حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ ثَابِتٍ الْمَرْوَزِيُّ، حَدَّثَنِي عَلِيُّ بْنُ الْحُسَيْنِ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ يَزِيدَ النَّحْوِيِّ، عَنْ عِكْرِمَةَ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، قَالَ { وَاللاَّتِي يَأْتِينَ الْفَاحِشَةَ مِنْ نِسَائِكُمْ فَاسْتَشْهِدُوا عَلَيْهِنَّ أَرْبَعَةً مِنْكُمْ فَإِنْ شَهِدُوا فَأَمْسِكُوهُنَّ فِي الْبُيُوتِ حَتَّى يَتَوَفَّاهُنَّ الْمَوْتُ أَوْ يَجْعَلَ اللَّهُ لَهُنَّ سَبِيلاً } وَذَكَرَ الرَّجُلَ بَعْدَ الْمَرْأَةِ ثُمَّ جَمَعَهُمَا فَقَالَ { وَاللَّذَانِ يَأْتِيَانِهَا مِنْكُمْ فَآذُوهُمَا فَإِنْ تَابَا وَأَصْلَحَا فَأَعْرِضُوا عَنْهُمَا } فَنَسَخَ ذَلِكَ بِآيَةِ الْجَلْدِ فَقَالَ { الزَّانِيَةُ وَالزَّانِي فَاجْلِدُوا كُلَّ وَاحِدٍ مِنْهُمَا مِائَةَ جَلْدَةٍ } .
Бизга Аҳмад ибн Муҳаммад ибн Собит ал-Марвазий ривоят қилди, менга Али ибн ал-Ҳусайн отасидан, у Язид ан-Наҳвийдан, у Икримадан, у Ибн Аббосдан ривоят қилиб айтди: «Аёлларингиздан фоҳиша (зино) қилганларига ўзларингиздан тўртта гувоҳ келтиринглар, агар улар гувоҳлик берсалар, уларни ўлим олиб кетгунча ёки Аллаҳ уларга бир йўл очгунча уйларда ушлаб турингиз» (ояти нозил бўлди). У (Аллаҳ) аёлдан кейин эркакни зикр қилди, сўнг икковини бирга зикр қилиб: «Сизлардан икки киши уни (фоҳишани) қилсалар, икковини озорланглар; агар улар тавба қилиб, ўзларини тузатсалар, уларни ўз ҳолига қўйинглар» деди. Сўнг буни қамчилаш ояти билан бекор қилиб (насх этиб): «Зинокор аёл ва зинокор эркак — уларнинг ҳар бирини юз дарра уринглар» деди.
حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ ثَابِتٍ، حَدَّثَنَا مُوسَى، - يَعْنِي ابْنَ مَسْعُودٍ - عَنْ شِبْلٍ، عَنِ ابْنِ أَبِي نَجِيحٍ، عَنْ مُجَاهِدٍ، قَالَ السَّبِيلُ الْحَدُّ قَالَ سُفْيَانُ { فَآذُوهُمَا } الْبِكْرَانِ { فَأَمْسِكُوهُنَّ فِي الْبُيُوتِ } الثَّيِّبَاتِ .
Бизга Аҳмад ибн Муҳаммад ибн Собит ривоят қилди, бизга Мусо — яъни ибн Масъуд — Шиблдан, у Ибн Абу Нажиҳдан, у Мужоҳиддан ривоят қилиб айтди: «ас-Сабил (йўл) — бу ҳаддир». Суфён деди: «Фа-азуҳумо (икковини озорланглар)» — бу (оят) бўйдоқлар ҳақида, «Фа-амсикуҳунна фил-буют (уларни уйларда ушлаб турингиз)» — бу (оят) турмуш кўрган аёллар ҳақида.
حَدَّثَنَا مُسَدَّدٌ، حَدَّثَنَا يَحْيَى، عَنْ سَعِيدِ بْنِ أَبِي عَرُوبَةَ، عَنْ قَتَادَةَ، عَنِ الْحَسَنِ، عَنْ حِطَّانَ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ الرَّقَاشِيِّ، عَنْ عُبَادَةَ بْنِ الصَّامِتِ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " خُذُوا عَنِّي خُذُوا عَنِّي قَدْ جَعَلَ اللَّهُ لَهُنَّ سَبِيلاً الثَّيِّبُ بِالثَّيِّبِ جَلْدُ مِائَةٍ وَرَمْىٌ بِالْحِجَارَةِ وَالْبِكْرُ بِالْبِكْرِ جَلْدُ مِائَةٍ وَنَفْىُ سَنَةٍ " .
Бизга Мусаддад ривоят қилди, бизга Яҳё Саид ибн Абу Арўбадан, у Қатодадан, у ал-Ҳасандан, у Ҳиттан ибн Абдуллаҳ ар-Рақошийдан, у Убода ибн Сомитдан ривоят қилиб айтди: Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам дедилар: «Мендан олинглар, мендан олинглар! Аллаҳ улар учун бир йўл очиб берди: турмуш кўрган турмуш кўрган билан (зино қилса) — юз дарра ва тошбўрон қилиш; бўйдоқ бўйдоқ билан (зино қилса) — юз дарра ва бир йилга сургун қилиш».
حَدَّثَنَا وَهْبُ بْنُ بَقِيَّةَ، وَمُحَمَّدُ بْنُ الصَّبَّاحِ بْنِ سُفْيَانَ، قَالاَ حَدَّثَنَا هُشَيْمٌ، عَنْ مَنْصُورٍ، عَنِ الْحَسَنِ، بِإِسْنَادِ يَحْيَى وَمَعْنَاهُ قَالاَ " جَلْدُ مِائَةٍ وَالرَّجْمُ " .
Бизга Ваҳб ибн Бақийя ва Муҳаммад ибн Саббоҳ ибн Суфён ривоят қилиб, иккаласи дедилар: бизга Ҳушайм Мансурдан, у ал-Ҳасандан, Яҳёнинг исноди билан ва унинг маъноси билан ривоят қилди, иккаласи дедилар: «Юз дарра ва тошбўрон қилиш».
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَوْفٍ الطَّائِيُّ، حَدَّثَنَا الرَّبِيعُ بْنُ رَوْحِ بْنِ خُلَيْدٍ، حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ خَالِدٍ، - يَعْنِي الْوَهْبِيَّ - حَدَّثَنَا الْفَضْلُ بْنُ دَلْهَمٍ، عَنِ الْحَسَنِ، عَنْ سَلَمَةَ بْنِ الْمُحَبَّقِ، عَنْ عُبَادَةَ بْنِ الصَّامِتِ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم بِهَذَا الْحَدِيثِ فَقَالَ نَاسٌ لِسَعْدِ بْنِ عُبَادَةَ يَا أَبَا ثَابِتٍ قَدْ نَزَلَتِ الْحُدُودُ لَوْ أَنَّكَ وَجَدْتَ مَعَ امْرَأَتِكَ رَجُلاً كَيْفَ كُنْتَ صَانِعًا قَالَ كُنْتُ ضَارِبَهُمَا بِالسَّيْفِ حَتَّى يَسْكُتَا أَفَأَنَا أَذْهَبُ فَأَجْمَعُ أَرْبَعَةَ شُهَدَاءَ فَإِلَى ذَلِكَ قَدْ قَضَى الْحَاجَةَ . فَانْطَلَقُوا فَاجْتَمَعُوا عِنْدَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقَالُوا يَا رَسُولَ اللَّهِ أَلَمْ تَرَ إِلَى أَبِي ثَابِتٍ قَالَ كَذَا وَكَذَا فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " كَفَى بِالسَّيْفِ شَاهِدًا " . ثُمَّ قَالَ " لاَ لاَ أَخَافُ أَنْ يَتَتَايَعَ فِيهَا السَّكْرَانُ وَالْغَيْرَانُ " . قَالَ أَبُو دَاوُدَ رَوَى وَكِيعٌ أَوَّلَ هَذَا الْحَدِيثِ عَنِ الْفَضْلِ بْنِ دَلْهَمٍ عَنِ الْحَسَنِ عَنْ قَبِيصَةَ بْنِ حُرَيْثٍ عَنْ سَلَمَةَ بْنِ الْمُحَبَّقِ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم . وَإِنَّمَا هَذَا إِسْنَادُ حَدِيثِ ابْنِ الْمُحَبَّقِ أَنَّ رَجُلاً وَقَعَ عَلَى جَارِيَةِ امْرَأَتِهِ . قَالَ أَبُو دَاوُدَ الْفَضْلُ بْنُ دَلْهَمٍ لَيْسَ بِالْحَافِظِ كَانَ قَصَّابًا بِوَاسِطَ .
Бизга Муҳаммад ибн Авф ат-Тоий ривоят қилди, бизга ар-Рабиъ ибн Равҳ ибн Хулайд ривоят қилди, бизга Муҳаммад ибн Холид — яъни ал-Ваҳбий — ривоят қилди, бизга ал-Фазл ибн Далҳам ал-Ҳасандан, у Салама ибн ал-Муҳаббақдан, у Убода ибн Сомитдан, у Пайғамбар соллаллаҳу алайҳи васалламдан ушбу ҳадисни ривоят қилди. Шунда одамлар Саъд ибн Убодага дедилар: «Эй Абу Собит, ҳадлар нозил бўлди. Агар сен хотининг билан бирга бир эркакни топиб қолсанг, нима қилар эдинг?» У деди: «Мен иккаласини жим қолгунча қилич билан урардим. Ё мен бориб тўртта гувоҳ тўплайманми? Шунгача эса у ўз ишини битириб бўлган бўлади». Улар кетиб, Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васалламнинг олдида тўпланиб дедилар: «Эй Расулуллаҳ, Абу Собитнинг шундай-шундай деганини кўрмадингизми?» Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам дедилар: «Қиличнинг ўзи гувоҳ бўлишга етарли». Сўнг деди: «Йўқ, йўқ! Мен маст ва рашкчининг бунда ҳаддан ошиб кетишидан қўрқаман». Абу Довуд деди: Вакиъ бу ҳадиснинг бошини ал-Фазл ибн Далҳамдан, у ал-Ҳасандан, у Қабиса ибн Ҳуррайсдан, у Салама ибн ал-Муҳаббақдан, у Пайғамбар соллаллаҳу алайҳи васалламдан ривоят қилди. Бу эса аслида Ибн ал-Муҳаббақнинг ‹Бир киши хотинининг чўрисига яқинлашиб қолди› деган ҳадисининг иснодидир. Абу Довуд деди: ал-Фазл ибн Далҳам ҳофиз (мустаҳкам) эмас, у Воситда қассоб эди.
حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مُحَمَّدٍ النُّفَيْلِيُّ، حَدَّثَنَا هُشَيْمٌ، حَدَّثَنَا الزُّهْرِيُّ، عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُتْبَةَ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَبَّاسٍ، أَنَّ عُمَرَ، - يَعْنِي ابْنَ الْخَطَّابِ - رضى الله عنه خَطَبَ فَقَالَ إِنَّ اللَّهَ بَعَثَ مُحَمَّدًا صلى الله عليه وسلم بِالْحَقِّ وَأَنْزَلَ عَلَيْهِ الْكِتَابَ فَكَانَ فِيمَا أَنْزَلَ عَلَيْهِ آيَةُ الرَّجْمِ فَقَرَأْنَاهَا وَوَعَيْنَاهَا وَرَجَمَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَرَجَمْنَا مِنْ بَعْدِهِ وَإِنِّي خَشِيتُ - إِنْ طَالَ بِالنَّاسِ الزَّمَانُ - أَنْ يَقُولَ قَائِلٌ مَا نَجِدُ آيَةَ الرَّجْمِ فِي كِتَابِ اللَّهِ فَيَضِلُّوا بِتَرْكِ فَرِيضَةٍ أَنْزَلَهَا اللَّهُ تَعَالَى فَالرَّجْمُ حَقٌّ عَلَى مَنْ زَنَى مِنَ الرِّجَالِ وَالنِّسَاءِ إِذَا كَانَ مُحْصَنًا إِذَا قَامَتِ الْبَيِّنَةُ أَوْ كَانَ حَمْلٌ أَوِ اعْتِرَافٌ وَايْمُ اللَّهِ لَوْلاَ أَنْ يَقُولَ النَّاسُ زَادَ عُمَرُ فِي كِتَابِ اللَّهِ عَزَّ وَجَلَّ لَكَتَبْتُهَا .
Бизга Абдуллаҳ ибн Муҳаммад ан-Нуфайлий ривоят қилди, бизга Ҳушайм ривоят қилди, бизга аз-Зуҳрий Убайдуллаҳ ибн Абдуллаҳ ибн Утбадан, у Абдуллаҳ ибн Аббосдан ривоят қилдики, Умар — яъни ибн ал-Хаттоб — розияллаҳу анҳу хутба қилиб деди: «Албатта Аллаҳ Муҳаммад соллаллаҳу алайҳи васалламни ҳақ билан юборди ва унга Китобни нозил қилди. Унга нозил қилинган нарсалар орасида тошбўрон (ражм) ояти бор эди. Биз уни ўқидик, уни англаб олдик. Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам (зинокорни) тошбўрон қилди, биз ҳам ундан кейин тошбўрон қилдик. Мен, агар одамларга замон узайиб кетса, бирор айтгувчи ‹Биз Аллаҳнинг Китобида тошбўрон оятини топмаяпмиз› деб, Аллаҳ таоло нозил қилган бир фарзни тарк этиб, адашиб кетишларидан қўрқдим. Тошбўрон — муҳсан (турмуш кўрган) бўлгани ҳолда зино қилган эркак ва аёлларга, агар далил-исбот қойим бўлса ёки ҳомиладорлик бўлса ёки иқрор бўлса, ҳақдир. Аллаҳга қасамки, агар одамлар ‹Умар Аллаҳ азза ва жалланинг Китобига (бир нарса) қўшди› демасалариди, мен уни (оятни) ёзиб қўйган бўлардим».