حَدَّثَنَا مُسَدَّدٌ، حَدَّثَنَا يَحْيَى، عَنْ شُعْبَةَ، حَدَّثَنِي عَبْدُ الْمَلِكِ، عَنْ طَاوُسٍ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ ـ رضى الله عنهما – {إِلاَّ الْمَوَدَّةَ فِي الْقُرْبَى} قَالَ فَقَالَ سَعِيدُ بْنُ جُبَيْرٍ قُرْبَى مُحَمَّدٍ صلى الله عليه وسلم. فَقَالَ إِنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم لَمْ يَكُنْ بَطْنٌ مِنْ قُرَيْشٍ إِلاَّ وَلَهُ فِيهِ قَرَابَةٌ، فَنَزَلَتْ عَلَيْهِ إِلاَّ أَنْ تَصِلُوا قَرَابَةً بَيْنِي وَبَيْنَكُمْ.
Мусаддад бизга айтди, Яҳё бизга айтди, Шуъбадан, Абдулмалик менга айтди, Товусдан, Ибн Аббос розияллаҳу анҳумодан: ‹...фақат қариндошликдаги маваддат (муҳаббат)дан бошқа› (ояти ҳақида). (Товус) деди: Саъид ибн Жубайр: «Муҳаммад соллаллаҳу алайҳи васалламнинг қариндошлари (муҳаббати)», деди. Шунда (Ибн Аббос): «Албатта, Набий соллаллаҳу алайҳи васаллам — Қурайшдан бирор ботин (уруғ) йўқ эдики, унда унинг қариндоши бўлмаган. Шу сабабли унга: ‹Фақат мен билан сизлар орасидаги қариндошликни улашингиз (сақлашингиз)дан бошқа› (деган маънода) нозил бўлди», деди.
حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنْ إِسْمَاعِيلَ، عَنْ قَيْسٍ، عَنْ أَبِي مَسْعُودٍ، يَبْلُغُ بِهِ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم قَالَ " مِنْ هَا هُنَا جَاءَتِ الْفِتَنُ نَحْوَ الْمَشْرِقِ، وَالْجَفَاءُ وَغِلَظُ الْقُلُوبِ فِي الْفَدَّادِينَ أَهْلِ الْوَبَرِ عِنْدَ أُصُولِ أَذْنَابِ الإِبِلِ، وَالْبَقَرِ فِي رَبِيعَةَ وَمُضَرَ ".
Али ибн Абдуллаҳ бизга айтди, Суфён бизга айтди, Исмоилдан, Қайсдан, Абу Масъуддан — уни Набий соллаллаҳу алайҳи васалламга етказиб — у деди: «Фитналар мана шу ердан — шарқ томондан келди; жафо (қаттиқдиллик) ва қалб ғилзати (қаттиқлиги) — Рабиа ва Музарда, туя ва сигир думлари тубида (яшовчи) чодир (жун) аҳли — фаддодинлардадир».
حَدَّثَنَا أَبُو الْيَمَانِ، أَخْبَرَنَا شُعَيْبٌ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، قَالَ أَخْبَرَنِي أَبُو سَلَمَةَ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ، أَنَّ أَبَا هُرَيْرَةَ ـ رضى الله عنه ـ قَالَ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ " الْفَخْرُ وَالْخُيَلاَءُ فِي الْفَدَّادِينَ أَهْلِ الْوَبَرِ، وَالسَّكِينَةُ فِي أَهْلِ الْغَنَمِ، وَالإِيمَانُ يَمَانٍ، وَالْحِكْمَةُ يَمَانِيَةٌ ". سُمِّيَتِ الْيَمَنَ لأَنَّهَا عَنْ يَمِينِ الْكَعْبَةِ، وَالشَّأْمَ عَنْ يَسَارِ الْكَعْبَةِ، وَالْمَشْأَمَةُ الْمَيْسَرَةُ، وَالْيَدُ الْيُسْرَى الشُّؤْمَى، وَالْجَانِبُ الأَيْسَرُ الأَشْأَمُ.
Абул-Ямон бизга айтди, Шуъайб бизга хабар берди, Зуҳрийдан, у деди: Абу Салама ибн Абдураҳмон менга хабар берди: Абу Ҳурайра розияллаҳу анҳу деди: Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васалламнинг шундай деганини эшитдим: «Фахр (керилиш) ва такаббурлик — чодир (жун) аҳли фаддодинлардадир; сакина (хотиржамлик, виқор) — қўу аҳлидадир; иймон — яманликдадир, ҳикмат — яманликдадир». Яман шу сабабли (шундай) аталган: у Каъбанинг ўнг томонида; Шом эса Каъбанинг чап томонида. ‹Машъама› — чап (томон); чап қўл — ‹шуъмо›; чап томон — ‹ашъам›.
حَدَّثَنَا أَبُو الْيَمَانِ، أَخْبَرَنَا شُعَيْبٌ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، قَالَ كَانَ مُحَمَّدُ بْنُ جُبَيْرِ بْنِ مُطْعِمٍ يُحَدِّثُ أَنَّهُ بَلَغَ مُعَاوِيَةَ وَهْوَ عِنْدَهُ فِي وَفْدٍ مِنْ قُرَيْشٍ أَنَّ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ عَمْرِو بْنِ الْعَاصِ يُحَدِّثُ أَنَّهُ سَيَكُونُ مَلِكٌ مِنْ قَحْطَانَ، فَغَضِبَ مُعَاوِيَةُ، فَقَامَ فَأَثْنَى عَلَى اللَّهِ بِمَا هُوَ أَهْلُهُ، ثُمَّ قَالَ أَمَّا بَعْدُ فَإِنَّهُ بَلَغَنِي أَنَّ رِجَالاً مِنْكُمْ يَتَحَدَّثُونَ أَحَادِيثَ لَيْسَتْ فِي كِتَابِ اللَّهِ، وَلاَ تُؤْثَرُ عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم، فَأُولَئِكَ جُهَّالُكُمْ، فَإِيَّاكُمْ وَالأَمَانِيَّ الَّتِي تُضِلُّ أَهْلَهَا، فَإِنِّي سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ " إِنَّ هَذَا الأَمْرَ فِي قُرَيْشٍ، لاَ يُعَادِيهِمْ أَحَدٌ إِلاَّ كَبَّهُ اللَّهُ عَلَى وَجْهِهِ، مَا أَقَامُوا الدِّينَ ".
Абул-Ямон бизга айтди, Шуъайб бизга хабар берди, Зуҳрийдан, у деди: Муҳаммад ибн Жубайр ибн Мутъим айтар эдики, Муовияга — у унинг ҳузурида Қурайшдан бир вакиллар (гуруҳи)да эди — Абдуллаҳ ибн Амр ибнул-Ос: ‹Яқинда Қаҳтондан бир подшоҳ чиқади›, деб айтаётгани хабари етди. Муовия ғазабланди, туриб Аллаҳга лойиқ ҳамд айтди, сўнг деди: «Аммо баъд, менга хабар етдики, сизлардан баъзи кишилар Аллаҳнинг Китобида йўқ ва Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васалламдан ривоят қилинмаган ҳадисларни сўзлаётган эмиш; ана ўшалар сизларнинг жоҳилларингиздир. Бас, ўз эгалари (кишиларини)ни адаштирувчи хом хаёллардан сақланинглар; чунки мен Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васалламнинг шундай деганини эшитдим: ‹Албатта, бу иш (хилофат) Қурайшдадир; улар дийнни барпо қилиб турганларида, уларга душманлик қилган ҳар бир кишини Аллаҳ юзтубан йиқитади (хор қилади)›».
حَدَّثَنَا أَبُو الْوَلِيدِ، حَدَّثَنَا عَاصِمُ بْنُ مُحَمَّدٍ، قَالَ سَمِعْتُ أَبِي، عَنِ ابْنِ عُمَرَ ـ رضى الله عنهما ـ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ " لا يَزَالُ هَذَا الأَمْرُ فِي قُرَيْشٍ، مَا بَقِيَ مِنْهُمُ اثْنَانِ ".
Абул-Валид бизга айтди, Осим ибн Муҳаммад бизга айтди, у деди: Отамни эшитдим, Ибн Умар розияллаҳу анҳумодан, Набий соллаллаҳу алайҳи васалламдан, у деди: «Бу иш (хилофат) Қурайшда қолиб тураверади, улардан икки киши қолган экан».
حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ بُكَيْرٍ، حَدَّثَنَا اللَّيْثُ، عَنْ عُقَيْلٍ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، عَنِ ابْنِ الْمُسَيَّبِ، عَنْ جُبَيْرِ بْنِ مُطْعِمٍ، قَالَ مَشَيْتُ أَنَا وَعُثْمَانُ بْنُ عَفَّانَ،، فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَعْطَيْتَ بَنِي الْمُطَّلِبِ وَتَرَكْتَنَا، وَإِنَّمَا نَحْنُ وَهُمْ مِنْكَ بِمَنْزِلَةٍ وَاحِدَةٍ. فَقَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم " إِنَّمَا بَنُو هَاشِمٍ وَبَنُو الْمُطَّلِبِ شَىْءٌ وَاحِدٌ ".
Яҳё ибн Букайр бизга айтди, Лайс бизга айтди, Уқайлдан, Ибн Шиҳобдан, Ибнул-Мусайябдан, Жубайр ибн Мутъимдан, у деди: Мен ва Усмон ибн Аффон пиёда бордик. У: «Эй Расулуллаҳ, сен Банул-Мутталибга бердинг ва бизни қолдирдинг, ҳолбуки биз ҳам, улар ҳам сенга (қариндошлик жиҳатдан) бир мартабадамиз», деди. Набий соллаллаҳу алайҳи васаллам: «Бану Ҳошим ва Банул-Мутталиб — бир нарсадир (ажралмас)», деди.
وَقَالَ اللَّيْثُ حَدَّثَنِي أَبُو الأَسْوَدِ، مُحَمَّدٌ عَنْ عُرْوَةَ بْنِ الزُّبَيْرِ، قَالَ ذَهَبَ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ الزُّبَيْرِ مَعَ أُنَاسٍ مِنْ بَنِي زُهْرَةَ إِلَى عَائِشَةَ، وَكَانَتْ أَرَقَّ شَىْءٍ لِقَرَابَتِهِمْ مِنْ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم.
Лайс деди: Менга Абул-Асвад Муҳаммад айтди, Урва ибн Зубайрдан, у деди: Абдуллаҳ ибн Зубайр Бану Зуҳрадан бўлган бир неча киши билан Оишанинг олдига борди — у (Оиша) уларнинг Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васалламга қариндошлиги сабабли (уларга) энг юмшоқ (меҳрибон) эди.
حَدَّثَنَا أَبُو نُعَيْمٍ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنْ سَعْدٍ، ح قَالَ يَعْقُوبُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ حَدَّثَنَا أَبِي، عَنْ أَبِيهِ، قَالَ حَدَّثَنِي عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ هُرْمُزَ الأَعْرَجُ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ ـ رضى الله عنه ـ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " قُرَيْشٌ وَالأَنْصَارُ وَجُهَيْنَةُ وَمُزَيْنَةُ وَأَسْلَمُ وَأَشْجَعُ وَغِفَارُ مَوَالِيَّ لَيْسَ لَهُمْ مَوْلًى، دُونَ اللَّهِ وَرَسُولِهِ ".
Абу Нуъайм бизга айтди, Суфён бизга айтди, Саъддан; (яна) Яъқуб ибн Иброҳим деди: Отам бизга айтди, отасидан, у деди: Абдураҳмон ибн Ҳурмуз Аъраж менга айтди, Абу Ҳурайра розияллаҳу анҳудан: Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам деди: «Қурайш, ансорлар, Жуҳайна, Музайна, Аслам, Ашжаъ ва Ғифор — менинг мавлоларимдир (яқинларимдир), уларнинг Аллаҳ ва Расулидан ўзга (ҳомий) мавлоси йўқ».
حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ يُوسُفَ، حَدَّثَنَا اللَّيْثُ، قَالَ حَدَّثَنِي أَبُو الأَسْوَدِ، عَنْ عُرْوَةَ بْنِ الزُّبَيْرِ، قَالَ كَانَ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ الزُّبَيْرِ أَحَبَّ الْبَشَرِ إِلَى عَائِشَةَ بَعْدَ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم وَأَبِي بَكْرٍ، وَكَانَ أَبَرَّ النَّاسِ بِهَا، وَكَانَتْ لاَ تُمْسِكُ شَيْئًا مِمَّا جَاءَهَا مِنْ رِزْقِ اللَّهِ {إِلاَّ} تَصَدَّقَتْ. فَقَالَ ابْنُ الزُّبَيْرِ يَنْبَغِي أَنْ يُؤْخَذَ عَلَى يَدَيْهَا. فَقَالَتْ أَيُؤْخَذُ عَلَى يَدَىَّ عَلَىَّ نَذْرٌ إِنْ كَلَّمْتُهُ. فَاسْتَشْفَعَ إِلَيْهَا بِرِجَالٍ مِنْ قُرَيْشٍ، وَبِأَخْوَالِ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم خَاصَّةً فَامْتَنَعَتْ، فَقَالَ لَهُ الزُّهْرِيُّونَ أَخْوَالُ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم مِنْهُمْ عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ الأَسْوَدِ بْنِ عَبْدِ يَغُوثَ وَالْمِسْوَرُ بْنُ مَخْرَمَةَ إِذَا اسْتَأْذَنَّا فَاقْتَحِمِ الْحِجَابَ. فَفَعَلَ، فَأَرْسَلَ إِلَيْهَا بِعَشْرِ رِقَابٍ، فَأَعْتَقَتْهُمْ، ثُمَّ لَمْ تَزَلْ تُعْتِقُهُمْ حَتَّى بَلَغَتْ أَرْبَعِينَ. فَقَالَتْ وَدِدْتُ أَنِّي جَعَلْتُ حِينَ حَلَفْتُ عَمَلاً أَعْمَلُهُ فَأَفْرُغَ مِنْهُ.
Абдуллаҳ ибн Юсуф бизга айтди, Лайс бизга айтди, у деди: Абул-Асвад менга айтди, Урва ибн Зубайрдан, у деди: Абдуллаҳ ибн Зубайр Набий соллаллаҳу алайҳи васаллам ва Абу Бакрдан кейин Оишага инсонларнинг энг севимлиси эди, у (Оиша)га одамларнинг энг яхшилик қилувчиси эди. У (Оиша) Аллаҳнинг ризқидан ўзига келган ҳар бир нарсани — садақа қилмай — ушлаб қолмас эди. Ибн Зубайр: «Унинг қўлини ушлаш (садақада ҳаддан ошмаслик учун чеклаш) керак», деди. У (Оиша): «Менинг қўлим ушланадими?! Агар у билан гаплашсам, зиммамда (қул озод қилиш) назри бўлсин», деди. У (Ибн Зубайр) унга Қурайшдан бир неча кишини ва хусусан Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васалламнинг тоғалари (орқали) шафоат (воситачи) қилдирди, лекин у (Оиша) (гаплаштишдан) тийилди. Унга Зуҳрийлар — Набий соллаллаҳу алайҳи васалламнинг тоғалари, улар орасида Абдураҳмон ибнул-Асвад ибн Абду Яғус ва Мисвор ибн Махрама — дедилар: «Биз изн сўраганимизда, ҳижобни (пардани) босиб ўт (кириб кел)». У шундай қилди. (Оиша) унга ўн қул юборди, у уларни озод қилди, сўнг уларни озод қилаверди, токи қирққа етди. У: «Қасам ичганимда бирор амал (каффорат) қилишни белгилаб қўйганимни — уни адо этиб (назрдан) қутулар эдим — жуда истардим», деди.