Ожизлар ва аёлларни Муздалифадан Минога олдин юбориш мустаҳаблиги

وَحَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مَسْلَمَةَ بْنِ قَعْنَبٍ، حَدَّثَنَا أَفْلَحُ، - يَعْنِي ابْنَ حُمَيْدٍ - عَنِ الْقَاسِمِ، عَنْ عَائِشَةَ، أَنَّهَا قَالَتِ اسْتَأْذَنَتْ سَوْدَةُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم لَيْلَةَ الْمُزْدَلِفَةِ تَدْفَعُ قَبْلَهُ وَقَبْلَ حَطْمَةِ النَّاسِ وَكَانَتِ امْرَأَةً ثَبِطَةً - يَقُولُ الْقَاسِمُ وَالثَّبِطَةُ الثَّقِيلَةُ - قَالَ فَأَذِنَ لَهَا فَخَرَجَتْ قَبْلَ دَفْعِهِ وَحَبَسَنَا حَتَّى أَصْبَحْنَا فَدَفَعْنَا بِدَفْعِهِ وَلأَنْ أَكُونَ اسْتَأْذَنْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم كَمَا اسْتَأْذَنَتْهُ سَوْدَةُ فَأَكُونَ أَدْفَعُ بِإِذْنِهِ أَحَبُّ إِلَىَّ مِنْ مَفْرُوحٍ بِهِ ‏.‏

Ва бизга Абдуллаҳ ибн Маслама ибн Қаънаб ривоят қилди, бизга Афлаҳ — яъни ибн Ҳумайд — ал-Қосимдан, у Оишадан ривоят қилдики, у деди: Савда Муздалифа кечасида Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам)дан ундан олдин ва одамлар тўпланиб қисилишидан олдин (Минога) жўнашга рухсат сўради — у вазмин (секин) аёл эди; ал-Қосим: «‹Сабита› — оғир (вазмин) (дегани)» деди. (Оиша) деди: У (Набий) унга рухсат берди, у унинг жўнашидан олдин чиқди; бизни эса тонг отгунча (Муздалифада) ушлаб турди, сўнг биз унинг жўнаши билан жўнадик. Савда Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам)дан рухсат сўраганидек, мен ҳам (олдиндан жўнашга) рухсат сўраб, унинг рухсати билан жўнайдиган бўлганим мен учун ҳар қандай қувонарли нарсадан суюклироқдир.

وَحَدَّثَنَا إِسْحَاقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، وَمُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى، جَمِيعًا عَنِ الثَّقَفِيِّ، - قَالَ ابْنُ الْمُثَنَّى حَدَّثَنَا عَبْدُ الْوَهَّابِ، - حَدَّثَنَا أَيُّوبُ، عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ الْقَاسِمِ، عَنِ الْقَاسِمِ، عَنْ عَائِشَةَ، قَالَتْ كَانَتْ سَوْدَةُ امْرَأَةً ضَخْمَةً ثَبِطَةً فَاسْتَأْذَنَتْ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم أَنْ تُفِيضَ مِنْ جَمْعٍ بِلَيْلٍ فَأَذِنَ لَهَا فَقَالَتْ عَائِشَةُ فَلَيْتَنِي كُنْتُ اسْتَأْذَنْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم كَمَا اسْتَأْذَنَتْهُ سَوْدَةُ وَكَانَتْ عَائِشَةُ لاَ تُفِيضُ إِلاَّ مَعَ الإِمَامِ ‏.‏

Ва бизга Ишоқ ибн Иброҳим ва Муҳаммад ибн ал-Мусанно иккаласи ас-Сақафийдан ривоят қилиб — Ибн ал-Мусанно: бизга Абдул-Ваҳҳоб ривоят қилди, деди — бизга Айюб Абдурраҳмон ибн ал-Қосимдан, у ал-Қосимдан, у Оишадан ривоят қилди, у деди: Савда семиз, вазмин (секин) аёл эди, шунинг учун у Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам)дан Жамъдан кечаси (Минога) қайтиб жўнашга рухсат сўради, у унга рухсат берди. Оиша: «Қанийди мен ҳам Савда Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам)дан рухсат сўраганидек рухсат сўраган бўлсам!» деди. Оиша эса фақат имом билан (бирга) қайтиб жўнарди.

وَحَدَّثَنَا ابْنُ نُمَيْرٍ، حَدَّثَنَا أَبِي، حَدَّثَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ عُمَرَ، عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ الْقَاسِمِ، عَنِ الْقَاسِمِ، عَنْ عَائِشَةَ، قَالَتْ وَدِدْتُ أَنِّي كُنْتُ اسْتَأْذَنْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم كَمَا اسْتَأْذَنَتْهُ سَوْدَةُ فَأُصَلِّي الصُّبْحَ بِمِنًى فَأَرْمِي الْجَمْرَةَ قَبْلَ أَنْ يَأْتِيَ النَّاسُ ‏.‏ فَقِيلَ لِعَائِشَةَ فَكَانَتْ سَوْدَةُ اسْتَأْذَنَتْهُ قَالَتْ نَعَمْ إِنَّهَا كَانَتِ امْرَأَةً ثَقِيلَةً ثَبِطَةً فَاسْتَأْذَنَتْ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَأَذِنَ لَهَا ‏.‏

Ва бизга Ибн Нумайр ривоят қилди, бизга отам ривоят қилди, бизга Убайдуллаҳ ибн Умар Абдурраҳмон ибн ал-Қосимдан, у ал-Қосимдан, у Оишадан ривоят қилди, у деди: Қанийди мен ҳам Савда Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам)дан рухсат сўраганидек рухсат сўраган бўлсам-у, Субҳни Минода ўқиб, одамлар келишидан олдин Жамрага тош отсам! Оишага: «Савда ундан рухсат сўраганмиди?» дейилди. У: «Ҳа, у оғир, вазмин (секин) аёл эди, шунинг учун Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам)дан рухсат сўради, у унга рухсат берди» деди.

وَحَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، حَدَّثَنَا وَكِيعٌ، ح وَحَدَّثَنِي زُهَيْرُ بْنُ حَرْبٍ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ، كِلاَهُمَا عَنْ سُفْيَانَ، عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ الْقَاسِمِ، بِهَذَا الإِسْنَادِ ‏.‏ نَحْوَهُ ‏.‏

Ва бизга Абу Бакр ибн Абу Шайба ривоят қилди, бизга Вакиъ ривоят қилди; (ҳ) ва менга Зуҳайр ибн Ҳарб ривоят қилди, бизга Абдурраҳмон ривоят қилди — иккаласи Суфёндан, у Абдурраҳмон ибн ал-Қосимдан шу иснод билан унга ўхшаш (ривоят қилди).

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ أَبِي بَكْرٍ الْمُقَدَّمِيُّ، حَدَّثَنَا يَحْيَى، - وَهُوَ الْقَطَّانُ - عَنِ ابْنِ جُرَيْجٍ، حَدَّثَنِي عَبْدُ اللَّهِ، مَوْلَى أَسْمَاءَ قَالَ قَالَتْ لِي أَسْمَاءُ وَهْىَ عِنْدَ دَارِ الْمُزْدَلِفَةِ هَلْ غَابَ الْقَمَرُ قُلْتُ لاَ ‏.‏ فَصَلَّتْ سَاعَةً ثُمَّ قَالَتْ يَا بُنَىَّ هَلْ غَابَ الْقَمَرُ قُلْتُ نَعَمْ ‏.‏ قَالَتِ ارْحَلْ بِي ‏.‏ فَارْتَحَلْنَا حَتَّى رَمَتِ الْجَمْرَةَ ثُمَّ صَلَّتْ فِي مَنْزِلِهَا فَقُلْتُ لَهَا أَىْ هَنْتَاهْ لَقَدْ غَلَّسْنَا ‏.‏ قَالَتْ كَلاَّ أَىْ بُنَىَّ إِنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم أَذِنَ لِلظُّعُنِ ‏.‏

Бизга Муҳаммад ибн Абу Бакр ал-Муқаддамий ривоят қилди, бизга Яҳё — у ал-Қаттон — Ибн Журайждан ривоят қилди, менга Асмонинг озоди (мавлоси) Абдуллаҳ ривоят қилди, у деди: Асмо Муздалифадаги уй ёнида туриб менга: «Ой ботдими?» деди. Мен: «Йўқ» дедим. У бир муддат намоз ўқиди, сўнг: «Эй ўғлим, ой ботдими?» деди. Мен: «Ҳа» дедим. У: «Мени (уловга) кўтариб жўнат» деди. Биз жўнадик, ҳатто у Жамрага тош отди, сўнг ўз манзилида намоз ўқиди. Мен унга: «Эй (она), биз жуда эрта (ғаласда) келдик-ку» дедим. У: «Йўқ, эй ўғлим, Набий (соллаллаҳу алайҳи васаллам) аёлларга (кажаваларга) рухсат берган» деди.

وَحَدَّثَنِيهِ عَلِيُّ بْنُ خَشْرَمٍ، أَخْبَرَنَا عِيسَى بْنُ يُونُسَ، عَنِ ابْنِ جُرَيْجٍ، بِهَذَا الإِسْنَادِ وَفِي رِوَايَتِهِ قَالَتْ لاَ أَىْ بُنَىَّ إِنَّ نَبِيَّ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم أَذِنَ لِظُعُنِهِ ‏.‏

Ва менга буни Али ибн Хашрам ривоят қилди, бизга Исо ибн Юнус Ибн Журайждан шу иснод билан хабар берди; унинг ривоятида: У: «Йўқ, эй ўғлим, Аллаҳнинг Набийси (соллаллаҳу алайҳи васаллам) ўз аёлларига рухсат берган» деди.

حَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ حَاتِمٍ، حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ، ح وَحَدَّثَنِي عَلِيُّ بْنُ خَشْرَمٍ، أَخْبَرَنَا عِيسَى، جَمِيعًا عَنِ ابْنِ جُرَيْجٍ، أَخْبَرَنِي عَطَاءٌ، أَنَّ ابْنَ شَوَّالٍ، أَخْبَرَهُ أَنَّهُ، دَخَلَ عَلَى أُمِّ حَبِيبَةَ فَأَخْبَرَتْهُ أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم بَعَثَ بِهَا مِنْ جَمْعٍ بِلَيْلٍ ‏.‏

Менга Муҳаммад ибн Ҳотим ривоят қилди, бизга Яҳё ибн Саид ривоят қилди; (ҳ) ва менга Али ибн Хашрам ривоят қилди, бизга Исо хабар берди — иккаласи Ибн Журайждан; менга Ато хабар бердики, Ибн Шаввол унга хабар бердики, у Умму Ҳабибанинг олдига кирди, у унга хабар бердики, Набий (соллаллаҳу алайҳи васаллам) уни Жамъдан кечаси жўнатган.

وَحَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ بْنُ عُيَيْنَةَ، حَدَّثَنَا عَمْرُو بْنُ دِينَارٍ، ح وَحَدَّثَنَا عَمْرٌو النَّاقِدُ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنْ عَمْرِو بْنِ دِينَارٍ، عَنْ سَالِمِ بْنِ شَوَّالٍ، عَنْ أُمِّ، حَبِيبَةَ قَالَتْ كُنَّا نَفْعَلُهُ عَلَى عَهْدِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم نُغَلِّسُ مِنْ جَمْعٍ إِلَى مِنًى ‏.‏ وَفِي رِوَايَةِ النَّاقِدِ نُغَلِّسُ مِنْ مُزْدَلِفَةَ ‏.‏

Ва бизга Абу Бакр ибн Абу Шайба ривоят қилди, бизга Суфён ибн Уяйна ривоят қилди, бизга Амр ибн Динор ривоят қилди; (ҳ) ва бизга Амр ан-Ноқид ривоят қилди, бизга Суфён Амр ибн Динордан, у Солим ибн Шавволдан, у Умму Ҳабибадан ривоят қилди, у деди: Биз буни Набий (соллаллаҳу алайҳи васаллам) даврида қилардик — Жамъдан Минога ғалас (тонг қоронғиси)да жўнардик. Ан-Ноқиднинг ривоятида: «Муздалифадан ғаласда жўнардик».