حَدَّثَنَا أَبُو مَعْمَرٍ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الْوَارِثِ، عَنِ الْحُسَيْنِ، عَنِ ابْنِ بُرَيْدَةَ، قَالَ حَدَّثَنِي عَبْدُ اللَّهِ الْمُزَنِيُّ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ " صَلُّوا قَبْلَ صَلاَةِ الْمَغْرِبِ ". ـ قَالَ فِي الثَّالِثَةِ ـ لِمَنْ شَاءَ كَرَاهِيَةَ أَنْ يَتَّخِذَهَا النَّاسُ سُنَّةً.
Abu Ma'mar bizga aytdi: Abdulvoris bizga aytdi, Husayndan, u Ibn Buraydadan: U dedi: Abdulloh Muzaniy menga aytdi, Nabiy sollallahu alayhi vasallamdan: U zot: «Shom namozidan oldin (ikki rakat) o'qinglar» — uchinchisida: «istagan kishi uchun» dedilar — odamlar uni sunnat (lozim amal) deb olishlaridan (uni vojib deb o'ylashlaridan) yoqtirmaganlari uchun.
حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ يَزِيدَ، قَالَ حَدَّثَنَا سَعِيدُ بْنُ أَبِي أَيُّوبَ، قَالَ حَدَّثَنِي يَزِيدُ بْنُ أَبِي حَبِيبٍ، قَالَ سَمِعْتُ مَرْثَدَ بْنَ عَبْدِ اللَّهِ الْيَزَنِيَّ، قَالَ أَتَيْتُ عُقْبَةَ بْنَ عَامِرٍ الْجُهَنِيَّ فَقُلْتُ أَلاَ أُعْجِبُكَ مِنْ أَبِي تَمِيمٍ يَرْكَعُ رَكْعَتَيْنِ قَبْلَ صَلاَةِ الْمَغْرِبِ. فَقَالَ عُقْبَةُ إِنَّا كُنَّا نَفْعَلُهُ عَلَى عَهْدِ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم. قُلْتُ فَمَا يَمْنَعُكَ الآنَ قَالَ الشُّغْلُ.
Abdulloh ibn Yazid bizga aytdi: Sa'id ibn Abu Ayyub bizga aytdi: Yazid ibn Abu Habib menga aytdi: Men Marsad ibn Abdulloh Yazaniyni eshitdi: U dedi: Men Uqba ibn Omir Juhaniyning oldiga kelib: ‹Abu Tamimning ishidan hayratlanmaysizmi — u shom namozidan oldin ikki rakat o'qiydi› dedim. Uqba: ‹Biz uni Rasulullah sollallahu alayhi vasallam zamonida qilar edik› dedi. Men: ‹Hozir seni nima to'syapti?› dedim. U: ‹Mashg'ullik (band bo'lishimiz)› dedi.
حَدَّثَنِي إِسْحَاقُ، حَدَّثَنَا يَعْقُوبُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، حَدَّثَنَا أَبِي، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، قَالَ أَخْبَرَنِي مَحْمُودُ بْنُ الرَّبِيعِ الأَنْصَارِيُّ، أَنَّهُ عَقَلَ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم، وَعَقَلَ مَجَّةً مَجَّهَا فِي وَجْهِهِ مِنْ بِئْرٍ كَانَتْ فِي دَارِهِمْ. فَزَعَمَ مَحْمُودٌ أَنَّهُ سَمِعَ عِتْبَانَ بْنَ مَالِكٍ الأَنْصَارِيّ َ ـ رضى الله عنه ـ وَكَانَ مِمَّنْ شَهِدَ بَدْرًا مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ كُنْتُ أُصَلِّي لِقَوْمِي بِبَنِي سَالِمٍ، وَكَانَ يَحُولُ بَيْنِي وَبَيْنَهُمْ وَادٍ إِذَا جَاءَتِ الأَمْطَارُ فَيَشُقُّ عَلَىَّ اجْتِيَازُهُ قِبَلَ مَسْجِدِهِمْ، فَجِئْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقُلْتُ لَهُ إِنِّي أَنْكَرْتُ بَصَرِي، وَإِنَّ الْوَادِيَ الَّذِي بَيْنِي وَبَيْنَ قَوْمِي يَسِيلُ إِذَا جَاءَتِ الأَمْطَارُ فَيَشُقُّ عَلَىَّ اجْتِيَازُهُ، فَوَدِدْتُ أَنَّكَ تَأْتِي فَتُصَلِّي مِنْ بَيْتِي مَكَانًا أَتَّخِذُهُ مُصَلًّى. فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " سَأَفْعَلُ ". فَغَدَا عَلَىَّ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَأَبُو بَكْرٍ ـ رضى الله عنه ـ بَعْدَ مَا اشْتَدَّ النَّهَارُ فَاسْتَأْذَنَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَأَذِنْتُ لَهُ فَلَمْ يَجْلِسْ حَتَّى قَالَ " أَيْنَ تُحِبُّ أَنْ أُصَلِّيَ مِنْ بَيْتِكَ ". فَأَشَرْتُ لَهُ إِلَى الْمَكَانِ الَّذِي أُحِبُّ أَنْ أُصَلِّيَ فِيهِ، فَقَامَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَكَبَّرَ وَصَفَفْنَا وَرَاءَهُ، فَصَلَّى رَكْعَتَيْنِ، ثُمَّ سَلَّمَ وَسَلَّمْنَا حِينَ سَلَّمَ، فَحَبَسْتُهُ عَلَى خَزِيرٍ يُصْنَعُ لَهُ فَسَمِعَ أَهْلُ الدَّارِ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فِي بَيْتِي فَثَابَ رِجَالٌ مِنْهُمْ حَتَّى كَثُرَ الرِّجَالُ فِي الْبَيْتِ. فَقَالَ رَجُلٌ مِنْهُمْ مَا فَعَلَ مَالِكٌ لاَ أَرَاهُ. فَقَالَ رَجُلٌ مِنْهُمْ ذَاكَ مُنَافِقٌ لاَ يُحِبُّ اللَّهَ وَرَسُولَهُ. فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " لاَ تَقُلْ ذَاكَ أَلاَ تَرَاهُ قَالَ لاَ إِلَهَ إِلاَّ اللَّهُ. يَبْتَغِي بِذَلِكَ وَجْهَ اللَّهِ ". فَقَالَ اللَّهُ وَرَسُولُهُ أَعْلَمُ. أَمَّا نَحْنُ فَوَاللَّهِ لاَ نَرَى وُدَّهُ وَلاَ حَدِيثَهُ إِلاَّ إِلَى الْمُنَافِقِينَ. قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " فَإِنَّ اللَّهَ قَدْ حَرَّمَ عَلَى النَّارِ مَنْ قَالَ لاَ إِلَهَ إِلاَّ اللَّهُ. يَبْتَغِي بِذَلِكَ وَجْهَ اللَّهِ ". قَالَ مَحْمُودٌ فَحَدَّثْتُهَا قَوْمًا فِيهِمْ أَبُو أَيُّوبَ صَاحِبُ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فِي غَزْوَتِهِ الَّتِي تُوُفِّيَ فِيهَا وَيَزِيدُ بْنُ مُعَاوِيَةَ عَلَيْهِمْ بِأَرْضِ الرُّومِ، فَأَنْكَرَهَا عَلَىَّ أَبُو أَيُّوبَ قَالَ وَاللَّهِ مَا أَظُنُّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ مَا قُلْتَ قَطُّ. فَكَبُرَ ذَلِكَ عَلَىَّ فَجَعَلْتُ لِلَّهِ عَلَىَّ إِنْ سَلَّمَنِي حَتَّى أَقْفُلَ مِنْ غَزْوَتِي أَنْ أَسْأَلَ عَنْهَا عِتْبَانَ بْنَ مَالِكٍ ـ رضى الله عنه ـ إِنْ وَجَدْتُهُ حَيًّا فِي مَسْجِدِ قَوْمِهِ، فَقَفَلْتُ فَأَهْلَلْتُ بِحَجَّةٍ أَوْ بِعُمْرَةٍ، ثُمَّ سِرْتُ حَتَّى قَدِمْتُ الْمَدِينَةَ فَأَتَيْتُ بَنِي سَالِمٍ، فَإِذَا عِتْبَانُ شَيْخٌ أَعْمَى يُصَلِّي لِقَوْمِهِ فَلَمَّا سَلَّمَ مِنَ الصَّلاَةِ سَلَّمْتُ عَلَيْهِ وَأَخْبَرْتُهُ مَنْ أَنَا، ثُمَّ سَأَلْتُهُ عَنْ ذَلِكَ الْحَدِيثِ فَحَدَّثَنِيهِ كَمَا حَدَّثَنِيهِ أَوَّلَ مَرَّةٍ.
Ishoq menga aytdi: Ya'qub ibn Ibrohim bizga aytdi: Otam bizga aytdi, Ibn Shihobdan: Mahmud ibn Robi' Ansoriy menga xabar berdi — u Rasulullah sollallahu alayhi vasallamni eslardi, ularning hovlisidagi quduqdan u zot yuziga purkagan bir og'iz suvni (ham) eslardi. Mahmud Itbon ibn Molik Ansoriy roziyallahu anhuni — u Rasulullah sollallahu alayhi vasallam bilan Badrda qatnashgan kishilardan edi — shunday deganini eshitganini da'vo qildi: Men o'z qavmim Banu Salimga namoz o'qib berar edim. Yomg'irlar yog'ganida men bilan ular orasini bir vodiy to'sar, ularning masjidi tomoniga o'tishim menga mashaqqatli bo'lar edi. Men Rasulullah sollallahu alayhi vasallamning oldiga kelib, unga: ‹Mening ko'zim xira tortdi, men bilan qavmim orasidagi vodiy yomg'irlar yog'ganida oqadi, undan o'tishim menga mashaqqatli. Men sizning kelib, uyimda bir joyda namoz o'qishingizni, uni namozgoh qilib olishimni istar edim› dedim. Rasulullah sollallahu alayhi vasallam: «Qilaman» dedilar. Rasulullah sollallahu alayhi vasallam — Abu Bakr roziyallahu anhu (birga) — kunduz qizigandan keyin mening oldimga keldilar. Rasulullah sollallahu alayhi vasallam (kirishga) ruxsat so'radilar, men ruxsat berdim. U zot o'tirmay turib: «Uyingning qaysi joyida namoz o'qishimni istaysan?» dedilar. Men u zotga o'zim namoz o'qishni istagan joyga ishora qildim. Rasulullah sollallahu alayhi vasallam turib takbir aytdilar, biz u zotning ortida saf tortdik, u zot ikki rakat o'qidi, so'ng salom berdilar, biz ham salom berganlarida salom berdik. Men u zot uchun tayyorlanayotgan xazir (taom)ga (kutishga) u zotni ushlab qoldim. Hovli ahli Rasulullah sollallahu alayhi vasallamning mening uyimda ekanini eshitdi, ulardan bir necha kishi keldi, hatto uyda kishilar ko'paydi. Ulardan biri: ‹Molik nima qildi (qani)? Men uni ko'rmayapman› dedi. Ulardan biri: ‹U munofiq, Allah va Rasulini sevmaydi› dedi. Rasulullah sollallahu alayhi vasallam: «Bunday dema! Sen uni ‹La ilaha illallah› deganini ko'rmayapsanmi — u bu bilan Allah yuzini istaydi» dedilar. U: ‹Allah va Rasuli biluvchiroq, ammo biz — Allahga qasamki — uning xayrixohligini va suhbatini faqat munofiqlarga (qaratilgan) deb ko'ramiz› dedi. Rasulullah sollallahu alayhi vasallam: «Albatta Allah — ‹La ilaha illallah› degan, bu bilan Allah yuzini istagan kishini do'zaxga harom qilgan» dedilar. Mahmud dedi: Men buni bir qavmga aytib berdim, ular ichida Rasulullah sollallahu alayhi vasallamning sahobasi Abu Ayyub — vafot etgan g'azotida, Yazid ibn Muoviya Rum yurtida ularga (amir) bo'lgan paytda — bor edi. Abu Ayyub menga uni inkor qildi va: ‹Allahga qasamki, men Rasulullah sollallahu alayhi vasallam sen aytganni hech qachon aytgan deb o'ylamayman› dedi. Bu menga og'ir tushdi. Men Allahga ahd qildimki, agar u meni omon saqlab g'azotdan qaytsam, uni (bu hadisni) Itbon ibn Molik roziyallahu anhudan — agar uni qavmi masjidida tirik topsam — so'rayman. Men qaytdim, haj yoki umra bilan ehrom bog'lab, so'ng yurib Madinaga keldim. Banu Salimga keldim, qarasam Itbon — ko'r bir chol — qavmiga namoz o'qib turibdi. Namozdan salom berganida, men unga salom berdim, o'zimning kimligimni aytdim, so'ng undan o'sha hadis haqida so'radim. U menga uni — birinchi marta aytganidek — aytib berdi.
حَدَّثَنِي إِسْحَاقُ، حَدَّثَنَا يَعْقُوبُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، حَدَّثَنَا أَبِي، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، قَالَ أَخْبَرَنِي مَحْمُودُ بْنُ الرَّبِيعِ الأَنْصَارِيُّ، أَنَّهُ عَقَلَ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم، وَعَقَلَ مَجَّةً مَجَّهَا فِي وَجْهِهِ مِنْ بِئْرٍ كَانَتْ فِي دَارِهِمْ. فَزَعَمَ مَحْمُودٌ أَنَّهُ سَمِعَ عِتْبَانَ بْنَ مَالِكٍ الأَنْصَارِيّ َ ـ رضى الله عنه ـ وَكَانَ مِمَّنْ شَهِدَ بَدْرًا مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ كُنْتُ أُصَلِّي لِقَوْمِي بِبَنِي سَالِمٍ، وَكَانَ يَحُولُ بَيْنِي وَبَيْنَهُمْ وَادٍ إِذَا جَاءَتِ الأَمْطَارُ فَيَشُقُّ عَلَىَّ اجْتِيَازُهُ قِبَلَ مَسْجِدِهِمْ، فَجِئْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقُلْتُ لَهُ إِنِّي أَنْكَرْتُ بَصَرِي، وَإِنَّ الْوَادِيَ الَّذِي بَيْنِي وَبَيْنَ قَوْمِي يَسِيلُ إِذَا جَاءَتِ الأَمْطَارُ فَيَشُقُّ عَلَىَّ اجْتِيَازُهُ، فَوَدِدْتُ أَنَّكَ تَأْتِي فَتُصَلِّي مِنْ بَيْتِي مَكَانًا أَتَّخِذُهُ مُصَلًّى. فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " سَأَفْعَلُ ". فَغَدَا عَلَىَّ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَأَبُو بَكْرٍ ـ رضى الله عنه ـ بَعْدَ مَا اشْتَدَّ النَّهَارُ فَاسْتَأْذَنَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَأَذِنْتُ لَهُ فَلَمْ يَجْلِسْ حَتَّى قَالَ " أَيْنَ تُحِبُّ أَنْ أُصَلِّيَ مِنْ بَيْتِكَ ". فَأَشَرْتُ لَهُ إِلَى الْمَكَانِ الَّذِي أُحِبُّ أَنْ أُصَلِّيَ فِيهِ، فَقَامَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَكَبَّرَ وَصَفَفْنَا وَرَاءَهُ، فَصَلَّى رَكْعَتَيْنِ، ثُمَّ سَلَّمَ وَسَلَّمْنَا حِينَ سَلَّمَ، فَحَبَسْتُهُ عَلَى خَزِيرٍ يُصْنَعُ لَهُ فَسَمِعَ أَهْلُ الدَّارِ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فِي بَيْتِي فَثَابَ رِجَالٌ مِنْهُمْ حَتَّى كَثُرَ الرِّجَالُ فِي الْبَيْتِ. فَقَالَ رَجُلٌ مِنْهُمْ مَا فَعَلَ مَالِكٌ لاَ أَرَاهُ. فَقَالَ رَجُلٌ مِنْهُمْ ذَاكَ مُنَافِقٌ لاَ يُحِبُّ اللَّهَ وَرَسُولَهُ. فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " لاَ تَقُلْ ذَاكَ أَلاَ تَرَاهُ قَالَ لاَ إِلَهَ إِلاَّ اللَّهُ. يَبْتَغِي بِذَلِكَ وَجْهَ اللَّهِ ". فَقَالَ اللَّهُ وَرَسُولُهُ أَعْلَمُ. أَمَّا نَحْنُ فَوَاللَّهِ لاَ نَرَى وُدَّهُ وَلاَ حَدِيثَهُ إِلاَّ إِلَى الْمُنَافِقِينَ. قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " فَإِنَّ اللَّهَ قَدْ حَرَّمَ عَلَى النَّارِ مَنْ قَالَ لاَ إِلَهَ إِلاَّ اللَّهُ. يَبْتَغِي بِذَلِكَ وَجْهَ اللَّهِ ". قَالَ مَحْمُودٌ فَحَدَّثْتُهَا قَوْمًا فِيهِمْ أَبُو أَيُّوبَ صَاحِبُ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فِي غَزْوَتِهِ الَّتِي تُوُفِّيَ فِيهَا وَيَزِيدُ بْنُ مُعَاوِيَةَ عَلَيْهِمْ بِأَرْضِ الرُّومِ، فَأَنْكَرَهَا عَلَىَّ أَبُو أَيُّوبَ قَالَ وَاللَّهِ مَا أَظُنُّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ مَا قُلْتَ قَطُّ. فَكَبُرَ ذَلِكَ عَلَىَّ فَجَعَلْتُ لِلَّهِ عَلَىَّ إِنْ سَلَّمَنِي حَتَّى أَقْفُلَ مِنْ غَزْوَتِي أَنْ أَسْأَلَ عَنْهَا عِتْبَانَ بْنَ مَالِكٍ ـ رضى الله عنه ـ إِنْ وَجَدْتُهُ حَيًّا فِي مَسْجِدِ قَوْمِهِ، فَقَفَلْتُ فَأَهْلَلْتُ بِحَجَّةٍ أَوْ بِعُمْرَةٍ، ثُمَّ سِرْتُ حَتَّى قَدِمْتُ الْمَدِينَةَ فَأَتَيْتُ بَنِي سَالِمٍ، فَإِذَا عِتْبَانُ شَيْخٌ أَعْمَى يُصَلِّي لِقَوْمِهِ فَلَمَّا سَلَّمَ مِنَ الصَّلاَةِ سَلَّمْتُ عَلَيْهِ وَأَخْبَرْتُهُ مَنْ أَنَا، ثُمَّ سَأَلْتُهُ عَنْ ذَلِكَ الْحَدِيثِ فَحَدَّثَنِيهِ كَمَا حَدَّثَنِيهِ أَوَّلَ مَرَّةٍ.
Ishoq menga aytdi: Ya'qub ibn Ibrohim bizga aytdi: Otam bizga aytdi, Ibn Shihobdan: Mahmud ibn Robi' Ansoriy menga xabar berdi — u Rasulullah sollallahu alayhi vasallamni eslardi, ularning hovlisidagi quduqdan u zot yuziga purkagan bir og'iz suvni (ham) eslardi. Mahmud Itbon ibn Molik Ansoriy roziyallahu anhuni — u Rasulullah sollallahu alayhi vasallam bilan Badrda qatnashgan kishilardan edi — shunday deganini eshitganini da'vo qildi: Men o'z qavmim Banu Salimga namoz o'qib berar edim. Yomg'irlar yog'ganida men bilan ular orasini bir vodiy to'sar, ularning masjidi tomoniga o'tishim menga mashaqqatli bo'lar edi. Men Rasulullah sollallahu alayhi vasallamning oldiga kelib, unga: ‹Mening ko'zim xira tortdi, men bilan qavmim orasidagi vodiy yomg'irlar yog'ganida oqadi, undan o'tishim menga mashaqqatli. Men sizning kelib, uyimda bir joyda namoz o'qishingizni, uni namozgoh qilib olishimni istar edim› dedim. Rasulullah sollallahu alayhi vasallam: «Qilaman» dedilar. Rasulullah sollallahu alayhi vasallam — Abu Bakr roziyallahu anhu (birga) — kunduz qizigandan keyin mening oldimga keldilar. Rasulullah sollallahu alayhi vasallam (kirishga) ruxsat so'radilar, men ruxsat berdim. U zot o'tirmay turib: «Uyingning qaysi joyida namoz o'qishimni istaysan?» dedilar. Men u zotga o'zim namoz o'qishni istagan joyga ishora qildim. Rasulullah sollallahu alayhi vasallam turib takbir aytdilar, biz u zotning ortida saf tortdik, u zot ikki rakat o'qidi, so'ng salom berdilar, biz ham salom berganlarida salom berdik. Men u zot uchun tayyorlanayotgan xazir (taom)ga (kutishga) u zotni ushlab qoldim. Hovli ahli Rasulullah sollallahu alayhi vasallamning mening uyimda ekanini eshitdi, ulardan bir necha kishi keldi, hatto uyda kishilar ko'paydi. Ulardan biri: ‹Molik nima qildi (qani)? Men uni ko'rmayapman› dedi. Ulardan biri: ‹U munofiq, Allah va Rasulini sevmaydi› dedi. Rasulullah sollallahu alayhi vasallam: «Bunday dema! Sen uni ‹La ilaha illallah› deganini ko'rmayapsanmi — u bu bilan Allah yuzini istaydi» dedilar. U: ‹Allah va Rasuli biluvchiroq, ammo biz — Allahga qasamki — uning xayrixohligini va suhbatini faqat munofiqlarga (qaratilgan) deb ko'ramiz› dedi. Rasulullah sollallahu alayhi vasallam: «Albatta Allah — ‹La ilaha illallah› degan, bu bilan Allah yuzini istagan kishini do'zaxga harom qilgan» dedilar. Mahmud dedi: Men buni bir qavmga aytib berdim, ular ichida Rasulullah sollallahu alayhi vasallamning sahobasi Abu Ayyub — vafot etgan g'azotida, Yazid ibn Muoviya Rum yurtida ularga (amir) bo'lgan paytda — bor edi. Abu Ayyub menga uni inkor qildi va: ‹Allahga qasamki, men Rasulullah sollallahu alayhi vasallam sen aytganni hech qachon aytgan deb o'ylamayman› dedi. Bu menga og'ir tushdi. Men Allahga ahd qildimki, agar u meni omon saqlab g'azotdan qaytsam, uni (bu hadisni) Itbon ibn Molik roziyallahu anhudan — agar uni qavmi masjidida tirik topsam — so'rayman. Men qaytdim, haj yoki umra bilan ehrom bog'lab, so'ng yurib Madinaga keldim. Banu Salimga keldim, qarasam Itbon — ko'r bir chol — qavmiga namoz o'qib turibdi. Namozdan salom berganida, men unga salom berdim, o'zimning kimligimni aytdim, so'ng undan o'sha hadis haqida so'radim. U menga uni — birinchi marta aytganidek — aytib berdi.
حَدَّثَنَا عَبْدُ الأَعْلَى بْنُ حَمَّادٍ، حَدَّثَنَا وُهَيْبٌ، عَنْ أَيُّوبَ، وَعُبَيْدِ اللَّهِ، عَنْ نَافِعٍ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ ـ رضى الله عنهما ـ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " اجْعَلُوا فى بُيُوتِكُمْ مِنْ صَلاَتِكُمْ وَلاَ تَتَّخِذُوهَا قُبُورًا ". تَابَعَهُ عَبْدُ الْوَهَّابِ عَنْ أَيُّوبَ.
Abdul-A'lo ibn Hammod bizga aytdi: Vuhayb bizga aytdi, Ayyub va Ubaydullohdan, u Nofi'dan, u Ibn Umar roziyallahu anhumadan: U dedi: Rasulullah sollallahu alayhi vasallam: «Uylaringizda namozingizdan (bir qismini nafl) qiling, ularni qabrlarga aylantirmanglar (ya'ni uylaringizda ham namoz o'qing)», dedilar. Bunga Abdulvahhob Ayyubdan mutobaat qildi.
حَدَّثَنَا حَفْصُ بْنُ عُمَرَ، حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، قَالَ أَخْبَرَنِي عَبْدُ الْمَلِكِ بْنُ عُمَيْرٍ، عَنْ قَزَعَةَ، قَالَ سَمِعْتُ أَبَا سَعِيدٍ ـ رضى الله عنه ـ أَرْبَعًا قَالَ سَمِعْتُ مِنَ النَّبِيِّ، صلى الله عليه وسلم وَكَانَ غَزَا مَعَ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم ثِنْتَىْ عَشْرَةَ غَزْوَةً ح.
Hafs ibn Umar bizga aytdi: Shu'ba bizga aytdi: Abdulmalik ibn Umayr menga xabar berdi, Qaza'adan: U dedi: Men Abu Sa'id roziyallahu anhuni (eshitdi) — to'rt (narsani): u dedi: Men Nabiy sollallahu alayhi vasallamdan eshitdi — u Nabiy sollallahu alayhi vasallam bilan o'n ikki g'azot qilgan edi.
حَدَّثَنَا عَلِيٌّ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، عَنْ سَعِيدٍ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ ـ رضى الله عنه ـ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ " لاَ تُشَدُّ الرِّحَالُ إِلاَّ إِلَى ثَلاَثَةِ مَسَاجِدَ الْمَسْجِدِ الْحَرَامِ، وَمَسْجِدِ الرَّسُولِ صلى الله عليه وسلم وَمَسْجِدِ الأَقْصَى ".
Ali bizga aytdi: Sufyon bizga aytdi, Zuhriydan, u Sa'iddan, u Abu Hurayra roziyallahu anhudan, u Nabiy sollallahu alayhi vasallamdan: U zot: «Faqat uch masjidga (ziyorat uchun) ulovlar (safar) tayyorlanmaydi (faqat shu uch masjidga safar qilinadi): Masjidul-Harom, Rasul sollallahu alayhi vasallamning masjidi va Aqso masjidi», dedilar.
حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ يُوسُفَ، قَالَ أَخْبَرَنَا مَالِكٌ، عَنْ زَيْدِ بْنِ رَبَاحٍ، وَعُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ الأَغَرِّ، عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ الأَغَرِّ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ ـ رضى الله عنه ـ أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم قَالَ " صَلاَةٌ فِي مَسْجِدِي هَذَا خَيْرٌ مِنْ أَلْفِ صَلاَةٍ فِيمَا سِوَاهُ إِلاَّ الْمَسْجِدَ الْحَرَامَ ".
Abdulloh ibn Yusuf bizga aytdi: Molik bizga xabar berdi, Zayd ibn Raboh va Ubaydulloh ibn Abu Abdulloh Ag'arrdan, u Abu Abdulloh Ag'arrdan, u Abu Hurayra roziyallahu anhudan: Nabiy sollallahu alayhi vasallam: «Mening mana shu masjidimda (o'qilgan) bir namoz, undan boshqa (masjidlardagi) ming namozdan yaxshiroqdir, Masjidul-Haromdan boshqa», dedilar.
حَدَّثَنَا يَعْقُوبُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ ـ هُوَ الدَّوْرَقِيُّ ـ حَدَّثَنَا ابْنُ عُلَيَّةَ، أَخْبَرَنَا أَيُّوبُ، عَنْ نَافِعٍ، أَنَّ ابْنَ عُمَرَ ـ رضى الله عنهما ـ كَانَ لاَ يُصَلِّي مِنَ الضُّحَى إِلاَّ فِي يَوْمَيْنِ يَوْمَ يَقْدَمُ بِمَكَّةَ، فَإِنَّهُ كَانَ يَقْدَمُهَا ضُحًى، فَيَطُوفُ بِالْبَيْتِ، ثُمَّ يُصَلِّي رَكْعَتَيْنِ خَلْفَ الْمَقَامِ، وَيَوْمَ يَأْتِي مَسْجِدَ قُبَاءٍ، فَإِنَّهُ كَانَ يَأْتِيهِ كُلَّ سَبْتٍ، فَإِذَا دَخَلَ الْمَسْجِدَ كَرِهَ أَنْ يَخْرُجَ مِنْهُ حَتَّى يُصَلِّيَ فِيهِ. قَالَ وَكَانَ يُحَدِّثُ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم كَانَ يَزُورُهُ رَاكِبًا وَمَاشِيًا. قَالَ وَكَانَ يَقُولُ إِنَّمَا أَصْنَعُ كَمَا رَأَيْتُ أَصْحَابِي يَصْنَعُونَ، وَلاَ أَمْنَعُ أَحَدًا أَنْ يُصَلِّيَ فِي أَىِّ سَاعَةٍ شَاءَ مِنْ لَيْلٍ أَوْ نَهَارٍ، غَيْرَ أَنْ لاَ تَتَحَرَّوْا طُلُوعَ الشَّمْسِ وَلاَ غُرُوبَهَا.
Ya'qub ibn Ibrohim — u Davraqiy — bizga aytdi: Ibn Ulayya bizga aytdi: Ayyub bizga xabar berdi, Nofi'dan: Ibn Umar roziyallahu anhuma zoha (chosht) namozini faqat ikki kunda o'qir edi: Makkaga kelgan kuni — chunki u (Makkaga) chosht paytida kelar, Baytni tavof qilar, so'ng Maqom ortida ikki rakat o'qir edi; va Qubo masjidiga kelgan kuni — chunki u har shanba unga kelar edi. Masjidga kirsa, unda namoz o'qimaguncha undan chiqishni yoqtirmas edi. U dedi: U: Rasulullah sollallahu alayhi vasallam unga (Quboga) mingan va piyoda holda ziyorat qilar edilar, deb aytar edi. U: ‹Men faqat sheriklarimni qilganini ko'rganimdek qilaman, va men hech kimni kecha yoki kunduzning istagan soatida namoz o'qishdan man qilmayman, faqat quyosh chiqishi va botishini (qasdan) izlamang›, derdi.
حَدَّثَنَا يَعْقُوبُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ ـ هُوَ الدَّوْرَقِيُّ ـ حَدَّثَنَا ابْنُ عُلَيَّةَ، أَخْبَرَنَا أَيُّوبُ، عَنْ نَافِعٍ، أَنَّ ابْنَ عُمَرَ ـ رضى الله عنهما ـ كَانَ لاَ يُصَلِّي مِنَ الضُّحَى إِلاَّ فِي يَوْمَيْنِ يَوْمَ يَقْدَمُ بِمَكَّةَ، فَإِنَّهُ كَانَ يَقْدَمُهَا ضُحًى، فَيَطُوفُ بِالْبَيْتِ، ثُمَّ يُصَلِّي رَكْعَتَيْنِ خَلْفَ الْمَقَامِ، وَيَوْمَ يَأْتِي مَسْجِدَ قُبَاءٍ، فَإِنَّهُ كَانَ يَأْتِيهِ كُلَّ سَبْتٍ، فَإِذَا دَخَلَ الْمَسْجِدَ كَرِهَ أَنْ يَخْرُجَ مِنْهُ حَتَّى يُصَلِّيَ فِيهِ. قَالَ وَكَانَ يُحَدِّثُ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم كَانَ يَزُورُهُ رَاكِبًا وَمَاشِيًا. قَالَ وَكَانَ يَقُولُ إِنَّمَا أَصْنَعُ كَمَا رَأَيْتُ أَصْحَابِي يَصْنَعُونَ، وَلاَ أَمْنَعُ أَحَدًا أَنْ يُصَلِّيَ فِي أَىِّ سَاعَةٍ شَاءَ مِنْ لَيْلٍ أَوْ نَهَارٍ، غَيْرَ أَنْ لاَ تَتَحَرَّوْا طُلُوعَ الشَّمْسِ وَلاَ غُرُوبَهَا.
Ya'qub ibn Ibrohim — u Davraqiy — bizga aytdi: Ibn Ulayya bizga aytdi: Ayyub bizga xabar berdi, Nofi'dan: Ibn Umar roziyallahu anhuma zoha (chosht) namozini faqat ikki kunda o'qir edi: Makkaga kelgan kuni — chunki u (Makkaga) chosht paytida kelar, Baytni tavof qilar, so'ng Maqom ortida ikki rakat o'qir edi; va Qubo masjidiga kelgan kuni — chunki u har shanba unga kelar edi. Masjidga kirsa, unda namoz o'qimaguncha undan chiqishni yoqtirmas edi. U dedi: U: Rasulullah sollallahu alayhi vasallam unga (Quboga) mingan va piyoda holda ziyorat qilar edilar, deb aytar edi. U: ‹Men faqat sheriklarimni qilganini ko'rganimdek qilaman, va men hech kimni kecha yoki kunduzning istagan soatida namoz o'qishdan man qilmayman, faqat quyosh chiqishi va botishini (qasdan) izlamang›, derdi.
حَدَّثَنَا مُوسَى بْنُ إِسْمَاعِيلَ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الْعَزِيزِ بْنُ مُسْلِمٍ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ دِينَارٍ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ ـ رضى الله عنهما ـ قَالَ كَانَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم يَأْتِي مَسْجِدَ قُبَاءٍ كُلَّ سَبْتٍ مَاشِيًا وَرَاكِبًا. وَكَانَ عَبْدُ اللَّهِ ـ رضى الله عنهما ـ يَفْعَلُهُ.
Muso ibn Ismoil bizga aytdi: Abdulaziz ibn Muslim bizga aytdi, Abdulloh ibn Dinordan, u Ibn Umar roziyallahu anhumadan: U dedi: Nabiy sollallahu alayhi vasallam Qubo masjidiga har shanba — piyoda va mingan holda — kelar edilar. Abdulloh roziyallahu anhuma ham shunday qilar edi.
حَدَّثَنَا مُسَدَّدٌ، حَدَّثَنَا يَحْيَى، عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ، قَالَ حَدَّثَنِي نَافِعٌ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ ـ رضى الله عنهما ـ قَالَ كَانَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم يَأْتِي قُبَاءً رَاكِبًا وَمَاشِيًا. زَادَ ابْنُ نُمَيْرٍ حَدَّثَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ عَنْ نَافِعٍ فَيُصَلِّي فِيهِ رَكْعَتَيْنِ.
Musaddad bizga aytdi: Yahyo bizga aytdi, Ubaydullohdan: Nofi' menga aytdi, Ibn Umar roziyallahu anhumadan: U dedi: Nabiy sollallahu alayhi vasallam Quboga mingan va piyoda holda kelar edilar. Ibn Numayr ziyoda qildi: Ubaydulloh bizga aytdi, Nofi'dan: ‹U zot unda ikki rakat o'qir edilar›.
حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ يُوسُفَ، أَخْبَرَنَا مَالِكٌ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي بَكْرٍ، عَنْ عَبَّادِ بْنِ تَمِيمٍ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ زَيْدٍ الْمَازِنِيِّ ـ رضى الله عنه ـ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ " مَا بَيْنَ بَيْتِي وَمِنْبَرِي رَوْضَةٌ مِنْ رِيَاضِ الْجَنَّةِ ".
Abdulloh ibn Yusuf bizga aytdi: Molik bizga xabar berdi, Abdulloh ibn Abu Bakrdan, u Abbod ibn Tamimdan, u Abdulloh ibn Zayd Moziniy roziyallahu anhudan: Rasulullah sollallahu alayhi vasallam: «Mening uyim bilan minbarim orasi jannat bog'laridan bir bog'dir», dedilar.
حَدَّثَنَا مُسَدَّدٌ، عَنْ يَحْيَى، عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ، قَالَ حَدَّثَنِي خُبَيْبُ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ، عَنْ حَفْصِ بْنِ عَاصِمٍ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ ـ رضى الله عنه ـ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ " مَا بَيْنَ بَيْتِي وَمِنْبَرِي رَوْضَةٌ مِنْ رِيَاضِ الْجَنَّةِ، وَمِنْبَرِي عَلَى حَوْضِي ".
Musaddad bizga aytdi, Yahyodan, u Ubaydullohdan: Xubayb ibn Abdurrahmon menga aytdi, Hafs ibn Osimdan, u Abu Hurayra roziyallahu anhudan, u Nabiy sollallahu alayhi vasallamdan: U zot: «Mening uyim bilan minbarim orasi jannat bog'laridan bir bog'dir, va mening minbarim Havzim ustidadir», dedilar.