حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مَسْلَمَةَ، عَنْ مَالِكٍ، عَنْ نَافِعٍ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ " الْمُتَبَايِعَانِ كُلُّ وَاحِدٍ مِنْهُمَا بِالْخِيَارِ عَلَى صَاحِبِهِ مَا لَمْ يَفْتَرِقَا إِلاَّ بَيْعَ الْخِيَارِ " .
Бизга Абдуллаҳ ибн Маслама Моликдан, у Нофиъдан, у Абдуллаҳ ибн Умардан ривоят қилдики, Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам: «Олди-берди қилувчиларнинг ҳар бири, улар бир-биридан ажралмагунларича, шериги устида ихтиёр эгасидир — магар ихтиёр шарти билан қилинган савдо бундан мустасно» дедилар.
حَدَّثَنَا مُوسَى بْنُ إِسْمَاعِيلَ، حَدَّثَنَا حَمَّادٌ، عَنْ أَيُّوبَ، عَنْ نَافِعٍ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم بِمَعْنَاهُ قَالَ " أَوْ يَقُولُ أَحَدُهُمَا لِصَاحِبِهِ اخْتَرْ " .
Бизга Мусо ибн Исмоил ривоят қилди, бизга Ҳаммод Айюбдан, у Нофиъдан, у ибн Умардан, у Набий соллаллаҳу алайҳи васалламдан шу маънода ривоят қилди, (Набий): «Ёки улардан бири шеригига ‹танла› дейди» дедилар.
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ، حَدَّثَنَا اللَّيْثُ، عَنِ ابْنِ عَجْلاَنَ، عَنْ عَمْرِو بْنِ شُعَيْبٍ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرِو بْنِ الْعَاصِ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ " الْمُتَبَايِعَانِ بِالْخِيَارِ مَا لَمْ يَفْتَرِقَا إِلاَّ أَنْ تَكُونَ صَفْقَةَ خِيَارٍ وَلاَ يَحِلُّ لَهُ أَنْ يُفَارِقَ صَاحِبَهُ خَشْيَةَ أَنْ يَسْتَقِيلَهُ " .
Бизга Қутайба ибн Саид ривоят қилди, бизга Лайс ибн Ажлондан, у Амр ибн Шуайбдан, у отасидан, у Абдуллаҳ ибн Амр ибн Осдан ривоят қилдики, Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам: «Олди-берди қилувчилар бир-биридан ажралмагунларича ихтиёр эгаларидир — магар ихтиёр шарти билан қилинган савдо бундан мустасно. Ва унга шериги савдодан қайтишни сўрашидан қўрқиб ундан ажралиб кетиши ҳалол бўлмайди» дедилар.
حَدَّثَنَا مُسَدَّدٌ، حَدَّثَنَا حَمَّادٌ، عَنْ جَمِيلِ بْنِ مُرَّةَ، عَنْ أَبِي الْوَضِيءِ، قَالَ غَزَوْنَا غَزْوَةً لَنَا فَنَزَلْنَا مَنْزِلاً فَبَاعَ صَاحِبٌ لَنَا فَرَسًا بِغُلاَمٍ ثُمَّ أَقَامَا بَقِيَّةَ يَوْمِهِمَا وَلَيْلَتِهِمَا فَلَمَّا أَصْبَحَا مِنَ الْغَدِ حَضَرَ الرَّحِيلُ فَقَامَ إِلَى فَرَسِهِ يُسْرِجُهُ فَنَدِمَ فَأَتَى الرَّجُلَ وَأَخَذَهُ بِالْبَيْعِ فَأَبَى الرَّجُلُ أَنْ يَدْفَعَهُ إِلَيْهِ فَقَالَ بَيْنِي وَبَيْنَكَ أَبُو بَرْزَةَ صَاحِبُ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم فَأَتَيَا أَبَا بَرْزَةَ فِي نَاحِيَةِ الْعَسْكَرِ فَقَالاَ لَهُ هَذِهِ الْقِصَّةَ . فَقَالَ أَتَرْضَيَانِ أَنْ أَقْضِيَ بَيْنَكُمَا بِقَضَاءِ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " الْبَيِّعَانِ بِالْخِيَارِ مَا لَمْ يَتَفَرَّقَا " . قَالَ هِشَامُ بْنُ حَسَّانَ حَدَّثَ جَمِيلٌ أَنَّهُ قَالَ مَا أُرَاكُمَا افْتَرَقْتُمَا .
Бизга Мусаддад ривоят қилди, бизга Ҳаммод Жамил ибн Муррадан, у Абу Вадийъдан ривоят қилдики, у айтди: Биз бир ғазотга чиқдик ва бир манзилга тушдик. Бизнинг бир шеригимиз бир отни бир ғулом (қул) эвазига сотди, сўнг улар ўша кунининг қолганини ва кечасини ўтказдилар. Эртасига тонглаганларида, йўлга чиқиш вақти етди. У (сотувчи) отининг олдига бориб эгарламоқчи бўлган эди, пушаймон бўлди ва у кишининг олдига келиб савдони (бекор қилишни) талаб қилди. У киши эса уни қайтариб беришдан бош тортди. (Сотувчи): «Менинг ва сенинг оранғда Набий соллаллаҳу алайҳи васалламнинг саҳобаси Абу Барза (ҳакам) бўлсин» деди. Улар Абу Барзанинг олдига лашкарнинг бир чеккасида бордилар ва унга бу воқеани айтдилар. У: «Сизлар оранғизда Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васалламнинг ҳукми билан ҳукм қилишимга розимисиз?» деди. Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам: «Икки сотишувчи бир-биридан ажралмагунларича ихтиёр эгаларидир» деган эдилар. Ҳишом ибн Ҳассон айтди: Жамил ривоят қилдики, у (Абу Барза): «Мен сизларни ажралганга ўхшатмайман (ҳисобламайман)» деди.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ حَاتِمٍ الْجَرْجَرَائِيُّ، قَالَ مَرْوَانُ الْفَزَارِيُّ أَخْبَرَنَا عَنْ يَحْيَى بْنِ أَيُّوبَ، قَالَ كَانَ أَبُو زُرْعَةَ إِذَا بَايَعَ رَجُلاً خَيَّرَهُ قَالَ ثُمَّ يَقُولُ خَيِّرْنِي وَيَقُولُ سَمِعْتُ أَبَا هُرَيْرَةَ يَقُولُ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " لاَ يَفْتَرِقَنَّ اثْنَانِ إِلاَّ عَنْ تَرَاضٍ " .
Бизга Муҳаммад ибн Ҳотим ал-Жаржароий ривоят қилдики, у айтди: Марвон ал-Фазорий бизга Яҳё ибн Айюбдан хабар бериб айтди: Абу Зуръа бир киши билан савдо қилса, уни ихтиёрли қилар (танлашга қўяр) эди. Айтди: сўнг у (шеригига): «Мени ҳам ихтиёрли қил (танлашга қўй)» дерди ва: «Мен Абу Ҳурайранинг шундай деганини эшитдим: Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам ‹Икки киши фақат ўзаро розилик билангина ажралсин› дедилар» дерди.
حَدَّثَنَا أَبُو الْوَلِيدِ الطَّيَالِسِيُّ، حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، عَنْ قَتَادَةَ، عَنْ أَبِي الْخَلِيلِ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الْحَارِثِ، عَنْ حَكِيمِ بْنِ حِزَامٍ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ " الْبَيِّعَانِ بِالْخِيَارِ مَا لَمْ يَفْتَرِقَا فَإِنْ صَدَقَا وَبَيَّنَا بُورِكَ لَهُمَا فِي بَيْعِهِمَا وَإِنْ كَتَمَا وَكَذَبَا مُحِقَتِ الْبَرَكَةُ مِنْ بَيْعِهِمَا " . قَالَ أَبُو دَاوُدَ وَكَذَلِكَ رَوَاهُ سَعِيدُ بْنُ أَبِي عَرُوبَةَ وَحَمَّادٌ وَأَمَّا هَمَّامٌ فَقَالَ " حَتَّى يَتَفَرَّقَا أَوْ يَخْتَارَ " . ثَلاَثَ مِرَارٍ .
Бизга Абу Валидал-Таёлисий ривоят қилди, бизга Шуъба Қатодадан, у Абу Халийлдан, у Абдуллаҳ ибн Ҳорисдан, у Ҳаким ибн Ҳизомдан ривоят қилдики, Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам: «Икки сотишувчи бир-биридан ажралмагунларича ихтиёр эгаларидир. Агар рост сўзлаб, (айбни) баён қилсалар, савдоларида уларга барака берилади. Агар яшириб, ёлғон гапирсалар, савдоларидаги барака ўчирилади» дедилар. Абу Довуд айтди: Уни Саид ибн Абу Аруба ва Ҳаммод ҳам шундай ривоят қилдилар. Ҳаммом эса: «Улар ажралмагунларича ёки танламагунларича» деди — уч марта (такрорлаб).