Зуҳо намози

حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ مَنِيعٍ، عَنْ عَبَّادِ بْنِ عَبَّادٍ، ح وَحَدَّثَنَا مُسَدَّدٌ، حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ زَيْدٍ، - الْمَعْنَى - عَنْ وَاصِلٍ، عَنْ يَحْيَى بْنِ عُقَيْلٍ، عَنْ يَحْيَى بْنِ يَعْمُرَ، عَنْ أَبِي ذَرٍّ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏"‏ يُصْبِحُ عَلَى كُلِّ سُلاَمَى مِنِ ابْنِ آدَمَ صَدَقَةٌ تَسْلِيمُهُ عَلَى مَنْ لَقِيَ صَدَقَةٌ وَأَمْرُهُ بِالْمَعْرُوفِ صَدَقَةٌ وَنَهْيُهُ عَنِ الْمُنْكَرِ صَدَقَةٌ وَإِمَاطَتُهُ الأَذَى عَنِ الطَّرِيقِ صَدَقَةٌ وَبُضْعَةُ أَهْلِهِ صَدَقَةٌ وَيُجْزِئُ مِنْ ذَلِكَ كُلِّهِ رَكْعَتَانِ مِنَ الضُّحَى ‏"‏ ‏.‏ قَالَ أَبُو دَاوُدَ وَحَدِيثُ عَبَّادٍ أَتَمُّ وَلَمْ يَذْكُرْ مُسَدَّدٌ الأَمْرَ وَالنَّهْىَ زَادَ فِي حَدِيثِهِ وَقَالَ كَذَا وَكَذَا وَزَادَ ابْنُ مَنِيعٍ فِي حَدِيثِهِ قَالُوا يَا رَسُولَ اللَّهِ أَحَدُنَا يَقْضِي شَهْوَتَهُ وَتَكُونُ لَهُ صَدَقَةٌ قَالَ ‏"‏ أَرَأَيْتَ لَوْ وَضَعَهَا فِي غَيْرِ حِلِّهَا أَلَمْ يَكُنْ يَأْثَمُ ‏"‏ ‏.‏

Бизга Аҳмад ибн Маниъ Аббод ибн Аббоддан ривоят қилди, (ҳ) ва бизга Мусаддад ривоят қилди, бизга Ҳаммод ибн Зайд — маъно (бир хил) — Восилдан, у Яҳё ибн Уқайлдан, у Яҳё ибн Яъмурдан, у Абу Заррдан, у Набий соллаллаҳу алайҳи васалламдан ривоят қилди. У: «Одам фарзандининг ҳар бир бўғини ҳисобига ҳар куни садақа керак бўлади: учратган кишига салом бериши садақа, маъруфга (яхшиликка) буюриши садақа, мункардан (ёмонликдан) қайтариши садақа, йўлдан азиятни олиб ташлаши садақа, аҳли билан (яқинлик қилиши) садақадир. Буларнинг ҳаммасидан зуҳонинг икки ракъати кифоя қилади» деди. Абу Довуд айтди: Аббоднинг ҳадиси тўлиқроқ. Мусаддад амр (буюриш) ва наҳй (қайтариш)ни зикр қилмади, ҳадисига «ва шундай-шундай деди» деб қўшди. Ибн Маниъ ўз ҳадисига зиёда қилди: Улар: «Эй Аллаҳнинг Расули, бирортамиз шаҳватини қондиради-ю, унга садақа бўладими?» дейишди. У: «Айтингчи, агар уни ҳаром йўлга қўйганида гуноҳкор бўлмасмиди?» деди.

حَدَّثَنَا وَهْبُ بْنُ بَقِيَّةَ، أَخْبَرَنَا خَالِدٌ، عَنْ وَاصِلٍ، عَنْ يَحْيَى بْنِ عُقَيْلٍ، عَنْ يَحْيَى بْنِ يَعْمُرَ، عَنْ أَبِي الأَسْوَدِ الدُّؤَلِيِّ، قَالَ بَيْنَمَا نَحْنُ عِنْدَ أَبِي ذَرٍّ قَالَ ‏"‏ يُصْبِحُ عَلَى كُلِّ سُلاَمَى مِنْ أَحَدِكُمْ فِي كُلِّ يَوْمٍ صَدَقَةٌ فَلَهُ بِكُلِّ صَلاَةٍ صَدَقَةٌ وَصِيَامٍ صَدَقَةٌ وَحَجٍّ صَدَقَةٌ وَتَسْبِيحٍ صَدَقَةٌ وَتَكْبِيرٍ صَدَقَةٌ وَتَحْمِيدٍ صَدَقَةٌ ‏"‏ ‏.‏ فَعَدَّ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم مِنْ هَذِهِ الأَعْمَالِ الصَّالِحَةِ ثُمَّ قَالَ ‏"‏ يُجْزِئُ أَحَدَكُمْ مِنْ ذَلِكَ رَكْعَتَا الضُّحَى ‏"‏ ‏.‏

Бизга Ваҳб ибн Бақийя ривоят қилди, бизга Холид Восилдан хабар берди, у Яҳё ибн Уқайлдан, у Яҳё ибн Яъмурдан, у Абул-Асвад ад-Дуъалийдан ривоят қилди. У айтди: Биз Абу Заррнинг ҳузурида турганимизда у: «Ҳар бирингизнинг ҳар бир бўғини ҳисобига ҳар куни садақа керак бўлади: ҳар бир намоз учун унга садақа, рўза садақа, ҳаж садақа, тасбеҳ садақа, такбир садақа, таҳмид (ҳамд айтиш) садақадир» деди. Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам шу солиҳ амаллардан санаб, сўнг: «Буларнинг бирортангизга зуҳонинг икки ракъати кифоя қилади» деди.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ سَلَمَةَ الْمُرَادِيُّ، حَدَّثَنَا ابْنُ وَهْبٍ، عَنْ يَحْيَى بْنِ أَيُّوبَ، عَنْ زَبَّانَ بْنِ فَائِدٍ، عَنْ سَهْلِ بْنِ مُعَاذِ بْنِ أَنَسٍ الْجُهَنِيِّ، عَنْ أَبِيهِ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏ "‏ مَنْ قَعَدَ فِي مُصَلاَّهُ حِينَ يَنْصَرِفُ مِنْ صَلاَةِ الصُّبْحِ حَتَّى يُسَبِّحَ رَكْعَتَىِ الضُّحَى لاَ يَقُولُ إِلاَّ خَيْرًا غُفِرَ لَهُ خَطَايَاهُ وَإِنْ كَانَتْ أَكْثَرَ مِنْ زَبَدِ الْبَحْرِ ‏"‏ ‏.‏

Бизга Муҳаммад ибн Салама ал-Муродий ривоят қилди, бизга Ибн Ваҳб Яҳё ибн Айюбдан, у Заббон ибн Фоиддан, у Саҳл ибн Муъоз ибн Анас ал-Жуҳанийдан, у отасидан ривоят қилди: Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам: «Ким субҳ намозидан қайтгач ўз намоз ўрнида зуҳонинг икки ракъатини ўқигунига қадар фақат яхши гап айтиб ўтирса, гуноҳлари — агар денгиз кўпигидан кўп бўлса ҳам — кечирилади» деди.

حَدَّثَنَا أَبُو تَوْبَةَ الرَّبِيعُ بْنُ نَافِعٍ، حَدَّثَنَا الْهَيْثَمُ بْنُ حُمَيْدٍ، عَنْ يَحْيَى بْنِ الْحَارِثِ، عَنِ الْقَاسِمِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ، عَنْ أَبِي أُمَامَةَ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏ "‏ صَلاَةٌ فِي أَثَرِ صَلاَةٍ لاَ لَغْوَ بَيْنَهُمَا كِتَابٌ فِي عِلِّيِّينَ ‏"‏ ‏.‏

Бизга Абу Тавба ар-Рабиъ ибн Нофиъ ривоят қилди, бизга Ҳайсам ибн Ҳумайд Яҳё ибн ал-Ҳорисдан, у Қосим ибн Абдурраҳмондан, у Абу Умомадан ривоят қилди: Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам: «Бир намоздан кейин ортидан яна бир намоз — орасида беҳуда гап бўлмаса — Иллиййийнда (улуғ мартабада) ёзилган китобдир» деди.

حَدَّثَنَا دَاوُدُ بْنُ رُشَيْدٍ، حَدَّثَنَا الْوَلِيدُ، عَنْ سَعِيدِ بْنِ عَبْدِ الْعَزِيزِ، عَنْ مَكْحُولٍ، عَنْ كَثِيرِ بْنِ مُرَّةَ أَبِي شَجَرَةَ، عَنْ نُعَيْمِ بْنِ هَمَّارٍ، قَالَ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ ‏ "‏ يَقُولُ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ يَا ابْنَ آدَمَ لاَ تُعْجِزْنِي مِنْ أَرْبَعِ رَكَعَاتٍ فِي أَوَّلِ نَهَارِكَ أَكْفِكَ آخِرَهُ ‏"‏ ‏.‏

Бизга Довуд ибн Рушайд ривоят қилди, бизга Валиддан, у Саъийд ибн Абдулазиздан, у Макҳулдан, у Касир ибн Мурра Абу Шажарадан, у Нуъайм ибн Ҳаммордан ривоят қилди. У айтди: Мен Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васалламнинг: «Аллаҳ азза ва жалла шундай дейди: Эй одам фарзанди, кунингнинг бошида тўрт ракъат (намоз)дан мени ожиз қолдирма, охирингда сенга кифоя қилурман» деганини эшитдим.

حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ صَالِحٍ، وَأَحْمَدُ بْنُ عَمْرِو بْنِ السَّرْحِ، قَالاَ حَدَّثَنَا ابْنُ وَهْبٍ، حَدَّثَنِي عِيَاضُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ، عَنْ مَخْرَمَةَ بْنِ سُلَيْمَانَ، عَنْ كُرَيْبٍ، مَوْلَى ابْنِ عَبَّاسٍ عَنْ أُمِّ هَانِئٍ بِنْتِ أَبِي طَالِبٍ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَوْمَ الْفَتْحِ صَلَّى سُبْحَةَ الضُّحَى ثَمَانِيَ رَكَعَاتٍ يُسَلِّمُ مِنْ كُلِّ رَكْعَتَيْنِ ‏.‏ قَالَ أَبُو دَاوُدَ قَالَ أَحْمَدُ بْنُ صَالِحٍ إِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَوْمَ الْفَتْحِ صَلَّى سُبْحَةَ الضُّحَى فَذَكَرَ مِثْلَهُ ‏.‏ قَالَ ابْنُ السَّرْحِ إِنَّ أُمَّ هَانِئٍ قَالَتْ دَخَلَ عَلَىَّ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَلَمْ يَذْكُرْ سُبْحَةَ الضُّحَى بِمَعْنَاهُ ‏.‏

Бизга Аҳмад ибн Солиҳ ва Аҳмад ибн Амр ибн ас-Сарҳ ривоят қилиб, иккаласи: бизга Ибн Ваҳб ривоят қилди, деди. Менга Иёз ибн Абдуллаҳ Махрама ибн Сулаймондан, у Ибн Аббоснинг озод қилган қули Курайбдан, у Умму Ҳониъ бинт Аби Толибдан ривоят қилди: Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам Фатҳ куни зуҳо намозини саккиз ракъат ўқиб, ҳар икки ракъатда салом берди. Абу Довуд айтди: Аҳмад ибн Солиҳ: «Албатта Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам Фатҳ куни зуҳо намозини ўқиди» деб шунга ўхшашини зикр қилди. Ибн ас-Сарҳ: «Албатта Умму Ҳониъ: Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам менинг ҳузуримга кирди, деди» деди, бироқ зуҳо намозини зикр қилмасдан унинг маъносини (келтирди).

حَدَّثَنَا حَفْصُ بْنُ عُمَرَ، حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، عَنْ عَمْرِو بْنِ مُرَّةَ، عَنِ ابْنِ أَبِي لَيْلَى، قَالَ مَا أَخْبَرَنَا أَحَدٌ، أَنَّهُ رَأَى النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم صَلَّى الضُّحَى غَيْرَ أُمِّ هَانِئٍ فَإِنَّهَا ذَكَرَتْ أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم يَوْمَ فَتْحِ مَكَّةَ اغْتَسَلَ فِي بَيْتِهَا وَصَلَّى ثَمَانِيَ رَكَعَاتٍ فَلَمْ يَرَهُ أَحَدٌ صَلاَّهُنَّ بَعْدُ ‏.‏

Бизга Ҳафс ибн Умар ривоят қилди, бизга Шуъба Амр ибн Муррадан, у Ибн Аби Лайладан ривоят қилди. У айтди: Бизга ҳеч ким Умму Ҳониъдан бошқа, Набий соллаллаҳу алайҳи васалламнинг зуҳо намозини ўқиганини кўрганини хабар бермади. Зеро у (Умму Ҳониъ) Набий соллаллаҳу алайҳи васаллам Макка фатҳи куни унинг уйида ғусл қилиб, саккиз ракъат ўқиганини, ундан кейин эса ҳеч ким у ўқиганини кўрмаганини айтди.

حَدَّثَنَا مُسَدَّدٌ، حَدَّثَنَا يَزِيدُ بْنُ زُرَيْعٍ، حَدَّثَنَا الْجُرَيْرِيُّ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ شَقِيقٍ، قَالَ سَأَلْتُ عَائِشَةَ هَلْ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يُصَلِّي الضُّحَى فَقَالَتْ لاَ إِلاَّ أَنْ يَجِيءَ مِنْ مَغِيبِهِ ‏.‏ قُلْتُ هَلْ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَقْرِنُ بَيْنَ السُّورَتَيْنِ قَالَتْ مِنَ الْمُفَصَّلِ ‏.‏

Бизга Мусаддад ривоят қилди, бизга Язид ибн Зурайъ ривоят қилди, бизга ал-Журайрий Абдуллаҳ ибн Шақиқдан ривоят қилди. У айтди: Мен Оишадан: «Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам зуҳо намозини ўқирмиди?» деб сўрадим. У: «Йўқ, фақат сафардан келган пайтида (ўқир эди)» деди. Мен: «Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам икки сурани (бир ракъатда) қўшиб ўқирмиди?» дедим. У: «Муфассал (қисқа) суралардан (қўшар эди)» деди.