حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مُحَمَّدٍ الْجُعْفِيُّ، حَدَّثَنَا هِشَامٌ، أَخْبَرَنَا مَعْمَرٌ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، حَدَّثَنَا عُرْوَةُ بْنُ الزُّبَيْرِ، أَنَّ عُبَيْدَ اللَّهِ بْنَ عَدِيِّ بْنِ الْخِيَارِ، أَخْبَرَهُ أَنَّ الْمِسْوَرَ بْنَ مَخْرَمَةَ وَعَبْدَ الرَّحْمَنِ بْنَ الأَسْوَدِ بْنِ عَبْدِ يَغُوثَ قَالاَ لَهُ مَا يَمْنَعُكَ أَنْ تُكَلِّمَ خَالَكَ عُثْمَانَ فِي أَخِيهِ الْوَلِيدِ بْنِ عُقْبَةَ وَكَانَ أَكْثَرَ النَّاسُ فِيمَا فَعَلَ بِهِ. قَالَ عُبَيْدُ اللَّهِ فَانْتَصَبْتُ لِعُثْمَانَ حِينَ خَرَجَ إِلَى الصَّلاَةِ فَقُلْتُ لَهُ إِنَّ لِي إِلَيْكَ حَاجَةً وَهْىَ نَصِيحَةٌ. فَقَالَ أَيُّهَا الْمَرْءُ، أَعُوذُ بِاللَّهِ مِنْكَ، فَانْصَرَفْتُ، فَلَمَّا قَضَيْتُ الصَّلاَةَ جَلَسْتُ إِلَى الْمِسْوَرِ وَإِلَى ابْنِ عَبْدِ يَغُوثَ، فَحَدَّثْتُهُمَا بِالَّذِي قُلْتُ لِعُثْمَانَ وَقَالَ لِي. فَقَالاَ قَدْ قَضَيْتَ الَّذِي كَانَ عَلَيْكَ. فَبَيْنَمَا أَنَا جَالِسٌ مَعَهُمَا، إِذْ جَاءَنِي رَسُولُ عُثْمَانَ، فَقَالاَ لِي قَدِ ابْتَلاَكَ اللَّهُ. فَانْطَلَقْتُ حَتَّى دَخَلْتُ عَلَيْهِ، فَقَالَ مَا نَصِيحَتُكَ الَّتِي ذَكَرْتَ آنِفًا قَالَ فَتَشَهَّدْتُ ثُمَّ قُلْتُ إِنَّ اللَّهَ بَعَثَ مُحَمَّدًا صلى الله عليه وسلم وَأَنْزَلَ عَلَيْهِ الْكِتَابَ، وَكُنْتَ مِمَّنِ اسْتَجَابَ لِلَّهِ وَرَسُولِهِ صلى الله عليه وسلم وَآمَنْتَ بِهِ، وَهَاجَرْتَ الْهِجْرَتَيْنِ الأُولَيَيْنِ، وَصَحِبْتَ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَرَأَيْتَ هَدْيَهُ، وَقَدْ أَكْثَرَ النَّاسُ فِي شَأْنِ الْوَلِيدِ بْنِ عُقْبَةَ، فَحَقٌّ عَلَيْكَ أَنْ تُقِيمَ عَلَيْهِ الْحَدَّ. فَقَالَ لِي يَا ابْنَ أَخِي أَدْرَكْتَ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ قُلْتُ لاَ، وَلَكِنْ قَدْ خَلَصَ إِلَىَّ مِنْ عِلْمِهِ مَا خَلَصَ إِلَى الْعَذْرَاءِ فِي سِتْرِهَا. قَالَ فَتَشَهَّدَ عُثْمَانُ فَقَالَ إِنَّ اللَّهَ قَدْ بَعَثَ مُحَمَّدًا صلى الله عليه وسلم بِالْحَقِّ وَأَنْزَلَ عَلَيْهِ الْكِتَابَ، وَكُنْتُ مِمَّنِ اسْتَجَابَ لِلَّهِ وَرَسُولِهِ صلى الله عليه وسلم وَآمَنْتُ بِمَا بُعِثَ بِهِ مُحَمَّدٌ صلى الله عليه وسلم. وَهَاجَرْتُ الْهِجْرَتَيْنِ الأُولَيَيْنِ كَمَا قُلْتَ، وَصَحِبْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَبَايَعْتُهُ، وَاللَّهِ مَا عَصَيْتُهُ وَلاَ غَشَشْتُهُ حَتَّى تَوَفَّاهُ اللَّهُ، ثُمَّ اسْتَخْلَفَ اللَّهُ أَبَا بَكْرٍ فَوَاللَّهِ مَا عَصَيْتُهُ وَلاَ غَشَشْتُهُ، ثُمَّ اسْتُخْلِفَ عُمَرُ، فَوَاللَّهِ مَا عَصَيْتُهُ وَلاَ غَشَشْتُهُ، ثُمَّ اسْتُخْلِفْتُ، أَفَلَيْسَ لِي عَلَيْكُمْ مِثْلُ الَّذِي كَانَ لَهُمْ عَلَىَّ قَالَ بَلَى. قَالَ فَمَا هَذِهِ الأَحَادِيثُ الَّتِي تَبْلُغُنِي عَنْكُمْ فَأَمَّا مَا ذَكَرْتَ مِنْ شَأْنِ الْوَلِيدِ بْنِ عُقْبَةَ، فَسَنَأْخُذُ فِيهِ إِنْ شَاءَ اللَّهُ بِالْحَقِّ قَالَ فَجَلَدَ الْوَلِيدَ أَرْبَعِينَ جَلْدَةً، وَأَمَرَ عَلِيًّا أَنْ يَجْلِدَهُ، وَكَانَ هُوَ يَجْلِدُهُ. وَقَالَ يُونُسُ وَابْنُ أَخِي الزُّهْرِيِّ عَنِ الزُّهْرِيِّ أَفَلَيْسَ لِي عَلَيْكُمْ مِنَ الْحَقِّ مِثْلُ الَّذِي كَانَ لَهُمْ. قَالَ أَبُو عَبْد اللَّهِ بَلَاءٌ مِنْ رَبِّكُمْ مَا ابْتُلِيتُمْ بِهِ مِنْ شِدَّةٍ وَفِي مَوْضِعٍ الْبَلَاءُ الِابْتِلَاءُ وَالتَّمْحِيصُ مَنْ بَلَوْتُهُ وَمَحَّصْتُهُ أَيْ اسْتَخْرَجْتُ مَا عِنْدَهُ يَبْلُو يَخْتَبِرُ مُبْتَلِيكُمْ مُخْتَبِرُكُمْ وَأَمَّا قَوْلُهُ بَلَاءٌ عَظِيمٌ النِّعَمُ وَهِيَ مِنْ أَبْلَيْتُهُ وَتِلْكَ مِنْ ابْتَلَيْتُهُ
Абдуллаҳ ибн Муҳаммад Жуъфий бизга айтди, Ҳишом бизга айтди, Маъмар бизга хабар берди, Зуҳрийдан, Урва ибнуз-Зубайр бизга айтди: Убайдуллаҳ ибн Адий ибнул-Хиёр унга хабар бердики, Мисвар ибн Махрама ва Абдураҳмон ибнул-Асвад ибн Абдияғус унга: «Сени амакинг Усмонга — унинг (она томонидан) акаси Валид ибн Уқба ҳақида — гапиришдан нима тўсади? Одамлар унинг (Валиднин) қилган иши ҳақида кўп (гап) қилди», дедилар. Убайдуллаҳ деди: Мен Усмон намозга чиққанида унга йўлиқди (уни кўзлаб турдим) ва унга: «Сенга бир ҳожатим бор, у — бир насиҳатдир», дедим. У: «Эй киши, мен сендан Аллаҳга паноҳ тортаман», деди. Мен қайтдим. Намозни адо этганимда, Мисвар ва Ибн Абдияғуснинг ёнига ўтирдим ва уларга мен Усмонга айтган нарсани ва у менга айтганини ҳикоя қилдим. Улар: «Сен ўз зиммангдагини адо этдинг», дедилар. Мен улар билан ўтирган пайтимда, менга Усмоннинг элчиси келди. Улар менга: «Аллаҳ сени синади», дедилар. Мен кетдим, токи унинг олдига кирдим. У: «Сен ҳозиргина зикр қилган насиҳатинг нима?», деди. (Убайдуллаҳ) деди: Мен ташаҳҳуд айтдим, сўнг: «Албатта Аллаҳ Муҳаммад соллаллаҳу алайҳи васалламни (расул қилиб) юборди ва унга Китобни нозил қилди; сен Аллаҳ ва Унинг Расули соллаллаҳу алайҳи васалламга жавоб берганлардан эдинг ва унга иймон келтирдинг ва аввалги икки ҳижратни қилдинг, Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васалламга саҳбат қилдинг ва унинг ҳидоятини кўрдинг; одамлар Валид ибн Уқбанин иши ҳақида кўп (гап) қилди; бас, сенга унга ҳадни (жазони) адо этиш ҳақдир», дедим. У менга: «Эй жияним, сен Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васалламга етишдингми (кўрдингми)?», деди. Мен: «Йўқ, лекин менга унинг илмидан — бокира (қиз)га ўз пардасида (келадигани) каби — (хабар) етди», дедим. (Убайдуллаҳ) деди: Усмон ташаҳҳуд айтди ва: «Албатта Аллаҳ Муҳаммад соллаллаҳу алайҳи васалламни ҳақ билан (расул қилиб) юборди ва унга Китобни нозил қилди; мен Аллаҳ ва Унинг Расули соллаллаҳу алайҳи васалламга жавоб берганлардан эдим ва Муҳаммад соллаллаҳу алайҳи васаллам юборилган нарсага иймон келтирдим ва сен айтгандек аввалги икки ҳижратни қилдим, Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васалламга саҳбат қилдим ва унга байъат қилдим. Аллаҳга қасам, мен унга осий бўлмадим ва уни алдамадим, токи Аллаҳ уни вафот эттирди; сўнг Аллаҳ Абу Бакрни халифа қилди — Аллаҳга қасам, мен унга осий бўлмадим ва уни алдамадим; сўнг Умар халифа қилинди — Аллаҳга қасам, мен унга осий бўлмадим ва уни алдамадим; сўнг мен халифа қилиндим. Менга сизлар устингизда улар менга бўлган (ҳақ) мисли (ҳақ) йўқми?», деди. (Убайдуллаҳ): «Ҳа (бор)», деди. У: «У ҳолда сизлардан менга етиб келаётган бу (миш-миш) ҳадислар нима? Сен зикр қилган Валид ибн Уқбанин ишига келсак — биз унда ин шоаллаҳ ҳақ билан иш тутамиз», деди. (Убайдуллаҳ) деди: У Валидни қирқ қамчи урди ва Алига уни қамчилашни буюрди, у (Али) уни қамчилар эди. Юнус ва Зуҳрийнинг жияни Зуҳрийдан: «Менга сизлар устингизда улар менга бўлган (ҳақ) мисли ҳақдан йўқми?», деди. Абу Абдуллаҳ деди: «Бало» — Роббингиздан сизларга етган шиддат (синов)дир; бир ўрнда «бало» — ибтило ва тозалаш(дир); «балавтуҳу ва маҳҳастуҳу» — мендаги нарсани чиқардим (синадим); «яблу» — синайди; «мубталийкум» — сизларни синовчингиз; «балаун азийм» деганига келсак — неъматлар(дир), у «аблайтуҳу»дан; ва у (аввалгиси) «ибталайтуҳу»дан.