حَدَّثَنَا مَحْمُودُ بْنُ غَيْلاَنَ، قَالَ حَدَّثَنَا بِشْرُ بْنُ السَّرِيِّ، قَالَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنْ عَلْقَمَةَ بْنِ مَرْثَدٍ، عَنْ أَبِي عَبْدِ الرَّحْمَنِ السُّلَمِيِّ، عَنْ عُثْمَانَ بْنِ عَفَّانَ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " خَيْرُكُمْ - أَوْ أَفْضَلُكُمْ - مَنْ تَعَلَّمَ الْقُرْآنَ وَعَلَّمَهُ " . هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ . وَهَكَذَا رَوَى عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ مَهْدِيٍّ وَغَيْرُ وَاحِدٍ عَنْ سُفْيَانَ الثَّوْرِيِّ عَنْ عَلْقَمَةَ بْنِ مَرْثَدٍ عَنْ أَبِي عَبْدِ الرَّحْمَنِ عَنْ عُثْمَانَ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم وَسُفْيَانُ لاَ يَذْكُرُ فِيهِ عَنْ سَعْدِ بْنِ عُبَيْدَةَ . وَقَدْ رَوَى يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ الْقَطَّانُ، هَذَا الْحَدِيثَ عَنْ سُفْيَانَ، وَشُعْبَةَ، عَنْ عَلْقَمَةَ بْنِ مَرْثَدٍ، عَنْ سَعْدِ بْنِ عُبَيْدَةَ، عَنْ أَبِي عَبْدِ الرَّحْمَنِ، عَنْ عُثْمَانَ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم. حَدَّثَنَا بِذَلِكَ، مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ قَالَ حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ عَنْ سُفْيَانَ وَشُعْبَةَ . قَالَ مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ وَهَكَذَا ذَكَرَهُ يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ عَنْ سُفْيَانَ، وَشُعْبَةَ، غَيْرَ مَرَّةٍ عَنْ عَلْقَمَةَ بْنِ مَرْثَدٍ، عَنْ سَعْدِ بْنِ عُبَيْدَةَ، عَنْ أَبِي عَبْدِ الرَّحْمَنِ، عَنْ عُثْمَانَ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ وَأَصْحَابُ سُفْيَانَ لاَ يَذْكُرُونَ فِيهِ عَنْ سُفْيَانَ عَنْ سَعْدِ بْنِ عُبَيْدَةَ . قَالَ مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ وَهُوَ أَصَحُّ . قَالَ أَبُو عِيسَى وَقَدْ زَادَ شُعْبَةُ فِي إِسْنَادِ هَذَا الْحَدِيثِ سَعْدَ بْنَ عُبَيْدَةَ وَكَأَنَّ حَدِيثَ سُفْيَانَ أَشْبَهُ . قَالَ عَلِيُّ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ قَالَ يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ مَا أَحَدٌ يَعْدِلُ عِنْدِي شُعْبَةَ وَإِذَا خَالَفَهُ سُفْيَانُ أَخَذْتُ بِقَوْلِ سُفْيَانَ . قَالَ أَبُو عِيسَى سَمِعْتُ أَبَا عَمَّارٍ يَذْكُرُ عَنْ وَكِيعٍ قَالَ قَالَ شُعْبَةُ سُفْيَانُ أَحْفَظُ مِنِّي وَمَا حَدَّثَنِي سُفْيَانُ عَنْ أَحَدٍ بِشَيْءٍ فَسَأَلْتُهُ إِلاَّ وَجَدْتُهُ كَمَا حَدَّثَنِي . وَفِي الْبَابِ عَنْ عَلِيٍّ وَسَعْدٍ .
Бизга Маҳмуд ибн Ғайлон ривоят қилди, у деди: бизга Бишр ибн ас-Сарий ривоят қилди, у деди: бизга Суфён ривоят қилди, у Алқама ибн Марсаддан, у Абу Абдурраҳмон ас-Суламийдан, у Усмон ибн Аффон (розияллаҳу анҳу)дан (ривоят қилдики), у деди: Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам): «Сизларнинг энг яхшингиз — ёки энг афзалингиз — Қуръанни ўрганган ва уни ўргатган кишидир,» дедилар. Бу ҳадис ҳасан саҳиҳдир. Шунингдек, Абдурраҳмон ибн Маҳдий ва бошқа бир неча киши Суфён ас-Саврийдан, у Алқама ибн Марсаддан, у Абу Абдурраҳмондан, у Усмондан, у Набий (соллаллаҳу алайҳи васаллам)дан ривоят қилдилар ва Суфён унда Саъд ибн Убайдани зикр қилмайди. Яҳё ибн Саид ал-Қаттон эса бу ҳадисни Суфён ва Шуъбадан, улар Алқама ибн Марсаддан, у Саъд ибн Убайдадан, у Абу Абдурраҳмондан, у Усмондан, у Набий (соллаллаҳу алайҳи васаллам)дан (деб) ривоят қилди. Буни бизга Муҳаммад ибн Башшор ривоят қилди, у деди: бизга Яҳё ибн Саид Суфён ва Шуъбадан ривоят қилди. Муҳаммад ибн Башшор деди: Яҳё ибн Саид буни Суфён ва Шуъбадан бир неча марта шундай — Алқама ибн Марсаддан, у Саъд ибн Убайдадан, у Абу Абдурраҳмондан, у Усмондан, у Набий (соллаллаҳу алайҳи васаллам)дан (деб) зикр қилди. Муҳаммад ибн Башшор деди: Суфённинг шогирдлари унда Суфёндан, у Саъд ибн Убайдадан (деб) зикр қилмайдилар. Муҳаммад ибн Башшор деди: бу (ривоят) кўпроқ тўғридир. Абу Исо (Термизий) деди: Шуъба бу ҳадиснинг иснодига Саъд ибн Убайдани қўшган ва гўё Суфённинг ҳадиси (ҳақиқатга) кўпроқ ўхшашдир. Али ибн Абдуллаҳ деди: Яҳё ибн Саид: «Менинг наздимда ҳеч ким Шуъбага тенг келмайди, аммо унга Суфён мухолиф бўлса, мен Суфённинг сўзини оламан,» деди. Абу Исо (Термизий) деди: мен Абу Амморни Вакииъдан зикр қилаётганини эшитдим, у деди: Шуъба: «Суфён мендан кўра ёди кучлироқдир, Суфён менга бирор кишидан бирор нарсани ривоят қилиб, мен ундан сўрасам, уни менга ривоят қилганидек топганман,» деди. Бу бобда Али ва Саъд (розияллаҳу анҳумо)дан ҳам (ривоятлар) бордир.