باب وُجُوبِ الْكَفَّارَةِ عَلَى مَنْ حَرَّمَ امْرَأَتَهُ وَلَمْ يَنْوِ الطَّلاَقَ
وَحَدَّثَنَا زُهَيْرُ بْنُ حَرْبٍ، حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، عَنْ هِشَامٍ، - يَعْنِي الدَّسْتَوَائِيَّ - قَالَ كَتَبَ إِلَىَّ يَحْيَى بْنُ أَبِي كَثِيرٍ يُحَدِّثُ عَنْ يَعْلَى بْنِ حَكِيمٍ عَنْ سَعِيدِ بْنِ جُبَيْرٍ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ أَنَّهُ كَانَ يَقُولُ فِي الْحَرَامِ يَمِينٌ يُكَفِّرُهَا . وَقَالَ ابْنُ عَبَّاسٍ { لَقَدْ كَانَ لَكُمْ فِي رَسُولِ اللَّهِ أُسْوَةٌ حَسَنَةٌ} .
Ва бизга Зуҳайр ибн Ҳарб ривоят қилди, бизга Исмоил ибн Иброҳим Ҳишом — яъни ад-Даставоий — дан ривоят қилди, у деди: Менга Яҳё ибн Абу Касир ёзди, у Яъло ибн Ҳакимдан, у Саид ибн Жубайрдан, у Ибн Аббосдан ривоят қилардики, у ҳаром (қилиш) ҳақида: «У — каффорат тўланадиган қасамдир», дерди. Ибн Аббос: ‹Албатта сизлар учун Аллаҳнинг Расулида гўзал ўрнак бордир› (деган оятни ҳам айтди).
حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ بِشْرٍ الْحَرِيرِيُّ، حَدَّثَنَا مُعَاوِيَةُ، - يَعْنِي ابْنَ سَلاَّمٍ - عَنْ يَحْيَى، بْنِ أَبِي كَثِيرٍ أَنَّ يَعْلَى بْنَ حَكِيمٍ، أَخْبَرَهُ أَنَّ سَعِيدَ بْنَ جُبَيْرٍ أَخْبَرَهُ أَنَّهُ، سَمِعَ ابْنَ عَبَّاسٍ، قَالَ إِذَا حَرَّمَ الرَّجُلُ عَلَيْهِ امْرَأَتَهُ فَهْىَ يَمِينٌ يُكَفِّرُهَا وَقَالَ { لَقَدْ كَانَ لَكُمْ فِي رَسُولِ اللَّهِ أُسْوَةٌ حَسَنَةٌ}
бизга Яҳё ибн Бишр ал-Ҳаририй ривоят қилди, бизга Муовия — яъни ибн Саллом — Яҳё ибн Абу Касирдан ривоят қилдики, Яъло ибн Ҳаким унга хабар бердики, Саид ибн Жубайр унга хабар бердики, у Ибн Аббосни шундай деяётганини эшитди: Киши ўз аёлини ўзига ҳаром қилса, у — каффорат тўланадиган қасамдир. Ва у: ‹Албатта сизлар учун Аллаҳнинг Расулида гўзал ўрнак бордир› (оятини айтди).
وَحَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ حَاتِمٍ، حَدَّثَنَا حَجَّاجُ بْنُ مُحَمَّدٍ، أَخْبَرَنَا ابْنُ جُرَيْجٍ، أَخْبَرَنِي عَطَاءٌ، أَنَّهُ سَمِعَ عُبَيْدَ بْنَ عُمَيْرٍ، يُخْبِرُ أَنَّهُ سَمِعَ عَائِشَةَ، تُخْبِرُ أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم كَانَ يَمْكُثُ عِنْدَ زَيْنَبَ بِنْتِ جَحْشٍ فَيَشْرَبُ عِنْدَهَا عَسَلاً قَالَتْ فَتَوَاطَأْتُ أَنَا وَحَفْصَةُ أَنَّ أَيَّتَنَا مَا دَخَلَ عَلَيْهَا النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم فَلْتَقُلْ إِنِّي أَجِدُ مِنْكَ رِيحَ مَغَافِيرَ أَكَلْتَ مَغَافِيرَ فَدَخَلَ عَلَى إِحْدَاهُمَا فَقَالَتْ ذَلِكَ لَهُ . فَقَالَ " بَلْ شَرِبْتُ عَسَلاً عِنْدَ زَيْنَبَ بِنْتِ جَحْشٍ وَلَنْ أَعُودَ لَهُ " . فَنَزَلَ { لِمَ تُحَرِّمُ مَا أَحَلَّ اللَّهُ لَكَ} إِلَى قَوْلِهِ { إِنْ تَتُوبَا} لِعَائِشَةَ وَحَفْصَةَ { وَإِذْ أَسَرَّ النَّبِيُّ إِلَى بَعْضِ أَزْوَاجِهِ حَدِيثًا} لِقَوْلِهِ " بَلْ شَرِبْتُ عَسَلاً " .
Ва менга Муҳаммад ибн Ҳотим ривоят қилди, бизга Ҳажжож ибн Муҳаммад ривоят қилди, бизга Ибн Журайж хабар берди, менга Ато хабар бердики, у Убайд ибн Умайрни хабар бераётганини эшитди — у Оишани хабар бераётганини эшитди: Набий (соллаллаҳу алайҳи васаллам) Зайнаб бинт Жаҳшнинг ҳузурида турар (кўп қолар) ва уникида асал ичар эди. (Оиша) деди: Мен ва Ҳафса келишиб олдикки, қайсимизнинг олдимизга Набий (соллаллаҳу алайҳи васаллам) кирса, у: «Мен сендан мағофир (сассиқ нарса) ҳидини сезяпман; мағофир едингми?» десин. У улардан бирининг олдига кирди, у (аёл) унга шуни айтди. У: «Йўқ, мен Зайнаб бинт Жаҳшникида асал ичдим, аммо унга бошқа қайтмайман» деди. Шунда: ‹Аллаҳ сенга ҳалол қилган нарсани нега ҳаром қиласан...› (ояти) — то ‹Агар иккалангиз (Оиша ва Ҳафса) тавба қилсангиз...› деган сўзигача — ва ‹Набий ўз аёлларидан бирига бир сўзни сир айтганида...› (ояти) — унинг «Йўқ, мен асал ичдим» деган сўзи сабабли — нозил бўлди.
حَدَّثَنَا أَبُو كُرَيْبٍ، مُحَمَّدُ بْنُ الْعَلاَءِ وَهَارُونُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ قَالاَ حَدَّثَنَا أَبُو أُسَامَةَ، عَنْ هِشَامٍ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ عَائِشَةَ، قَالَتْ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يُحِبُّ الْحَلْوَاءَ وَالْعَسَلَ فَكَانَ إِذَا صَلَّى الْعَصْرَ دَارَ عَلَى نِسَائِهِ فَيَدْنُو مِنْهُنَّ فَدَخَلَ عَلَى حَفْصَةَ فَاحْتَبَسَ عِنْدَهَا أَكْثَرَ مِمَّا كَانَ يَحْتَبِسُ فَسَأَلْتُ عَنْ ذَلِكَ فَقِيلَ لِي أَهْدَتْ لَهَا امْرَأَةٌ مِنْ قَوْمِهَا عُكَّةً مِنْ عَسَلٍ فَسَقَتْ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم مِنْهُ شَرْبَةً فَقُلْتُ أَمَا وَاللَّهِ لَنَحْتَالَنَّ لَهُ . فَذَكَرْتُ ذَلِكَ لِسَوْدَةَ وَقُلْتُ إِذَا دَخَلَ عَلَيْكِ فَإِنَّهُ سَيَدْنُو مِنْكِ فَقُولِي لَهُ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَكَلْتَ مَغَافِيرَ فَإِنَّهُ سَيَقُولُ لَكِ لاَ . فَقُولِي لَهُ مَا هَذِهِ الرِّيحُ وَكَانَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَشْتَدُّ عَلَيْهِ أَنْ يُوجَدَ مِنْهُ الرِّيحُ - فَإِنَّهُ سَيَقُولُ لَكِ سَقَتْنِي حَفْصَةُ شَرْبَةَ عَسَلٍ . فَقُولِي لَهُ جَرَسَتْ نَحْلُهُ الْعُرْفُطَ وَسَأَقُولُ ذَلِكَ لَهُ وَقُولِيهِ أَنْتِ يَا صَفِيَّةُ فَلَمَّا دَخَلَ عَلَى سَوْدَةَ قَالَتْ تَقُولُ سَوْدَةُ وَالَّذِي لاَ إِلَهَ إِلاَّ هُوَ لَقَدْ كِدْتُ أَنْ أُبَادِئَهُ بِالَّذِي قُلْتِ لِي وَإِنَّهُ لَعَلَى الْبَابِ فَرَقًا مِنْكِ فَلَمَّا دَنَا رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَتْ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَكَلْتَ مَغَافِيرَ قَالَ " لاَ " . قَالَتْ فَمَا هَذِهِ الرِّيحُ قَالَ " سَقَتْنِي حَفْصَةُ شَرْبَةَ عَسَلٍ " . قَالَتْ جَرَسَتْ نَحْلُهُ الْعُرْفُطَ . فَلَمَّا دَخَلَ عَلَىَّ قُلْتُ لَهُ مِثْلَ ذَلِكَ ثُمَّ دَخَلَ عَلَى صَفِيَّةَ فَقَالَتْ بِمِثْلِ ذَلِكَ فَلَمَّا دَخَلَ عَلَى حَفْصَةَ قَالَتْ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَلاَ أَسْقِيكَ مِنْهُ قَالَ " لاَ حَاجَةَ لِي بِهِ " . قَالَتْ تَقُولُ سَوْدَةُ سُبْحَانَ اللَّهِ وَاللَّهِ لَقَدْ حَرَمْنَاهُ . قَالَتْ قُلْتُ لَهَا اسْكُتِي .
Бизга Абу Курайб Муҳаммад ибн ал-Ало ва Ҳорун ибн Абдуллаҳ ривоят қилиб, иккаласи: бизга Абу Усома Ҳишомдан, у отасидан, у Оишадан ривоят қилди, дедилар; у деди: Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам) ширинлик (ҳалво) ва асални ёқтирарди. У Асрни ўқиганида аёллари ҳузурига айланиб, уларга яқинлашарди. (Бир куни) у Ҳафсанинг олдига кириб, одатдагидан кўпроқ туриб қолди. Мен буни сўрадим, менга: «Унга қавмидан бир аёл бир идиш (укка) асал ҳадя қилибди, у Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам)га ундан бир ҳўплам ичирибди» дейилди. Мен: «Аллаҳга қасамки, биз унга бир ҳийла қиламиз» дедим. Буни Савдага айтиб: «У сенинг олдингга кирса, сенга яқинлашади; унга: ‹Ё Расулуллаҳ, мағофир едингми?›, деб айт; у сенга: ‹Йўқ›, дейди. Шунда унга: ‹Бу қанақа ҳид?›, деб айт — Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам)га ўзидан ҳид сезилиши оғир туюларди — у сенга: ‹Менга Ҳафса бир ҳўплам асал ичирди›, дейди. Шунда унга: ‹Унинг асалариси урфут (сассиқ дарахт) эб (асал қилган экан)›, деб айт. Мен ҳам буни унга айтаман; сен ҳам айт, эй Сафийя» дедим. У Савданинг олдига кирганда, (Оиша) деди: Савда айтади: «Ўзидан ўзга илоҳ йўқ Зотга қасамки, мен сен менга айтган (гап)ни унга — у ҳали эшикда турганида — айтиб юбораёздим, сендан қўрқиб». Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам) яқинлашганда, у: «Ё Расулуллаҳ, мағофир едингми?» деди. У: «Йўқ» деди. У: «Ундай бўлса, бу қанақа ҳид?» деди. У: «Менга Ҳафса бир ҳўплам асал ичирди» деди. У: «Унинг асалариси урфут эб (асал қилган)» деди. У менинг олдимга кирганда, мен ҳам унга шуни айтдим. Сўнг у Сафийянинг олдига кирди, у ҳам шуни айтди. У Ҳафсанинг олдига кирганда, у: «Ё Расулуллаҳ, сенга ундан ичирмайми?» деди. У: «Менга унга ҳожат йўқ» деди. (Оиша) деди: Савда: «Субҳаналлаҳ, Аллаҳга қасамки, биз уни унга ҳаром қилиб қўйдик» деди. (Оиша) деди: Мен унга: «Жим бўл» дедим.
قَالَ أَبُو إِسْحَاقَ إِبْرَاهِيمُ حَدَّثَنَا الْحَسَنُ بْنُ بِشْرِ بْنِ الْقَاسِمِ، حَدَّثَنَا أَبُو أُسَامَةَ، بِهَذَا سَوَاءً وَحَدَّثَنِيهِ سُوَيْدُ بْنُ سَعِيدٍ، حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ مُسْهِرٍ، عَنْ هِشَامِ بْنِ عُرْوَةَ، بِهَذَا الإِسْنَادِ نَحْوَهُ .
Абу Ишоқ Иброҳим деди: Бизга ал-Ҳасан ибн Бишр ибн ал-Қосим ривоят қилди, бизга Абу Усома буни айнан ривоят қилди. Ва менга буни Сувайд ибн Саид ривоят қилди, бизга Али ибн Мушир Ҳишом ибн Урвадан шу иснод билан унга ўхшаш ривоят қилди.