حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، قَالَ عَمْرٌو أَخْبَرَنِي عَطَاءٌ، سَمِعَ جَابِرَ بْنَ عَبْدِ اللَّهِ ـ رضى الله عنهما ـ قَالَ كُنَّا نَتَزَوَّدُ لُحُومَ الأَضَاحِيِّ عَلَى عَهْدِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم إِلَى الْمَدِينَةِ، وَقَالَ غَيْرَ مَرَّةٍ لُحُومَ الْهَدْىِ.
Али ибн Абдуллаҳ, Суфёндан: Амр айтди: Менга Ато хабар берди: У Жобир ибн Абдуллаҳни (розияллаҳу анҳумо) эшитди: У: Биз Набий соллаллаҳу алайҳи васаллам замонида қурбонлик (азоҳий) гўштларини Мадинагача (йўлга) озиқ қилар эдик, деди — ва бир неча бор: ҳадя гўштларини, деди.
حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ، قَالَ حَدَّثَنِي سُلَيْمَانُ، عَنْ يَحْيَى بْنِ سَعِيدٍ، عَنِ الْقَاسِمِ، أَنَّ ابْنَ خَبَّابٍ، أَخْبَرَهُ أَنَّهُ، سَمِعَ أَبَا سَعِيدٍ، يُحَدِّثُ أَنَّهُ كَانَ غَائِبًا، فَقَدِمَ فَقُدِّمَ إِلَيْهِ لَحْمٌ. قَالَ وَهَذَا مِنْ لَحْمِ ضَحَايَانَا. فَقَالَ أَخِّرُوهُ لاَ أَذُوقُهُ. قَالَ ثُمَّ قُمْتُ فَخَرَجْتُ حَتَّى آتِيَ أَخِي قَتَادَةَ ـ وَكَانَ أَخَاهُ لأُمِّهِ، وَكَانَ بَدْرِيًّا ـ فَذَكَرْتُ ذَلِكَ لَهُ فَقَالَ إِنَّهُ قَدْ حَدَثَ بَعْدَكَ أَمْرٌ.
Исмоил: Менга Сулаймон, у Яҳё ибн Саиддан, у Қосимдан айтиб берди: Ибн Хаббоб унга хабар берди: У Абу Саиднинг айтиб бераётганини эшитди: У ғойиб (сафарда) эди, қайтиб келди, унга гўшт келтирилди. У: Бу бизнинг қурбонликларимизнинг гўштидан, деди. У: Уни кейинга суринглар, мен уни татиб кўрмайман, деди. Сўнг мен туриб чиқдим, то укам Қатоданинг олдига келдим — у онаси томонидан укаси эди, ва Бадрда қатнашган эди — буни унга зикр қилдим. У: Сендан кейин бир иш (ҳукм) содир бўлди, деди.
حَدَّثَنَا أَبُو عَاصِمٍ، عَنْ يَزِيدَ بْنِ أَبِي عُبَيْدٍ، عَنْ سَلَمَةَ بْنِ الأَكْوَعِ، قَالَ قَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم " مَنْ ضَحَّى مِنْكُمْ فَلاَ يُصْبِحَنَّ بَعْدَ ثَالِثَةٍ وَفِي بَيْتِهِ مِنْهُ شَىْءٌ ". فَلَمَّا كَانَ الْعَامُ الْمُقْبِلُ قَالُوا يَا رَسُولَ اللَّهِ نَفْعَلُ كَمَا فَعَلْنَا عَامَ الْمَاضِي قَالَ " كُلُوا وَأَطْعِمُوا وَادَّخِرُوا فَإِنَّ ذَلِكَ الْعَامَ كَانَ بِالنَّاسِ جَهْدٌ فَأَرَدْتُ أَنْ تُعِينُوا فِيهَا ".
Абу Осим, Язид ибн Абу Убайддан, у Салама ибнул Акваъдан ривоят қилади: У: Набий соллаллаҳу алайҳи васаллам: «Сизлардан ким қурбонлик қилса, учинчи (кун)дан кейин уйида ундан (гўштдан) бирор нарса қолган ҳолда тонгга чиқмасин» дедилар, деди. Кейинги йил бўлганида, улар: Эй Расулуллаҳ, ўтган йили қилганимиздек қилайликми? дедилар. У: «Енглар, (бошқаларга) едиринглар ва сақланглар; чунки ўша йили одамларда қийинчилик (очлик) бор эди, мен сизлар унда ёрдам беришингизни истаган эдим» дедилар.
حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ، قَالَ حَدَّثَنِي أَخِي، عَنْ سُلَيْمَانَ، عَنْ يَحْيَى بْنِ سَعِيدٍ، عَنْ عَمْرَةَ بِنْتِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ، عَنْ عَائِشَةَ ـ رضى الله عنها ـ قَالَتِ الضَّحِيَّةُ كُنَّا نُمَلِّحُ مِنْهُ، فَنَقْدَمُ بِهِ إِلَى النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم بِالْمَدِينَةِ فَقَالَ " لاَ تَأْكُلُوا إِلاَّ ثَلاَثَةَ أَيَّامٍ ". وَلَيْسَتْ بِعَزِيمَةٍ، وَلَكِنْ أَرَادَ أَنْ يُطْعِمَ مِنْهُ وَاللَّهُ أَعْلَمُ.
Исмоил ибн Абдуллаҳ: Менга укам, у Сулаймондан, у Яҳё ибн Саиддан, у Амра бинти Абдураҳмондан, у Оишадан (розияллаҳу анҳо) айтиб берди: У: Қурбонлик (гўшти)дан биз тузлаб қўярдик, сўнг уни Мадинада Набий соллаллаҳу алайҳи васалламга келтирардик. У: «Фақат уч кун енглар» дедилар. Бу (қатъий) буйруқ эмас эди, балки у киши ундан (бошқаларга) едиришни истадилар, Аллаҳ билувчироқ.
حَدَّثَنَا حِبَّانُ بْنُ مُوسَى، أَخْبَرَنَا عَبْدُ اللَّهِ، قَالَ أَخْبَرَنِي يُونُسُ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، قَالَ حَدَّثَنِي أَبُو عُبَيْدٍ، مَوْلَى ابْنِ أَزْهَرَ أَنَّهُ شَهِدَ الْعِيدَ يَوْمَ الأَضْحَى مَعَ عُمَرَ بْنِ الْخَطَّابِ ـ رضى الله عنه ـ فَصَلَّى قَبْلَ الْخُطْبَةِ، ثُمَّ خَطَبَ النَّاسَ فَقَالَ يَا أَيُّهَا النَّاسُ إِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَدْ نَهَاكُمْ عَنْ صِيَامِ هَذَيْنِ الْعِيدَيْنِ، أَمَّا أَحَدُهُمَا فَيَوْمُ فِطْرِكُمْ مِنْ صِيَامِكُمْ وَأَمَّا الآخَرُ فَيَوْمٌ تَأْكُلُونَ نُسُكَكُمْ.
Ҳиббон ибн Мусо, Абдуллаҳдан: Менга Юнус, у Зуҳрийдан хабар берди: Менга Ибн Азҳарнинг озоди Абу Убайд айтиб берди: У Умар ибнул Хаттоб (розияллаҳу анҳу) билан Қурбон ҳайити куни ийдда ҳозир бўлди. У хутбадан олдин намоз ўқиди, сўнг одамларга хутба қилди ва: Эй инсонлар, албатта Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам сизларни бу икки ийд (кунлари)ни рўза тутишдан қайтардилар: уларнинг бири — рўзангиздан ифтор қиладиган (Фитр) кунингиз, иккинчиси эса — қурбонлигингиз (гўшти)ни ейдиган кундир, деди.
قَالَ أَبُو عُبَيْدٍ ثُمَّ شَهِدْتُ مَعَ عُثْمَانَ بْنِ عَفَّانَ فَكَانَ ذَلِكَ يَوْمَ الْجُمُعَةِ، فَصَلَّى قَبْلَ الْخُطْبَةِ ثُمَّ خَطَبَ فَقَالَ يَا أَيُّهَا النَّاسُ إِنَّ هَذَا يَوْمٌ قَدِ اجْتَمَعَ لَكُمْ فِيهِ عِيدَانِ، فَمَنْ أَحَبَّ أَنْ يَنْتَظِرَ الْجُمُعَةَ مِنْ أَهْلِ الْعَوَالِي فَلْيَنْتَظِرْ، وَمَنْ أَحَبَّ أَنْ يَرْجِعَ فَقَدْ أَذِنْتُ لَهُ.
Абу Убайд: Сўнг мен Усмон ибн Аффон билан (ийдда) ҳозир бўлди. У Жума кунига тўғри келди. У хутбадан олдин намоз ўқиди, сўнг хутба қилиб: Эй инсонлар, албатта бу — сизларга икки ийд тўпланган кундир. Аволи (Мадина четлари) аҳлидан ким Жумани кутишни хоҳласа, кутсин; ким қайтишни хоҳласа, мен унга рухсат бердим, деди.
قَالَ أَبُو عُبَيْدٍ ثُمَّ شَهِدْتُهُ مَعَ عَلِيِّ بْنِ أَبِي طَالِبٍ، فَصَلَّى قَبْلَ الْخُطْبَةِ، ثُمَّ خَطَبَ النَّاسَ فَقَالَ إِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم نَهَاكُمْ أَنْ تَأْكُلُوا لُحُومَ نُسُكِكُمْ فَوْقَ ثَلاَثٍ. وَعَنْ مَعْمَرٍ عَنِ الزُّهْرِيِّ عَنْ أَبِي عُبَيْدٍ نَحْوَهُ.
Абу Убайд: Сўнг мен Али ибн Абу Толиб билан (ийдда) ҳозир бўлди. У хутбадан олдин намоз ўқиди, сўнг одамларга хутба қилиб: Албатта Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам сизларни қурбонлигингиз гўштларини уч (кун)дан ортиқ ейишдан қайтардилар, деди. Маъмардан, у Зуҳрийдан, у Абу Убайддан ҳам шунга ўхшаш (ривоят қилинди).
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ الرَّحِيمِ، أَخْبَرَنَا يَعْقُوبُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ بْنِ سَعْدٍ، عَنِ ابْنِ أَخِي ابْنِ شِهَابٍ، عَنْ عَمِّهِ ابْنِ شِهَابٍ، عَنْ سَالِمٍ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ ـ رضى الله عنهما ـ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " كُلُوا مِنَ الأَضَاحِيِّ ثَلاَثًا ". وَكَانَ عَبْدُ اللَّهِ يَأْكُلُ بِالزَّيْتِ حِينَ يَنْفِرُ مِنْ مِنًى، مِنْ أَجْلِ لُحُومِ الْهَدْىِ.
Муҳаммад ибн Абдураҳим, Яъқуб ибн Иброҳим ибн Саъддан, у Ибн Шиҳобнинг жиянидан, у амакиси Ибн Шиҳобдан, у Солимдан, у Абдуллаҳ ибн Умардан (розияллаҳу анҳумо) ривоят қилади: Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам: «Қурбонликлардан уч (кун) енглар» дедилар. Абдуллаҳ Минодан қайтаётганида, ҳадя гўштлари сабабли, зайтун ёғи билан (нон) ер эди.