حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ حَنْبَلٍ، وَزُهَيْرُ بْنُ حَرْبٍ، - وَاللَّفْظُ لِزُهَيْرٍ - قَالاَ حَدَّثَنَا يَحْيَى، - وَهُوَ الْقَطَّانُ - عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ، أَخْبَرَنِي نَافِعٌ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم عَامَلَ أَهْلَ خَيْبَرَ بِشَطْرِ مَا يَخْرُجُ مِنْهَا مِنْ ثَمَرٍ أَوْ زَرْعٍ .
Бизга Аҳмад ибн Ҳанбал ва Зуҳайр ибн Ҳарб — лафз Зуҳайрники — ривоят қилиб: бизга Яҳё — у ал-Қаттон — Убайдуллаҳдан ривоят қилди, дедилар; менга Нофиъ Ибн Умардан хабар бердики, Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам) Хайбар аҳли билан ундан чиқадиган мева ёки экиннинг ярми (эвазига) муомала (шарик) қилди.
وَحَدَّثَنِي عَلِيُّ بْنُ حُجْرٍ السَّعْدِيُّ، حَدَّثَنَا عَلِيٌّ، - وَهُوَ ابْنُ مُسْهِرٍ - أَخْبَرَنَا عُبَيْدُ، اللَّهِ عَنْ نَافِعٍ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ، قَالَ أَعْطَى رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم خَيْبَرَ بِشَطْرِ مَا يَخْرُجُ مِنْ ثَمَرٍ أَوْ زَرْعٍ فَكَانَ يُعْطِي أَزْوَاجَهُ كَلَّ سَنَةٍ مِائَةَ وَسْقٍ ثَمَانِينَ وَسْقًا مِنْ تَمْرٍ وَعِشْرِينَ وَسْقًا مِنْ شَعِيرٍ فَلَمَّا وَلِيَ عُمَرُ قَسَمَ خَيْبَرَ خَيَّرَ أَزْوَاجَ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم أَنْ يُقْطِعَ لَهُنَّ الأَرْضَ وَالْمَاءَ أَوْ يَضْمَنَ لَهُنَّ الأَوْسَاقَ كُلَّ عَامٍ فَاخْتَلَفْنَ فَمِنْهُنَّ مَنِ اخْتَارَ الأَرْضَ وَالْمَاءَ وَمِنْهُنَّ مَنِ اخْتَارَ الأَوْسَاقَ كُلَّ عَامٍ فَكَانَتْ عَائِشَةُ وَحَفْصَةُ مِمَّنِ اخْتَارَتَا الأَرْضَ وَالْمَاءَ .
Ва менга Али ибн Ҳужр ас-Саъдий ривоят қилди, бизга Али — у ибн Мушир — ривоят қилди, бизга Убайдуллаҳ Нофиъдан, у Ибн Умардан хабар берди, у деди: Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам) Хайбарни ундан чиқадиган мева ёки экиннинг ярми (эвазига) берди. У (Расул) завжаларига ҳар йили юз васқ — саксон васқ хурмо ва йигирма васқ арпа — берар эди. Умар (халифа) бўлганда, Хайбарни тақсимлаб, Набий (соллаллаҳу алайҳи васаллам)нинг завжаларини — уларга ер ва сувни (мулк қилиб) ажратиб бериш ёки уларга ҳар йили васқларни кафолатлаш ўртасида — ихтиёрга қўйди. Улар ҳар хил (танлов) қилди: улардан баъзиси ер ва сувни танлади, баъзиси ҳар йили васқларни танлади. Оиша ва Ҳафса ер ва сувни танлаганлардан эдилар.
وَحَدَّثَنَا ابْنُ نُمَيْرٍ، حَدَّثَنَا أَبِي، حَدَّثَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ، حَدَّثَنِي نَافِعٌ، عَنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم عَامَلَ أَهْلَ خَيْبَرَ بِشَطْرِ مَا خَرَجَ مِنْهَا مِنْ زَرْعٍ أَوْ ثَمَرٍ . وَاقْتَصَّ الْحَدِيثَ بِنَحْوِ حَدِيثِ عَلِيِّ بْنِ مُسْهِرٍ وَلَمْ يَذْكُرْ فَكَانَتْ عَائِشَةُ وَحَفْصَةُ مِمَّنِ اخْتَارَتَا الأَرْضَ وَالْمَاءَ وَقَالَ خَيَّرَ أَزْوَاجَ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم أَنْ يُقْطِعَ لَهُنَّ الأَرْضَ وَلَمْ يَذْكُرِ الْمَاءَ .
Ва бизга Ибн Нумайр ривоят қилди, бизга отам ривоят қилди, бизга Убайдуллаҳ ривоят қилди, менга Нофиъ Абдуллаҳ ибн Умардан ривоят қилдики, Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам) Хайбар аҳли билан ундан чиқадиган экин ёки меванинг ярми (эвазига) муомала қилди — ва ҳадисни Али ибн Муширнинг ҳадиси каби нақл қилди; «Оиша ва Ҳафса ер ва сувни танлаганлардан эдилар» деганини зикр қилмади ва: «Набий (соллаллаҳу алайҳи васаллам)нинг завжаларини уларга ерни ажратиб бериш (борасида) ихтиёрга қўйди» деди, сувни зикр қилмади.
وَحَدَّثَنِي أَبُو الطَّاهِرِ، حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ وَهْبٍ، أَخْبَرَنِي أُسَامَةُ بْنُ زَيْدٍ اللَّيْثِيُّ، عَنْ نَافِعٍ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ، قَالَ لَمَّا افْتُتِحَتْ خَيْبَرُ سَأَلَتْ يَهُودُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم أَنْ يُقِرَّهُمْ فِيهَا عَلَى أَنْ يَعْمَلُوا عَلَى نِصْفِ مَا خَرَجَ مِنْهَا مِنَ الثَّمَرِ وَالزَّرْعِ . فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " أُقِرُّكُمْ فِيهَا عَلَى ذَلِكَ مَا شِئْنَا " . ثُمَّ سَاقَ الْحَدِيثَ بِنَحْوِ حَدِيثِ ابْنِ نُمَيْرٍ وَابْنِ مُسْهِرٍ عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ وَزَادَ فِيهِ وَكَانَ الثَّمَرُ يُقْسَمُ عَلَى السُّهْمَانِ مِنْ نِصْفِ خَيْبَرَ فَيَأْخُذُ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم الْخُمُسَ .
Ва менга Абу ат-Тоҳир ривоят қилди, бизга Абдуллаҳ ибн Ваҳб ривоят қилди, менга Усома ибн Зайд ал-Лайсий Нофиъдан, у Абдуллаҳ ибн Умардан хабар берди, у деди: Хайбар фатҳ қилинганда, яҳудилар Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам)дан ўзларини ундан чиқадиган мева ва экиннинг ярмига ишлашлари шарти билан унда (қолдиришни) сўрадилар. Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам): «Сизларни унда шу шартда — биз хоҳлаган муддатгача — қолдираман» деди — сўнг ҳадисни Ибн Нумайр ва Ибн Муширнинг Убайдуллаҳдан (қилган) ҳадиси каби нақл қилди ва унда (шуни) қўшди: «Мева Хайбарнинг ярмидан улушларга тақсимланар, Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам) бешдан бирни олар эди».
وَحَدَّثَنَا ابْنُ رُمْحٍ، أَخْبَرَنَا اللَّيْثُ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ، عَنْ نَافِعٍ، عَنْ عَبْدِ، اللَّهِ بْنِ عُمَرَ عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم أَنَّهُ دَفَعَ إِلَى يَهُودِ خَيْبَرَ نَخْلَ خَيْبَرَ وَأَرْضَهَا عَلَى أَنْ يَعْتَمِلُوهَا مِنْ أَمْوَالِهِمْ وَلِرَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم شَطْرُ ثَمَرِهَا .
Ва бизга Ибн Румҳ ривоят қилди, бизга ал-Лайс Муҳаммад ибн Абдурраҳмондан, у Нофиъдан, у Абдуллаҳ ибн Умардан, у Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам)дан хабар бердики, у Хайбар яҳудиларига Хайбар палмаларини ва ерини — улар уни ўз моллари (меҳнати) билан ишлашлари ва Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам)га унинг мевасининг ярми (тегиши) шарти билан — топширди.
وَحَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ رَافِعٍ، وَإِسْحَاقُ بْنُ مَنْصُورٍ، - وَاللَّفْظُ لاِبْنِ رَافِعٍ - قَالاَ حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ، أَخْبَرَنَا ابْنُ جُرَيْجٍ، حَدَّثَنِي مُوسَى بْنُ عُقْبَةَ، عَنْ نَافِعٍ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ، أَنَّ عُمَرَ، بْنَ الْخَطَّابِ أَجْلَى الْيَهُودَ وَالنَّصَارَى مِنْ أَرْضِ الْحِجَازِ وَأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم لَمَّا ظَهَرَ عَلَى خَيْبَرَ أَرَادَ إِخْرَاجَ الْيَهُودِ مِنْهَا وَكَانَتِ الأَرْضُ حِينَ ظُهِرَ عَلَيْهَا لِلَّهِ وَلِرَسُولِهِ وَلِلْمُسْلِمِينَ فَأَرَادَ إِخْرَاجَ الْيَهُودِ مِنْهَا فَسَأَلَتِ الْيَهُودُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم أَنْ يُقِرَّهُمْ بِهَا عَلَى أَنْ يَكْفُوا عَمَلَهَا وَلَهُمْ نِصْفُ الثَّمَرِ فَقَالَ لَهُمْ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " نُقِرُّكُمْ بِهَا عَلَى ذَلِكَ مَا شِئْنَا " . فَقَرُّوا بِهَا حَتَّى أَجْلاَهُمْ عُمَرُ إِلَى تَيْمَاءَ وَأَرِيحَاءَ .
Ва менга Муҳаммад ибн Рофиъ ва Ишоқ ибн Мансур — лафз Ибн Рофиъники — ривоят қилиб: бизга Абдурраззоқ ривоят қилди, дедилар; бизга Ибн Журайж хабар берди, менга Мусо ибн Уқба Нофиъдан, у Ибн Умардан ривоят қилдики, Умар ибн ал-Хаттоб яҳудий ва насорони Ҳижоз еридан сургун қилди. Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам) Хайбарни забт этганда, ундан яҳудиларни чиқармоқчи бўлди — ер забт этилганда Аллаҳ, Унинг Расули ва мусулмонларники эди. У яҳудиларни ундан чиқармоқчи бўлди. Яҳудилар Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам)дан унинг ишини (деҳқончилигини) ўз зиммаларига олишлари ва уларга меванинг ярми (тегиши) шарти билан унда (қолдиришни) сўрадилар. Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам) уларга: «Сизларни унда шу шартда — биз хоҳлаган муддатгача — қолдираман» деди. Улар унда қолдилар, токи Умар уларни Таймо ва Ариҳога сургун қилди.