Дарахт экиш ва деҳқончилик фазилати

Muzoraat kitobi · 7 ҳадис

باب فَضْلِ الْغَرْسِ وَالزَّرْعِ ‏‏

3968-ҳадисXalqaro 1552

حَدَّثَنَا ابْنُ نُمَيْرٍ، حَدَّثَنَا أَبِي، حَدَّثَنَا عَبْدُ الْمَلِكِ، عَنْ عَطَاءٍ، عَنْ جَابِرٍ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏ "‏ مَا مِنْ مُسْلِمٍ يَغْرِسُ غَرْسًا إِلاَّ كَانَ مَا أُكِلَ مِنْهُ لَهُ صَدَقَةٌ وَمَا سُرِقَ مِنْهُ لَهُ صَدَقَةٌ وَمَا أَكَلَ السَّبُعُ مِنْهُ فَهُوَ لَهُ صَدَقَةٌ وَمَا أَكَلَتِ الطَّيْرُ فَهُوَ لَهُ صَدَقَةً وَلاَ يَرْزَؤُهُ أَحَدٌ إِلاَّ كَانَ لَهُ صَدَقَةٌ ‏"‏ ‏.‏

Бизга Ибн Нумайр ривоят қилди, бизга отам ривоят қилди, бизга Абдулмалик Атодан, у Жобирдан ривоят қилди, у деди: Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам) деди: «Қайси бир мусулмон бир ниҳол экса, ундан ейилган нарса унга садақа бўлади, ундан ўғирланган нарса унга садақа бўлади, ундан йиртқич ҳайвон еган нарса унга садақа бўлади, қуш еган нарса унга садақа бўлади; уни ҳеч ким (камайтириб) нуқсонга учратма-син, илло бу унга садақа бўлади».

3969-ҳадисXalqaro 1552

حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ، حَدَّثَنَا لَيْثٌ، ح وَحَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ رُمْحٍ، أَخْبَرَنَا اللَّيْثُ، عَنْ أَبِي الزُّبَيْرِ، عَنْ جَابِرٍ، أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم دَخَلَ عَلَى أُمِّ مُبَشِّرٍ الأَنْصَارِيَّةِ فِي نَخْلٍ لَهَا فَقَالَ لَهَا النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ مَنْ غَرَسَ هَذَا النَّخْلَ أَمُسْلِمٌ أَمْ كَافِرٌ ‏"‏ ‏.‏ فَقَالَتْ بَلْ مُسْلِمٌ ‏.‏ فَقَالَ ‏"‏ لاَ يَغْرِسُ مُسْلِمٌ غَرْسًا وَلاَ يَزْرَعُ زَرْعًا فَيَأْكُلَ مِنْهُ إِنْسَانٌ وَلاَ دَابَّةٌ وَلاَ شَىْءٌ إِلاَّ كَانَتْ لَهُ صَدَقَةٌ ‏"‏ ‏.‏

Бизга Қутайба ибн Саид ривоят қилди, бизга Лайс ривоят қилди; (ҳ) ва бизга Муҳаммад ибн Румҳ ривоят қилди, бизга ал-Лайс Абу аз-Зубайрдан, у Жобирдан хабар бердики, Набий (соллаллаҳу алайҳи васаллам) Умму Мубашшир ал-Ансориянинг олдига, унинг бир хурмозорига кирди. Набий (соллаллаҳу алайҳи васаллам) унга: «Бу палмани ким экди — мусулмонми ёки кофирми?» деди. У: «Балки мусулмон» деди. У: «Мусулмон бир ниҳол экса ёки бир экин экса, ундан инсон, ҳайвон ёки бирор нарса еса, илло бу унга садақа бўлади» деди.

3970-ҳадисXalqaro 1552

وَحَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ حَاتِمٍ، وَابْنُ أَبِي خَلَفٍ، قَالاَ حَدَّثَنَا رَوْحٌ، حَدَّثَنَا ابْنُ جُرَيْجٍ، أَخْبَرَنِي أَبُو الزُّبَيْرِ، أَنَّهُ سَمِعَ جَابِرَ بْنَ عَبْدِ اللَّهِ، يَقُولُ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ ‏ "‏ لاَ يَغْرِسُ رَجُلٌ مُسْلِمٌ غَرْسًا وَلاَ زَرْعًا فَيَأْكُلَ مِنْهُ سَبُعٌ أَوْ طَائِرٌ أَوْ شَىْءٌ إِلاَّ كَانَ لَهُ فِيهِ أَجْرٌ ‏"‏ ‏.‏ وَقَالَ ابْنُ أَبِي خَلَفٍ طَائِرٌ شَىْءٌ ‏.‏

Ва менга Муҳаммад ибн Ҳотим ва Ибн Абу Халаф ривоят қилиб: бизга Равҳ ривоят қилди, дедилар; бизга Ибн Журайж ривоят қилди, менга Абу аз-Зубайр хабар бердики, у Жобир ибн Абдуллаҳни шундай деяётганини эшитди: Мен Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам)ни шундай деяётганини эшитдим: «Мусулмон киши бир ниҳол ёки экин экса, ундан йиртқич ҳайвон, қуш ёки бирор нарса еса, илло унга унда ажр (савоб) бўлади». Ибн Абу Халаф: «қуш, бирор нарса» деди.

3971-ҳадисXalqaro 1552

حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ سَعِيدِ بْنِ إِبْرَاهِيمَ، حَدَّثَنَا رَوْحُ بْنُ عُبَادَةَ، حَدَّثَنَا زَكَرِيَّاءُ بْنُ إِسْحَاقَ، أَخْبَرَنِي عَمْرُو بْنُ دِينَارٍ، أَنَّهُ سَمِعَ جَابِرَ بْنَ عَبْدِ اللَّهِ، يَقُولُ دَخَلَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم عَلَى أُمِّ مَعْبَدٍ حَائِطًا فَقَالَ ‏"‏ يَا أُمَّ مَعْبَدٍ مَنْ غَرَسَ هَذَا النَّخْلَ أَمُسْلِمٌ أَمْ كَافِرٌ ‏"‏ ‏.‏ فَقَالَتْ بَلْ مُسْلِمٌ ‏.‏ قَالَ ‏"‏ فَلاَ يَغْرِسُ الْمُسْلِمُ غَرْسًا فَيَأْكُلَ مِنْهُ إِنْسَانٌ وَلاَ دَابَّةٌ وَلاَ طَيْرٌ إِلاَّ كَانَ لَهُ صَدَقَةً إِلَى يَوْمِ الْقِيَامَةِ ‏"‏ ‏.‏

Бизга Аҳмад ибн Саид ибн Иброҳим ривоят қилди, бизга Равҳ ибн Убада ривоят қилди, бизга Закариё ибн Ишоқ ривоят қилди, менга Амр ибн Динор хабар бердики, у Жобир ибн Абдуллаҳни шундай деяётганини эшитди: Набий (соллаллаҳу алайҳи васаллам) Умму Маъбаднинг бир боғига кириб: «Эй Умму Маъбад, бу палмани ким экди — мусулмонми ёки кофирми?» деди. У: «Балки мусулмон» деди. У: «Мусулмон бир ниҳол экса, ундан инсон, ҳайвон ёки қуш еса, илло бу унга қиёмат кунигача садақа бўлади» деди.

3972-ҳадисXalqaro 1552

وَحَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، حَدَّثَنَا حَفْصُ بْنُ غِيَاثٍ، ح وَحَدَّثَنَا أَبُو كُرَيْبٍ، وَإِسْحَاقُ، بْنُ إِبْرَاهِيمَ جَمِيعًا عَنْ أَبِي مُعَاوِيَةَ، ح وَحَدَّثَنَا عَمْرٌو النَّاقِدُ، حَدَّثَنَا عَمَّارُ بْنُ مُحَمَّدٍ، ح وَحَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، حَدَّثَنَا ابْنُ فُضَيْلٍ، كُلُّ هَؤُلاَءِ عَنِ الأَعْمَشِ، عَنْ أَبِي سُفْيَانَ، عَنْ جَابِرٍ، ‏.‏ زَادَ عَمْرٌو فِي رِوَايَتِهِ عَنْ عَمَّارٍ، وَأَبُو كُرَيْبٍ فِي رِوَايَتِهِ عَنْ أَبِي مُعَاوِيَةَ، فَقَالاَ عَنْ أُمِّ مُبَشِّرٍ، وَفَى رِوَايَةِ ابْنِ فُضَيْلٍ عَنِ امْرَأَةِ، زَيْدِ بْنِ حَارِثَةَ وَفِي رِوَايَةِ إِسْحَاقَ عَنْ أَبِي مُعَاوِيَةَ، قَالَ رُبَّمَا قَالَ عَنْ أُمِّ مُبَشِّرٍ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم ‏.‏ وَرُبَّمَا لَمْ يَقُلْ وَكُلُّهُمْ قَالُوا عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم بِنَحْوِ حَدِيثِ عَطَاءٍ وَأَبِي الزُّبَيْرِ وَعَمْرِو بْنِ دِينَارٍ ‏.‏

Ва бизга Абу Бакр ибн Абу Шайба ривоят қилди, бизга Ҳафс ибн Ғиёс ривоят қилди; (ҳ) ва бизга Абу Курайб ва Ишоқ ибн Иброҳим иккаласи Абу Муовиядан ривоят қилди; (ҳ) ва бизга Амр ан-Ноқид ривоят қилди, бизга Аммор ибн Муҳаммад ривоят қилди; (ҳ) ва бизга Абу Бакр ибн Абу Шайба ривоят қилди, бизга Ибн Фузайл ривоят қилди — буларнинг ҳаммаси ал-Аъмашдан, у Абу Суфёндан, у Жобирдан (ривоят қилди). Амр ўз ривоятида Аммордан, Абу Курайб ўз ривоятида Абу Муовиядан (шуни) қўшди: улар «Умму Мубашширдан» деди; Ибн Фузайлнинг ривоятида «Зайд ибн Ҳорисанинг хотинидан» (дейилган); Ишоқнинг Абу Муовиядан (қилган) ривоятида: «Баъзан ‹Умму Мубашширдан, у Набий (соллаллаҳу алайҳи васаллам)дан› дерди, баъзан демас эди» деди. Ҳаммаси Ато, Абу аз-Зубайр ва Амр ибн Динорнинг ҳадиси каби «Набий (соллаллаҳу алайҳи васаллам)дан» дедилар.

3973-ҳадисXalqaro 1553

حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ يَحْيَى، وَقُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ، وَمُحَمَّدُ بْنُ عُبَيْدٍ الْغُبَرِيُّ، - وَاللَّفْظُ لِيَحْيَى - قَالَ يَحْيَى أَخْبَرَنَا وَقَالَ الآخَرَانِ، حَدَّثَنَا أَبُو عَوَانَةَ، عَنْ قَتَادَةَ، عَنْ أَنَسٍ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏ "‏ مَا مِنْ مُسْلِمٍ يَغْرِسُ غَرْسًا أَوْ يَزْرَعُ زَرْعًا فَيَأْكُلُ مِنْهُ طَيْرٌ أَوْ إِنْسَانٌ أَوْ بَهِيمَةٌ إِلاَّ كَانَ لَهُ بِهِ صَدَقَةٌ ‏"‏ ‏.‏

Бизга Яҳё ибн Яҳё, Қутайба ибн Саид ва Муҳаммад ибн Убайд ал-Ғубарий — лафз Яҳёники — ривоят қилди; Яҳё: хабар берди, деди, қолган иккиси: ривоят қилди, деди — бизга Абу Авона Қатодадан, у Анасдан ривоят қилди, у деди: Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам) деди: «Қайси бир мусулмон бир ниҳол экса ёки экин экса, ундан қуш, инсон ёки чорва еса, илло унга бу сабабли садақа бўлади».

3974-ҳадисXalqaro 1553

وَحَدَّثَنَا عَبْدُ بْنُ حُمَيْدٍ، حَدَّثَنَا مُسْلِمُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، حَدَّثَنَا أَبَانُ بْنُ يَزِيدَ، حَدَّثَنَا قَتَادَةُ، حَدَّثَنَا أَنَسُ بْنُ مَالِكٍ، أَنَّ نَبِيَّ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم دَخَلَ نَخْلاً لأُمِّ مُبَشِّرٍ - امْرَأَةٍ مِنَ الأَنْصَارِ - فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏ "‏ مَنْ غَرَسَ هَذَا النَّخْلَ أَمُسْلِمٌ أَمْ كَافِرٌ ‏"‏ ‏.‏ قَالُوا مُسْلِمٌ ‏.‏ بِنَحْوِ حَدِيثِهِمْ ‏.‏

Ва бизга Абд ибн Ҳумайд ривоят қилди, бизга Муслим ибн Иброҳим ривоят қилди, бизга Абон ибн Язид ривоят қилди, бизга Қатода ривоят қилди, бизга Анас ибн Молик ривоят қилдики, Аллаҳнинг Набийси (соллаллаҳу алайҳи васаллам) Умму Мубашширнинг — ансордан бир аёлнинг — хурмозорига кирди. Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам): «Бу палмани ким экди — мусулмонми ёки кофирми?» деди. Улар: «Мусулмон» дедилар — уларнинг ҳадиси каби.