Аллаҳ ҳақи учун ғазаб ва қаттиқликнинг рухсати

Odob kitobi · 5 ҳадис

بَابُ مَا يَجُوزُ مِنَ الْغَضَبِ وَالشِّدَّةِ لأَمْرِ اللَّهِ

حَدَّثَنَا يَسَرَةُ بْنُ صَفْوَانَ، حَدَّثَنَا إِبْرَاهِيمُ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، عَنِ الْقَاسِمِ، عَنْ عَائِشَةَ ـ رضى الله عنها ـ قَالَتْ دَخَلَ عَلَىَّ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم وَفِي الْبَيْتِ قِرَامٌ فِيهِ صُوَرٌ، فَتَلَوَّنَ وَجْهُهُ، ثُمَّ تَنَاوَلَ السِّتْرَ فَهَتَكَهُ، وَقَالَتْ قَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم ‏ "‏ مِنْ أَشَدِّ النَّاسِ عَذَابًا يَوْمَ الْقِيَامَةِ الَّذِينَ يُصَوِّرُونَ هَذِهِ الصُّوَرَ ‏"‏‏.‏

Ясара ибн Сафвон, Иброҳимдан, у Зуҳрийдан, у Қосимдан, у Оишадан (розияллаҳу анҳо) ривоят қилади: У: Набий соллаллаҳу алайҳи васаллам менинг олдимга кирдилар, уйда ичида суратлар бўлган бир парда бор эди. У кишининг юзлари ўзгарди, сўнг пардани олиб, уни юлқиб (йиртиб) ташлдилар. У: Набий соллаллаҳу алайҳи васаллам: «Қиёмат куни одамларнинг энг қаттиқ азобланадигани — мана шу суратларни солувчилардир» дедилар, деди.

حَدَّثَنَا مُسَدَّدٌ، حَدَّثَنَا يَحْيَى، عَنْ إِسْمَاعِيلَ بْنِ أَبِي خَالِدٍ، حَدَّثَنَا قَيْسُ بْنُ أَبِي حَازِمٍ، عَنْ أَبِي مَسْعُودٍ ـ رضى الله عنه ـ قَالَ أَتَى رَجُلٌ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ إِنِّي لأَتَأَخَّرُ عَنْ صَلاَةِ الْغَدَاةِ مِنْ أَجْلِ فُلاَنٍ مِمَّا يُطِيلُ بِنَا قَالَ فَمَا رَأَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَطُّ أَشَدَّ غَضَبًا فِي مَوْعِظَةٍ مِنْهُ يَوْمَئِذٍ قَالَ فَقَالَ ‏ "‏ يَا أَيُّهَا النَّاسُ إِنَّ مِنْكُمْ مُنَفِّرِينَ، فَأَيُّكُمْ مَا صَلَّى بِالنَّاسِ فَلْيَتَجَوَّزْ، فَإِنَّ فِيهِمُ الْمَرِيضَ وَالْكَبِيرَ وَذَا الْحَاجَةِ ‏"‏‏.‏

Мусаддад, Яҳёдан, у Исмоил ибн Абу Холиддан: Бизга Қайс ибн Абу Ҳозим, у Абу Масъуддан (розияллаҳу анҳу) айтиб берди: У: Бир киши Набий соллаллаҳу алайҳи васалламнинг олдига келиб: Мен бомдод намозидан — фалон киши сабабли, у бизга (намозни) узайтиргани учун — кечикаман, деди. У: Мен Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васалламни ўша кундаги панд-насиҳатидан кўра қаттиқроқ ғазабли ҳолда ҳеч қачон кўрмаганман, деди. У: У киши: «Эй инсонлар, албатта сизларнинг ичингизда (одамларни диндан) нафратлантирувчилар бор; сизлардан ким одамларга намоз ўқиб берса, (намозни) енгиллатсин, чунки уларнинг ичида касал, кекса ва ҳожатманд (киши) бордир» дедилар, деди.

حَدَّثَنَا مُوسَى بْنُ إِسْمَاعِيلَ، حَدَّثَنَا جُوَيْرِيَةُ، عَنْ نَافِعٍ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ ـ رضى الله عنه ـ قَالَ بَيْنَا النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم يُصَلِّي رَأَى فِي قِبْلَةِ الْمَسْجِدِ نُخَامَةً، فَحَكَّهَا بِيَدِهِ، فَتَغَيَّظَ ثُمَّ قَالَ ‏ "‏ إِنَّ أَحَدَكُمْ إِذَا كَانَ فِي الصَّلاَةِ فَإِنَّ اللَّهَ حِيَالَ وَجْهِهِ، فَلاَ يَتَنَخَّمَنَّ حِيَالَ وَجْهِهِ فِي الصَّلاَةِ ‏"‏‏.‏

Мусо ибн Исмоил, Жувайриядан, у Нофиъдан, у Абдуллаҳдан (розияллаҳу анҳу) ривоят қилади: У: Набий соллаллаҳу алайҳи васаллам намоз ўқиб турганларида, масжиднинг қибласида бир тупук (балғам) кўрдилар ва уни қўллари билан қириб ташлдилар ва ғазабландилар, сўнг: «Албатта сизлардан бирингиз намозда бўлганида, Аллаҳ унинг юзи қаршисида(дир); бас, намозда юзи қаршисига туфламасин» дедилар.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدٌ، حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ بْنُ جَعْفَرٍ، أَخْبَرَنَا رَبِيعَةُ بْنُ أَبِي عَبْدِ الرَّحْمَنِ، عَنْ يَزِيدَ، مَوْلَى الْمُنْبَعِثِ عَنْ زَيْدِ بْنِ خَالِدٍ الْجُهَنِيِّ، أَنَّ رَجُلاً، سَأَلَ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم عَنِ اللُّقَطَةِ فَقَالَ ‏"‏ عَرِّفْهَا سَنَةً، ثُمَّ اعْرِفْ وِكَاءَهَا وَعِفَاصَهَا، ثُمَّ اسْتَنْفِقْ بِهَا، فَإِنْ جَاءَ رَبُّهَا فَأَدِّهَا إِلَيْهِ ‏"‏‏.‏ قَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ فَضَالَّةُ الْغَنَمِ قَالَ ‏"‏ خُذْهَا، فَإِنَّمَا هِيَ لَكَ، أَوْ لأَخِيكَ، أَوْ لِلذِّئْبِ ‏"‏‏.‏ قَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ فَضَالَّةُ الإِبِلِ قَالَ فَغَضِبَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم حَتَّى احْمَرَّتْ وَجْنَتَاهُ ـ أَوِ احْمَرَّ وَجْهُهُ ـ ثُمَّ قَالَ ‏"‏ مَالَكَ وَلَهَا، مَعَهَا حِذَاؤُهَا وَسِقَاؤُهَا، حَتَّى يَلْقَاهَا رَبُّهَا ‏"‏‏.‏

Муҳаммад, Исмоил ибн Жаъфардан: Бизга Рабиъа ибн Абу Абдураҳмон, у Мунбаъиснинг озоди Язиддан, у Зайд ибн Холид Жуҳанийдан хабар берди: Бир киши Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васалламдан луқта (топиб олинган нарса) ҳақида сўради. У: «Уни бир йил (эълон қилиб) танитиб юр, сўнг унинг боғичини ва идишини (эслаб) бил, сўнг уни сарфла (фойдалан). Агар эгаси келса, уни унга топшир» дедилар. У: Эй Расулуллаҳ, йўқолган қўй-чи? деди. У: «Уни ол, чунки у — ё сен учун, ё биродаринг учун, ё бўри учундир» дедилар. У: Эй Расулуллаҳ, йўқолган туя-чи? деди. Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам ғазабландилар, ҳатто икки ёноғи қизарди — ёки юзи қизарди — сўнг: «Сенга нима, унга нима (не ҳожатинг)? У билан бирга унинг оёқ кийими (туёғи) ва меши (сув ичган қорни) бор — то эгаси уни топгунгача (ўзи яшайверади)» дедилар.

وَقَالَ الْمَكِّيُّ حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ سَعِيدٍ،‏.‏ وَحَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ زِيَادٍ، حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ، حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ سَعِيدٍ، قَالَ حَدَّثَنِي سَالِمٌ أَبُو النَّضْرِ، مَوْلَى عُمَرَ بْنِ عُبَيْدِ اللَّهِ عَنْ بُسْرِ بْنِ سَعِيدٍ، عَنْ زَيْدِ بْنِ ثَابِتٍ ـ رضى الله عنه ـ قَالَ احْتَجَرَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم حُجَيْرَةً مُخَصَّفَةً أَوْ حَصِيرًا، فَخَرَجَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يُصَلِّي فِيهَا، فَتَتَبَّعَ إِلَيْهِ رِجَالٌ وَجَاءُوا يُصَلُّونَ بِصَلاَتِهِ، ثُمَّ جَاءُوا لَيْلَةً فَحَضَرُوا وَأَبْطَأَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم عَنْهُمْ، فَلَمْ يَخْرُجْ إِلَيْهِمْ فَرَفَعُوا أَصْوَاتَهُمْ وَحَصَبُوا الْبَابَ، فَخَرَجَ إِلَيْهِمْ مُغْضَبًا فَقَالَ لَهُمْ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏ "‏ مَا زَالَ بِكُمْ صَنِيعُكُمْ حَتَّى ظَنَنْتُ أَنَّهُ سَيُكْتَبُ عَلَيْكُمْ، فَعَلَيْكُمْ بِالصَّلاَةِ فِي بُيُوتِكُمْ، فَإِنَّ خَيْرَ صَلاَةِ الْمَرْءِ فِي بَيْتِهِ، إِلاَّ الصَّلاَةَ الْمَكْتُوبَةَ ‏"‏‏.‏

Маккий: Бизга Абдуллаҳ ибн Саид; ва менга Муҳаммад ибн Зиёд: Бизга Муҳаммад ибн Жаъфар: Бизга Абдуллаҳ ибн Саид айтиб берди: Менга Умар ибн Убайдуллаҳнинг озоди Салим Абун Назр, у Буср ибн Саиддан, у Зайд ибн Собитдан (розияллаҳу анҳу) айтиб берди: У: Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам (хурмо баргидан) тўқилган кичик бир ҳужра — ёки бўйра (билан) — ўзларига тўсиқ қилдилар. Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам унда намоз ўқишга чиқдилар. У кишига бир неча киши эргашди ва у кишининг намози билан (бирга) намоз ўқий бошладилар. Сўнг бир кеча келдилар ва ҳозир бўлдилар, аммо Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам уларга (чиқишни) кечиктирдилар, уларга (ташқари) чиқмадилар. Улар овозларини кўтардилар ва эшикни (тош билан) урдилар. У киши уларга ғазабли ҳолда чиқдилар ва Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам уларга: «Сизларнинг бу қилиғингиз давом этаверди, ҳатто мен бу сизларга (фарз қилиб) ёзилиши мумкин деб гумон қилдим. Бас, уйларингизда намоз ўқишни (лозим тутинг), чунки кишининг энг яхши намози — фарз намоздан бошқаси — ўз уйидадир» дедилар.