Саломдан кейин нима дейиш

حَدَّثَنَا مُسَدَّدٌ، قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو مُعَاوِيَةَ، عَنِ الأَعْمَشِ، عَنِ الْمُسَيَّبِ بْنِ رَافِعٍ، عَنْ وَرَّادٍ، مَوْلَى الْمُغِيرَةِ بْنِ شُعْبَةَ عَنِ الْمُغِيرَةِ بْنِ شُعْبَةَ، كَتَبَ مُعَاوِيَةُ إِلَى الْمُغِيرَةِ بْنِ شُعْبَةَ أَىُّ شَىْءٍ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ إِذَا سَلَّمَ مِنَ الصَّلاَةِ فَأَمْلاَهَا الْمُغِيرَةُ عَلَيْهِ وَكَتَبَ إِلَى مُعَاوِيَةَ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ ‏ "‏ لاَ إِلَهَ إِلاَّ اللَّهُ وَحْدَهُ لاَ شَرِيكَ لَهُ لَهُ الْمُلْكُ وَلَهُ الْحَمْدُ وَهُوَ عَلَى كُلِّ شَىْءٍ قَدِيرٌ اللَّهُمَّ لاَ مَانِعَ لِمَا أَعْطَيْتَ وَلاَ مُعْطِيَ لِمَا مَنَعْتَ وَلاَ يَنْفَعُ ذَا الْجَدِّ مِنْكَ الْجَدُّ ‏"‏ ‏.‏

Бизга Мусаддад ривоят қилди, у деди: бизга Абу Муовия Аъмашдан, у Мусайяб ибн Рофиъдан, у Варрод — Муғийра ибн Шуъбанинг мавлоси — дан, у Муғийра ибн Шуъбадан ривоят қилди: Муовия Муғийра ибн Шуъбага: Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам намоздан салом берганларида нима дердилар, деб ёзди. Муғийра уни унга айтиб ёздирди ва Муовияга: Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам: «Ло илаҳа иллаллаҳ, ваҳдаҳу ло шарика лаҳ, лаҳул мулку ва лаҳул ҳамду ва ҳува ало кулли шайъин қодир. Аллаҳумма ло монеъа лимо аътайта, ва ло муътия лимо манаъта, ва ло янфаъу зал-жадди минкал-жадд (Аллаҳим, Сен берган нарсани ман қилувчи йўқ, Сен ман қилган нарсани берувчи йўқ ва бойлик эгасига унинг бойлиги Сендан (келгувчи нарсага қарши) фойда бермайди)», дердилар деб ёзди.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عِيسَى، قَالَ حَدَّثَنَا ابْنُ عُلَيَّةَ، عَنِ الْحَجَّاجِ بْنِ أَبِي عُثْمَانَ، عَنْ أَبِي الزُّبَيْرِ، قَالَ سَمِعْتُ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ الزُّبَيْرِ، عَلَى الْمِنْبَرِ يَقُولُ كَانَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم إِذَا انْصَرَفَ مِنَ الصَّلاَةِ يَقُولُ ‏ "‏ لاَ إِلَهَ إِلاَّ اللَّهُ وَحْدَهُ لاَ شَرِيكَ لَهُ لَهُ الْمُلْكُ وَلَهُ الْحَمْدُ وَهُوَ عَلَى كُلِّ شَىْءٍ قَدِيرٌ لاَ إِلَهَ إِلاَّ اللَّهُ مُخْلِصِينَ لَهُ الدِّينَ وَلَوْ كَرِهَ الْكَافِرُونَ أَهْلُ النِّعْمَةِ وَالْفَضْلِ وَالثَّنَاءِ الْحَسَنِ لاَ إِلَهَ إِلاَّ اللَّهُ مُخْلِصِينَ لَهُ الدِّينَ وَلَوْ كَرِهَ الْكَافِرُونَ ‏"‏ ‏.‏

Бизга Муҳаммад ибн Исо ривоят қилди, у деди: бизга Ибн Улайя Ҳажжож ибн Абу Усмондан, у Абуз-Зубайрдан ривоят қилди. У деди: Мен Абдуллаҳ ибн Зубайрнинг минбар устида шундай деяётганини эшитдим: Набий соллаллаҳу алайҳи васаллам намоздан қайтганларида (тугатганларида): «Ло илаҳа иллаллаҳ, ваҳдаҳу ло шарика лаҳ, лаҳул мулку ва лаҳул ҳамду ва ҳува ало кулли шайъин қодир. Ло илаҳа иллаллаҳ, мухлисина лаҳуд-дийн, ва лав кариҳал-кафирун. Аҳлун-ниъмати вал-фазли вас-санаил-ҳасан. Ло илаҳа иллаллаҳ, мухлисина лаҳуд-дийн, ва лав кариҳал-кафирун (Ундан ўзга илоҳ йўқ, Дийнни Унга холис қилган ҳолда, гарчи кофирлар ёқтирмаса-да. Неъмат, фазл ва гўзал сано соҳиби. Ундан ўзга илоҳ йўқ, Дийнни Унга холис қилган ҳолда, гарчи кофирлар ёқтирмаса-да)», дердилар.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ سُلَيْمَانَ الأَنْبَارِيُّ، حَدَّثَنَا عَبْدَةُ، عَنْ هِشَامِ بْنِ عُرْوَةَ، عَنْ أَبِي الزُّبَيْرِ، قَالَ كَانَ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ الزُّبَيْرِ يُهَلِّلُ فِي دُبُرِ كُلِّ صَلاَةٍ فَذَكَرَ نَحْوَ هَذَا الدُّعَاءِ زَادَ فِيهِ ‏ "‏ وَلاَ حَوْلَ وَلاَ قُوَّةَ إِلاَّ بِاللَّهِ لاَ إِلَهَ إِلاَّ اللَّهُ لاَ نَعْبُدُ إِلاَّ إِيَّاهُ لَهُ النِّعْمَةُ ‏"‏ ‏.‏ وَسَاقَ بَقِيَّةَ الْحَدِيثِ ‏.‏

Бизга Муҳаммад ибн Сулаймон Анборий ривоят қилди, бизга Абда Ҳишом ибн Урвадан, у Абуз-Зубайрдан ривоят қилди. У деди: Абдуллаҳ ибн Зубайр ҳар намознинг кетидан таҳлил айтарди ва шу дуога ўхшашини зикр қилди, унга: «Ва ло ҳавла ва ло қуввата илла биллаҳ. Ло илаҳа иллаллаҳ, ло наъбуду илла ийяҳ, лаҳун-ниъмаҳ (Аллаҳдан ўзга (медедкор) йўқ ва Ундан ўзга (қудрат) йўқ. Ундан ўзга илоҳ йўқ, биз фақат Унгагина ибодат қиламиз, неъмат Уникидир)», деб қўшди ва ҳадиснинг қолганини келтирди.

حَدَّثَنَا مُسَدَّدٌ، وَسُلَيْمَانُ بْنُ دَاوُدَ الْعَتَكِيُّ، - وَهَذَا حَدِيثُ مُسَدَّدٍ - قَالاَ حَدَّثَنَا الْمُعْتَمِرُ، قَالَ سَمِعْتُ دَاوُدَ الطُّفَاوِيَّ، قَالَ حَدَّثَنِي أَبُو مُسْلِمٍ الْبَجَلِيُّ، عَنْ زَيْدِ بْنِ أَرْقَمَ، قَالَ سَمِعْتُ نَبِيَّ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ وَقَالَ سُلَيْمَانُ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ فِي دُبُرِ صَلاَتِهِ ‏"‏ اللَّهُمَّ رَبَّنَا وَرَبَّ كُلِّ شَىْءٍ أَنَا شَهِيدٌ أَنَّكَ أَنْتَ الرَّبُّ وَحْدَكَ لاَ شَرِيكَ لَكَ اللَّهُمَّ رَبَّنَا وَرَبَّ كُلِّ شَىْءٍ أَنَا شَهِيدٌ أَنَّ مُحَمَّدًا عَبْدُكَ وَرَسُولُكَ اللَّهُمَّ رَبَّنَا وَرَبَّ كُلِّ شَىْءٍ أَنَا شَهِيدٌ أَنَّ الْعِبَادَ كُلَّهُمْ إِخْوَةٌ اللَّهُمَّ رَبَّنَا وَرَبَّ كُلِّ شَىْءٍ اجْعَلْنِي مُخْلِصًا لَكَ وَأَهْلِي فِي كُلِّ سَاعَةٍ فِي الدُّنْيَا وَالآخِرَةِ يَا ذَا الْجَلاَلِ وَالإِكْرَامِ اسْمَعْ وَاسْتَجِبِ اللَّهُ أَكْبَرُ الأَكْبَرُ اللَّهُمَّ نُورَ السَّمَوَاتِ وَالأَرْضِ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ سُلَيْمَانُ بْنُ دَاوُدَ ‏"‏ رَبَّ السَّمَوَاتِ وَالأَرْضِ ‏"‏ ‏.‏ ‏"‏ اللَّهُ أَكْبَرُ الأَكْبَرُ حَسْبِيَ اللَّهُ وَنِعْمَ الْوَكِيلُ اللَّهُ أَكْبَرُ الأَكْبَرُ ‏"‏ ‏.‏

Бизга Мусаддад ва Сулаймон ибн Довуд Атакий — бу Мусаддаднинг ҳадиси — ривоят қилиб, дедилар: бизга Муътамир ривоят қилди, у деди: мен Довуд Туфовийдан эшитдим, у деди: менга Абу Муслим Бажалий Зайд ибн Арқамдан ривоят қилди. У деди: Мен Набиюллаҳ соллаллаҳу алайҳи васалламнинг шундай деяётганларини эшитдим — Сулаймон эса: Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам намозининг кетидан шундай дердилар деди: «Аллаҳумма роббано ва робба кулли шайъин, ана шаҳидун аннака антар-роббу ваҳдака ло шарика лак. Аллаҳумма роббано ва робба кулли шайъин, ана шаҳидун анна Муҳаммадан абдука ва расулук. Аллаҳумма роббано ва робба кулли шайъин, ана шаҳидун аннал-ибада куллаҳум ихваҳ. Аллаҳумма роббано ва робба кулли шайъин, ижъални мухлисан лака ва аҳли фи кулли саъатин фид-дуня вал-ахираҳ, я зал-жалали вал-икром, исмаъ вастажиб. Аллаҳу акбарул-акбар. Аллаҳумма нурас-самавати вал-арз». Сулаймон ибн Довуд: «роббас-самавати вал-арз» деди. «Аллаҳу акбарул-акбар. Ҳасбияллаҳу ва ниъмал-вакил. Аллаҳу акбарул-акбар (Аллаҳим, бизнинг Роббимиз ва ҳар бир нарсанинг Робби, мен гувоҳлик бераманки, Сен ягона Роббсан, Сенинг шерикинг йўқ. Аллаҳим... мен гувоҳлик бераманки, Муҳаммад Сенинг бандинг ва расулингдир. Аллаҳим... мен гувоҳлик бераманки, бандаларнинг барчаси биродардир. Аллаҳим... мени ва аҳлимни дунё ва охиратнинг ҳар бир соатида Сенга холис қил, эй Жалол ва Икром соҳиби, эшит ва ижобат қил. Аллаҳ улуғ, энг улуғ. Аллаҳим, осмонлар ва ернинг нури (Робби). Аллаҳ улуғ, энг улуғ. Аллаҳ менга кифоя ва У энг яхши вакил. Аллаҳ улуғ, энг улуғ)», дедилар.

حَدَّثَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ مُعَاذٍ، قَالَ حَدَّثَنَا أَبِي، حَدَّثَنَا عَبْدُ الْعَزِيزِ بْنُ أَبِي سَلَمَةَ، عَنْ عَمِّهِ الْمَاجِشُونَ بْنِ أَبِي سَلَمَةَ، عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ الأَعْرَجِ، عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي رَافِعٍ، عَنْ عَلِيِّ بْنِ أَبِي طَالِبٍ، قَالَ كَانَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم إِذَا سَلَّمَ مِنَ الصَّلاَةِ قَالَ ‏ "‏ اللَّهُمَّ اغْفِرْ لِي مَا قَدَّمْتُ وَمَا أَخَّرْتُ وَمَا أَسْرَرْتُ وَمَا أَعْلَنْتُ وَمَا أَسْرَفْتُ وَمَا أَنْتَ أَعْلَمُ بِهِ مِنِّي أَنْتَ الْمُقَدِّمُ وَأَنْتَ الْمُؤَخِّرُ لاَ إِلَهَ إِلاَّ أَنْتَ ‏"‏ ‏.‏

Бизга Убайдуллаҳ ибн Муоз ривоят қилди, у деди: бизга отам ривоят қилди, бизга Абдулазиз ибн Абу Салама амакиси Можишун ибн Абу Саламадан, у Абдурраҳмон Аъраждан, у Убайдуллаҳ ибн Абу Рофиъдан, у Алий ибн Абу Толибдан ривоят қилди. У деди: Набий соллаллаҳу алайҳи васаллам намоздан салом берганларида: «Аллаҳумма-ғфир ли ма қоддамту ва ма аххорту, ва ма асрарту ва ма аъланту, ва ма асрафту ва ма анта аъламу биҳи минни, антал-муқоддиму ва антал-муъаххиру, ло илаҳа илла ант (Аллаҳим, мен аввал қилган ва кейин қилган, яширган ва ошкор қилган, исроф қилган ва Сен мендан кўра яхши биладиган нарсаларимни мағфират қил. Сен олдинга сурувчисан ва Сен орқага сурувчисан, Сендан ўзга илоҳ йўқ)», дердилар.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ كَثِيرٍ، أَخْبَرَنَا سُفْيَانُ، عَنْ عَمْرِو بْنِ مُرَّةَ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الْحَارِثِ، عَنْ طُلَيْقِ بْنِ قَيْسٍ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، قَالَ كَانَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم يَدْعُو ‏ "‏ رَبِّ أَعِنِّي وَلاَ تُعِنْ عَلَىَّ وَانْصُرْنِي وَلاَ تَنْصُرْ عَلَىَّ وَامْكُرْ لِي وَلاَ تَمْكُرْ عَلَىَّ وَاهْدِنِي وَيَسِّرْ هُدَاىَ إِلَىَّ وَانْصُرْنِي عَلَى مَنْ بَغَى عَلَىَّ اللَّهُمَّ اجْعَلْنِي لَكَ شَاكِرًا لَكَ ذَاكِرًا لَكَ رَاهِبًا لَكَ مِطْوَاعًا إِلَيْكَ مُخْبِتًا أَوْ مُنِيبًا رَبِّ تَقَبَّلْ تَوْبَتِي وَاغْسِلْ حَوْبَتِي وَأَجِبْ دَعْوَتِي وَثَبِّتْ حُجَّتِي وَاهْدِ قَلْبِي وَسَدِّدْ لِسَانِي وَاسْلُلْ سَخِيمَةَ قَلْبِي ‏"‏ ‏.‏

Бизга Муҳаммад ибн Касир ривоят қилди, бизга Суфён Амр ибн Муррадан, у Абдуллаҳ ибн Ҳорисдан, у Тулайқ ибн Қайсдан, у Ибн Аббосдан хабар берди. У деди: Набий соллаллаҳу алайҳи васаллам шундай дуо қилардилар: «Робби аъинни ва ло туъин алайя, вансурни ва ло тансур алайя, вамкур ли ва ло тамкур алайя, ваҳдини ва яссир ҳудая илайя, вансурни ало ман бағо алайя. Аллаҳуммажъални лака шакиран, лака зокиран, лака роҳибан, лака митвўан, илайка мухбитан ав мунибан. Робби тақоббал тавбати, вағсил ҳавбати, ва ажиб даъвати, ва саббит ҳужжати, ваҳди қалби, ва саддид лисани, васлул сахиймата қалби (Роббим, менга ёрдам бер ва менга қарши ёрдам берма, мени ғолиб қил ва менга қарши ёрдам берма, мен учун тадбир қил ва менга қарши тадбир қилма, мени ҳидоят қил ва ҳидоятни менга осон қил, менга зулм қилган кишига қарши менга нусрат бер. Аллаҳим, мени Сенга шукр қилувчи, Сени зикр қилувчи, Сендан қўрқувчи, Сенга итоатли, Сенга бўйсунувчи ёки қайтувчи қил. Роббим, тавбамни қабул қил, гуноҳимни ювгил, дуомни ижобат қил, ҳужжатимни мустаҳкамла, қалбимни ҳидоят қил, тилимни тўғрила ва қалбимдаги кек-адоватни чиқариб ташла)».

حَدَّثَنَا مُسَدَّدٌ، حَدَّثَنَا يَحْيَى، عَنْ سُفْيَانَ، قَالَ سَمِعْتُ عَمْرَو بْنَ مُرَّةَ، بِإِسْنَادِهِ وَمَعْنَاهُ قَالَ ‏"‏ وَيَسِّرِ الْهُدَى إِلَىَّ ‏"‏ ‏.‏ وَلَمْ يَقُلْ ‏"‏ هُدَاىَ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ أَبُو دَاوُدَ سَمِعَ سُفْيَانُ مِنْ عَمْرِو بْنِ مُرَّةَ قَالُوا ثَمَانِيَةَ عَشَرَ حَدِيثًا ‏.‏

Бизга Мусаддад ривоят қилди, бизга Яҳё Суфёндан ривоят қилди, у деди: мен Амр ибн Муррадан унинг исноди ва маъноси билан эшитдим, у: «Ва яссирил-ҳуда илайя» деди ва «ҳудая» демади. Абу Довуд деди: Суфён Амр ибн Муррадан ўн саккизта ҳадис эшитган дейишди.

حَدَّثَنَا مُسْلِمُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، عَنْ عَاصِمٍ الأَحْوَلِ، وَخَالِدٍ الْحَذَّاءِ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الْحَارِثِ، عَنْ عَائِشَةَ، رضى الله عنها أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم كَانَ إِذَا سَلَّمَ قَالَ ‏ "‏ اللَّهُمَّ أَنْتَ السَّلاَمُ وَمِنْكَ السَّلاَمُ تَبَارَكْتَ يَا ذَا الْجَلاَلِ وَالإِكْرَامِ ‏"‏ ‏.‏

Бизга Муслим ибн Иброҳим ривоят қилди, бизга Шуъба Осим Аҳвалдан ва Холид Ҳаззодан, у Абдуллаҳ ибн Ҳорисдан, у Оиша розияллаҳу анҳодан ривоят қилдики, Набий соллаллаҳу алайҳи васаллам салом берганларида: «Аллаҳумма антас-салом, ва минкас-салом, табаракта я зал-жалали вал-икром (Аллаҳим, Сен Саломсан (эсон-омонлик берувчисан), саломатлик Сендандир, барака топдинг, эй Жалол ва Икром соҳиби)», дердилар.