حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي عُمَرَ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ بْنُ عُيَيْنَةَ، عَنْ جَعْفَرِ بْنِ مُحَمَّدٍ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ جَابِرٍ، أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم حِينَ قَدِمَ مَكَّةَ طَافَ بِالْبَيْتِ سَبْعًا وَأَتَى الْمَقَامَ فَقَرَأَ :( وَاتَّخِذُوا مِنْ مَقَامِ إِبْرَاهِيمَ مُصَلًّى ) فَصَلَّى خَلْفَ الْمَقَامِ ثُمَّ أَتَى الْحَجَرَ فَاسْتَلَمَهُ ثُمَّ قَالَ " نَبْدَأُ بِمَا بَدَأَ اللَّهُ بِهِ " . فَبَدَأَ بِالصَّفَا وَقَرَأَ : (إِنَّ الصَّفَا وَالْمَرْوَةَ مِنْ شَعَائِرِ اللَّهِ ) . قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ . وَالْعَمَلُ عَلَى هَذَا عِنْدَ أَهْلِ الْعِلْمِ أَنَّهُ يَبْدَأُ بِالصَّفَا قَبْلَ الْمَرْوَةِ فَإِنْ بَدَأَ بِالْمَرْوَةِ قَبْلَ الصَّفَا لَمْ يُجْزِهِ وَبَدَأَ بِالصَّفَا . وَاخْتَلَفَ أَهْلُ الْعِلْمِ فِيمَنْ طَافَ بِالْبَيْتِ وَلَمْ يَطُفْ بَيْنَ الصَّفَا وَالْمَرْوَةِ حَتَّى رَجَعَ فَقَالَ بَعْضُ أَهْلِ الْعِلْمِ إِنْ لَمْ يَطُفْ بَيْنَ الصَّفَا وَالْمَرْوَةِ حَتَّى خَرَجَ مِنْ مَكَّةَ فَإِنْ ذَكَرَ وَهُوَ قَرِيبٌ مِنْهَا رَجَعَ فَطَافَ بَيْنَ الصَّفَا وَالْمَرْوَةِ وَإِنْ لَمْ يَذْكُرْ حَتَّى أَتَى بِلاَدَهُ أَجْزَأَهُ وَعَلَيْهِ دَمٌ . وَهُوَ قَوْلُ سُفْيَانَ الثَّوْرِيِّ . وَقَالَ بَعْضُهُمْ إِنْ تَرَكَ الطَّوَافَ بَيْنَ الصَّفَا وَالْمَرْوَةِ حَتَّى رَجَعَ إِلَى بِلاَدِهِ فَإِنَّهُ لاَ يُجْزِيهِ . وَهُوَ قَوْلُ الشَّافِعِيِّ . قَالَ الطَّوَافُ بَيْنَ الصَّفَا وَالْمَرْوَةِ وَاجِبٌ لاَ يَجُوزُ الْحَجُّ إِلاَّ بِهِ .
Бизга Ибн Абу Умар ривоят қилди, бизга Суфён ибн Уяйна ривоят қилди, у Жаъфар ибн Муҳаммаддан, у отасидан, у Жобирдан (ривоят қилдики): Набий (соллаллаҳу алайҳи васаллам) Маккага келганда Байт атрофида етти (марта) тавоф қилди ва Мақомга келиб: «Иброҳим Мақомидан намозгоҳ тутинглар,» (Бақара сураси, 125) деб ўқиди. Сўнг Мақом ортида намоз ўқиди. Кейин Ҳажарга келиб уни истилом қилди. Сўнг: «Аллаҳ нимадан бошлаган бўлса, биз ҳам шундан бошлаймиз,» деди. Ва Сафодан бошлади ва: «Албатта, Сафо ва Марва Аллаҳнинг (дин) белгиларидандир,» (Бақара сураси, 158) деб ўқиди. Абу Исо (Термизий) деди: бу ҳадис ҳасан саҳиҳдир. Аҳли илм наздида амал шунга: у Марвадан олдин Сафодан бошлайди. Агар Сафодан олдин Марвадан бошласа, бу унга (кифоя) бўлмайди ва (қайтадан) Сафодан бошлайди. Аҳли илм Байт атрофида тавоф қилиб, Сафо ва Марва орасида саъй қилмай қайтиб кетган киши ҳақида ихтилоф қилдилар. Баъзи аҳли илм деди: агар Маккадан чиққунча Сафо ва Марва орасида саъй қилмаган бўлса, аммо Маккага яқин жойда эсига тушса, қайтиб Сафо ва Марва орасида саъй қилади. Агар ўз юртига етиб боргунча эсига тушмаса, (ҳажжи) кифоя бўлади, аммо унинг зиммасига (қурбонлик учун) қон (лозим) бўлади. Бу Суфён ас-Саврийнинг сўзидир. Баъзилари деди: агар ўз юртига қайтгунча Сафо ва Марва орасидаги тавофни (саъйни) тарк қилса, бу унга кифоя бўлмайди. Бу Шофеъийнинг сўзидир. У деди: Сафо ва Марва орасидаги тавоф (саъй) вожибдир, ҳажж усиз жоиз бўлмайди.