ فِي الأَرْضِ قَالَ " كَالْغَيْثِ اسْتَدْبَرَتْهُ الرِّيحُ فَيَأْتِي عَلَى الْقَوْمِ فَيَدْعُوهُمْ فَيُؤْمِنُونَ بِهِ وَيَسْتَجِيبُونَ لَهُ فَيَأْمُرُ السَّمَاءَ فَتُمْطِرُ وَالأَرْضَ فَتُنْبِتُ فَتَرُوحُ عَلَيْهِمْ سَارِحَتُهُمْ أَطْوَلَ مَا كَانَتْ ذُرًا وَأَسْبَغَهُ ضُرُوعًا وَأَمَدَّهُ خَوَاصِرَ ثُمَّ يَأْتِي الْقَوْمَ فَيَدْعُوهُمْ فَيَرُدُّونَ عَلَيْهِ قَوْلَهُ فَيَنْصَرِفُ عَنْهُمْ فَيُصْبِحُونَ مُمْحِلِينَ لَيْسَ بِأَيْدِيهِمْ شَىْءٌ مِنْ أَمْوَالِهِمْ وَيَمُرُّ بِالْخَرِبَةِ فَيَقُولُ لَهَا أَخْرِجِي كُنُوزَكِ . فَتَتْبَعُهُ كُنُوزُهَا كَيَعَاسِيبِ النَّحْلِ ثُمَّ يَدْعُو رَجُلاً مُمْتَلِئًا شَبَابًا فَيَضْرِبُهُ بِالسَّيْفِ فَيَقْطَعُهُ جَزْلَتَيْنِ رَمْيَةَ الْغَرَضِ ثُمَّ يَدْعُوهُ فَيُقْبِلُ وَيَتَهَلَّلُ وَجْهُهُ يَضْحَكُ فَبَيْنَمَا هُوَ كَذَلِكَ إِذْ بَعَثَ اللَّهُ الْمَسِيحَ ابْنَ مَرْيَمَ فَيَنْزِلُ عِنْدَ الْمَنَارَةِ الْبَيْضَاءِ شَرْقِيَّ دِمَشْقَ بَيْنَ مَهْرُودَتَيْنِ وَاضِعًا كَفَّيْهِ عَلَى أَجْنِحَةِ مَلَكَيْنِ إِذَا طَأْطَأَ رَأَسَهُ قَطَرَ وَإِذَا رَفَعَهُ تَحَدَّرَ مِنْهُ جُمَانٌ كَاللُّؤْلُؤِ فَلاَ يَحِلُّ لِكَافِرٍ يَجِدُ رِيحَ نَفَسِهِ إِلاَّ مَاتَ وَنَفَسُهُ يَنْتَهِي حَيْثُ يَنْتَهِي طَرْفُهُ فَيَطْلُبُهُ حَتَّى يُدْرِكَهُ بِبَابِ لُدٍّ فَيَقْتُلُهُ ثُمَّ يَأْتِي عِيسَى ابْنَ مَرْيَمَ قَوْمٌ قَدْ عَصَمَهُمُ اللَّهُ مِنْهُ فَيَمْسَحُ عَنْ وُجُوهِهِمْ وَيُحَدِّثُهُمْ بِدَرَجَاتِهِمْ فِي الْجَنَّةِ فَبَيْنَمَا هُوَ كَذَلِكَ إِذْ أَوْحَى اللَّهُ إِلَى عِيسَى إِنِّي قَدْ أَخْرَجْتُ عِبَادًا لِي لاَ يَدَانِ لأَحَدٍ بِقِتَالِهِمْ فَحَرِّزْ عِبَادِي إِلَى الطُّورِ . وَيَبْعَثُ اللَّهُ يَأْجُوجَ وَمَأْجُوجَ وَهُمْ مِنْ كُلِّ حَدَبٍ يَنْسِلُونَ فَيَمُرُّ أَوَائِلُهُمْ عَلَى بُحَيْرَةِ طَبَرِيَّةَ فَيَشْرَبُونَ مَا فِيهَا وَيَمُرُّ آخِرُهُمْ فَيَقُولُونَ لَقَدْ كَانَ بِهَذِهِ مَرَّةً مَاءٌ . وَيُحْصَرُ نَبِيُّ اللَّهُ عِيسَى وَأَصْحَابُهُ حَتَّى يَكُونَ رَأْسُ الثَّوْرِ لأَحَدِهِمْ خَيْرًا مِنْ مِائَةِ دِينَارٍ لأَحَدِكُمُ الْيَوْمَ فَيَرْغَبُ نَبِيُّ اللَّهِ عِيسَى وَأَصْحَابُهُ فَيُرْسِلُ اللَّهُ عَلَيْهُمُ النَّغَفَ فِي رِقَابِهِمْ فَيُصْبِحُونَ فَرْسَى كَمَوْتِ نَفْسٍ وَاحِدَةٍ ثُمَّ يَهْبِطُ نَبِيُّ اللَّهِ عِيسَى وَأَصْحَابُهُ إِلَى الأَرْضِ فَلاَ يَجِدُونَ فِي الأَرْضِ مَوْضِعَ شِبْرٍ إِلاَّ مَلأَهُ زَهَمُهُمْ وَنَتْنُهُمْ فَيَرْغَبُ نَبِيُّ اللَّهِ عِيسَى وَأَصْحَابُهُ إِلَى اللَّهِ فَيُرْسِلُ اللَّهُ طَيْرًا كَأَعْنَاقِ الْبُخْتِ فَتَحْمِلُهُمْ فَتَطْرَحُهُمْ حَيْثُ شَاءَ اللَّهُ ثُمَّ يُرْسِلُ اللَّهُ مَطَرًا لاَ يَكُنُّ مِنْهُ بَيْتُ مَدَرٍ وَلاَ وَبَرٍ فَيَغْسِلُ الأَرْضَ حَتَّى يَتْرُكَهَا كَالزَّلَفَةِ ثُمَّ يُقَالُ لِلأَرْضِ أَنْبِتِي ثَمَرَتَكِ وَرُدِّي بَرَكَتَكِ . فَيَوْمَئِذٍ تَأْكُلُ الْعِصَابَةُ مِنَ الرُّمَّانَةِ وَيَسْتَظِلُّونَ بِقِحْفِهَا وَيُبَارَكُ فِي الرِّسْلِ حَتَّى أَنَّ اللِّقْحَةَ مِنَ الإِبِلِ لَتَكْفِي الْفِئَامَ مِنَ النَّاسِ وَاللِّقْحَةَ مِنَ الْبَقَرِ لَتَكْفِي الْقَبِيلَةَ مِنَ النَّاسِ وَاللِّقْحَةَ مِنَ الْغَنَمِ لَتَكْفِي الْفَخِذَ مِنَ النَّاسِ فَبَيْنَمَا هُمْ كَذَلِكَ إِذْ بَعَثَ اللَّهُ رِيحًا طَيِّبَةً فَتَأْخُذُهُمْ تَحْتَ آبَاطِهِمْ فَتَقْبِضُ رُوحَ كُلِّ مُؤْمِنٍ وَكُلِّ مُسْلِمٍ وَيَبْقَى شِرَارُ النَّاسِ يَتَهَارَجُونَ فِيهَا تَهَارُجَ الْحُمُرِ فَعَلَيْهِمْ تَقُومُ السَّاعَةُ " .
Бизга Абу Хайсама Зуҳайр ибн Ҳарб ривоят қилди, бизга ал-Валид ибн Муслим ривоят қилди, менга Абдурраҳмон ибн Язид ибн Жобир ривоят қилди, менга Яҳё ибн Жобир ат-Тоий, Ҳимс қозиси ривоят қилди, менга Абдурраҳмон ибн Жубайр отаси Жубайр ибн Нуфайр ал-Ҳазрамийдан ривоят қилдики, у ан-Наввос ибн Самъон ал-Килобийни эшитган. (ҳ) Ва менга Муҳаммад ибн Миҳрон ар-Розий — матн уники — ривоят қилди, бизга ал-Валид ибн Муслим ривоят қилди, бизга Абдурраҳмон ибн Язид ибн Жобир Яҳё ибн Жобир ат-Тоийдан, у Абдурраҳмон ибн Жубайр ибн Нуфайрдан, у отаси Жубайр ибн Нуфайрдан, у ан-Наввос ибн Самъондан ривоят қилди. У: Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам бир куни эрталаб Дажжолни зикр қилдилар, уни гоҳ пасайтириб (кичик қилиб), гоҳ кўтариб (улуғлаб) гапирдилар, ҳатто биз уни хурмозорнинг бир томонида (яқин жойда) деб гумон қилдик. Биз уларнинг олдига қайтиб борганимизда, улар буни биздан сездилар ва: «Сизларга нима бўлди?» дедилар. Биз: Эй Аллаҳнинг Расули, сиз эрталаб Дажжолни зикр қилдингиз, уни гоҳ пасайтириб, гоҳ кўтариб гапирдингиз, ҳатто биз уни хурмозорнинг бир томонида деб гумон қилдик, дедик. У: «Мен сизлар учун Дажжолдан бошқасидан кўпроқ қўрқаман. Агар у мен сизлар орасимда бўлганимда чиқса, мен сиз учун унга қарши ҳимоячи бўламан; агар мен сизлар орасимда бўлмаганимда чиқса, ҳар бир киши ўзининг ҳимоячисидир, Аллаҳ эса ҳар бир мусулмонга менинг ўрнимга вакилдир. Албатта у ёш, жингалак соч, кўзи сузилиб чиққан йигит. Мен уни Абдулуззо ибн Қатанга ўхшатаман. Сизлардан ким унга етса, унга Каҳф сурасининг бошланиш оятларини ўқисин. Албатта у Шом билан Ироқ орасидаги бир йўлдан чиқади, ўнгга ҳам, чапга ҳам бузғунчилик қилади. Эй Аллаҳнинг бандалари, қатъий туринглар», дедилар. Биз: Эй Аллаҳнинг Расули, унинг ерда туриши қанча? дедик. У: «Қирқ кун: бир куни бир йилдек, бир куни бир ойдек, бир куни бир ҳафтадек, қолган кунлари эса сизларнинг кунларингиздек», дедилар. Биз: Эй Аллаҳнинг Расули, бир йилдек бўлган ўша кунда бизга бир кунлик намоз кифоя қиладими? дедик. У: «Йўқ, унга ўлчовини чамалаб олинг», дедилар. Биз: Эй Аллаҳнинг Расули, унинг ерда тезлиги қанақа? дедик. У: «Шамол орқасидан ҳайдаб келган ёмғирдек. У бир қавм олдига келиб, уларни (ўзига) чақиради, улар унга иймон келтириб, жавоб берадилар. Шунда у осмонга буюради, у ёғади; ерга буюради, у ўсимлик ундиради. Уларнинг чорвалари кечқурун энг баланд ўркачли, энг тўла элинли ва энг кенг биқинли бўлиб қайтади. Сўнг у бошқа бир қавм олдига келиб, уларни чақиради, лекин улар унинг сўзини рад этадилар. Шунда у улардан юз ўгиради, улар эса қурғоқчиликка учраб, қўлларида молларидан ҳеч нарса қолмай тонгни қаршилайдилар. У вайронанинг ёнидан ўтиб, унга: Хазиналарингни чиқар, дейди. Шунда унинг хазиналари асалари беклари каби унга эргашади. Сўнг у тўла ёшлик билан тўлган (бақувват) бир кишини чақириб, уни қилич билан уради ва уни нишонга улоқтирилган ўқнинг масофасидек икки бўлакка ажратади. Сўнг уни чақиради, у эса юзи нурланиб, кулиб келаверади. У шу ҳолатда турганида, Аллаҳ ал-Масиҳ ибн Марямни юборади. У Дамашқнинг шарқидаги оқ минора ёнида икки заъфарон билан бўялган кийим ичида, икки кафтини икки малоиканинг қанотларига қўйган ҳолда тушади. У бошини эгса, томчи томади, кўтарса, ундан марвариддек дурлар тўкилади. Унинг нафасининг ҳидини топган ҳар бир кофир албатта ўлади, унинг нафаси эса назари етадиган жойгача етади. У уни (Дажжолни) таъқиб қилиб, Лудд дарвозаси ёнида унга етиб, уни ўлдиради. Сўнг Ийсо ибн Марям ҳузурига Аллаҳ улардан сақлаган бир қавм келади, у уларнинг юзларини сийпайди ва уларга жаннатдаги даражаларини айтиб беради. У шу ҳолатда турганида, Аллаҳ Ийсога ваҳий қилади: Мен шундай бандаларимни чиқардимки, ҳеч ким уларга қарши жанг қилишга қодир эмас. Бас, бандаларимни Турга (тоғга) олиб чиқиб сақла. Ва Аллаҳ Яъжуж ва Маъжужни юборади, улар ҳар бир баландликдан оқиб (ёпирилиб) келишади. Уларнинг олдингилари Табария кўли ёнидан ўтиб, ундаги сувни ичиб битирадилар, охиргилари ўтганида: Бу жойда бир вақтлар сув бор эди, дейишади. Аллаҳнинг Пайғамбари Ийсо ва унинг ашоблари шундай қамалга олинадики, бирингизга бир ҳўкизнинг боши бугун юз динордан ҳам яхшироқ бўлиб қолади. Шунда Аллаҳнинг Пайғамбари Ийсо ва унинг ашоблари (Аллаҳга) ёлборади, Аллаҳ уларнинг (Яъжуж-Маъжужнинг) бўйинларига нағаф (қурт) юборади, улар бир жон ўлимидек ҳаммаси бирваракайига ўлиб қоладилар. Сўнг Аллаҳнинг Пайғамбари Ийсо ва унинг ашоблари ерга тушадилар, ерда бир қарич жой ҳам топмайдиларки, уни уларнинг ҳиди ва саси тўлдирмаган бўлсин. Шунда Аллаҳнинг Пайғамбари Ийсо ва унинг ашоблари Аллаҳга ёлборадилар, Аллаҳ туяларнинг бўйинларидек (катта) қушлар юборади, улар уларни кўтариб, Аллаҳ хоҳлаган жойга улоқтирадилар. Сўнг Аллаҳ шундай ёмғир юборадики, ундан на лой уй, на жунли (чодир) уй паноҳ бўла олади. У ерни ювиб, уни худди силлиқ ойнадек қолдиради. Сўнг ерга: Ўсимлигингни ундир, баракангни қайтар, дейилади. Ўша кунда бир гуруҳ одам битта анордан ейди ва унинг пўстлоғида соя топади. Сутда барака қилинадики, ҳатто туянинг бир соғими бир гуруҳ одамга кифоя қилади, сигирнинг бир соғими бир қабилага кифоя қилади, қўйнинг бир соғими бир уруғга кифоя қилади. Улар шу ҳолатда турганида, Аллаҳ бир ёқимли шамол юборади, у уларни қўлтиқлари остидан тутади ва ҳар бир мўмин ва ҳар бир мусулмоннинг жонини олади. Ёмон одамлар эса қолиб, эшаклар каби бир-бирлари билан очиқчасига бузуқлик қиладилар. Бас, қиёмат ўшалар устига қойим бўлади», дедилар.