Фитна пайтида жамоага ёпишишга буйруқ

حَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى، حَدَّثَنَا الْوَلِيدُ بْنُ مُسْلِمٍ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ يَزِيدَ بْنِ، جَابِرٍ حَدَّثَنِي بُسْرُ بْنُ عُبَيْدِ اللَّهِ الْحَضْرَمِيُّ، أَنَّهُ سَمِعَ أَبَا إِدْرِيسَ الْخَوْلاَنِيَّ، يَقُولُ سَمِعْتُ حُذَيْفَةَ بْنَ الْيَمَانِ، يَقُولُ كَانَ النَّاسُ يَسْأَلُونَ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم عَنِ الْخَيْرِ وَكُنْتُ أَسْأَلُهُ عَنِ الشَّرِّ مَخَافَةَ أَنْ يُدْرِكَنِي فَقُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّا كُنَّا فِي جَاهِلِيَّةٍ وَشَرٍّ فَجَاءَنَا اللَّهُ بِهَذَا الْخَيْرِ فَهَلْ بَعْدَ هَذَا الْخَيْرِ شَرٌّ قَالَ ‏"‏ نَعَمْ ‏"‏ فَقُلْتُ هَلْ بَعْدَ ذَلِكَ الشَّرِّ مِنْ خَيْرٍ قَالَ ‏"‏ نَعَمْ وَفِيهِ دَخَنٌ ‏"‏ ‏.‏ قُلْتُ وَمَا دَخَنُهُ قَالَ ‏"‏ قَوْمٌ يَسْتَنُّونَ بِغَيْرِ سُنَّتِي وَيَهْدُونَ بِغَيْرِ هَدْيِي تَعْرِفُ مِنْهُمْ وَتُنْكِرُ ‏"‏ ‏.‏ فَقُلْتُ هَلْ بَعْدَ ذَلِكَ الْخَيْرِ مِنْ شَرٍّ قَالَ ‏"‏ نَعَمْ دُعَاةٌ عَلَى أَبْوَابِ جَهَنَّمَ مَنْ أَجَابَهُمْ إِلَيْهَا قَذَفُوهُ فِيهَا ‏"‏ ‏.‏ فَقُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ صِفْهُمْ لَنَا ‏.‏ قَالَ ‏"‏ نَعَمْ قَوْمٌ مِنْ جِلْدَتِنَا وَيَتَكَلَّمُونَ بِأَلْسِنَتِنَا ‏"‏ ‏.‏ قُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ فَمَا تَرَى إِنْ أَدْرَكَنِي ذَلِكَ قَالَ ‏"‏ تَلْزَمُ جَمَاعَةَ الْمُسْلِمِينَ وَإِمَامَهُمْ ‏"‏ ‏.‏ فَقُلْتُ فَإِنْ لَمْ تَكُنْ لَهُمْ جَمَاعَةٌ وَلاَ إِمَامٌ قَالَ ‏"‏ فَاعْتَزِلْ تِلْكَ الْفِرَقَ كُلَّهَا وَلَوْ أَنْ تَعَضَّ عَلَى أَصْلِ شَجَرَةٍ حَتَّى يُدْرِكَكَ الْمَوْتُ وَأَنْتَ عَلَى ذَلِكَ ‏"‏ ‏.‏

Менга Муҳаммад ибн ал-Мусанно ривоят қилди, бизга ал-Валид ибн Муслим ривоят қилди, бизга Абдурраҳмон ибн Язид ибн Жобир ривоят қилди, менга Буср ибн Убайдуллаҳ ал-Ҳазрамий ривоят қилди - у Абу Идрис ал-Хавлонийни шундай деганини эшитган: Мен Ҳузайфа ибн ал-Ямонни шундай деганини эшитдим: Одамлар Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васалламдан яхшилик ҳақида сўрар эдилар, мен эса ундан ёмонлик ҳақида - менга етиб қолишидан қўрқиб - сўрар эдим. Мен: «Ё Расулуллаҳ, биз жоҳилият ва ёмонлик ичида эдик, сўнг Аллаҳ бизга бу яхшиликни келтирди. Бу яхшиликдан кейин яна ёмонлик борми?», дедим. У: «Ҳа», деди. Мен: «Ўша ёмонликдан кейин яхшилик борми?», дедим. У: «Ҳа, лекин унда гард (хира томон) бор», деди. Мен: «Унинг гарди нима?», дедим. У: «Бир қавм менинг суннатимдан ўзга билан йўл тутади ва менинг ҳидоятимдан ўзга билан ҳидоятланади (бошқаларни бошқаради). Сен улардан (баъзисини) маъруфдир деб танийсан, (баъзисини) инкор қиласан», деди. Мен: «Ўша яхшиликдан кейин ёмонлик борми?», дедим. У: «Ҳа, жаҳаннам эшиклари олдида (туриб) чақирувчилар (бўлади). Ким уларга (чақириқларига) жавоб берса, уни унга (жаҳаннамга) ташлайдилар», деди. Мен: «Ё Расулуллаҳ, уларни бизга таърифланг», дедим. У: «Ҳа, улар бизнинг теримиздан (ўз қавмимиздан) бўлиб, бизнинг тилимизда гапирадилар», деди. Мен: «Ё Расулуллаҳ, агар бунга етишсам, менга нимани буюрасиз?», дедим. У: «Мусулмонлар жамоасига ва уларнинг имомига (раҳбарига) ёпишасан», деди. Мен: «Агар уларнинг жамоаси ҳам, имоми ҳам бўлмаса-чи?», дедим. У: «Бас, ўша фирқаларнинг ҳаммасидан четлан, гарчи бир дарахтнинг илдизини тишлаб (ушлаб) туриш бўлса ҳам - то ўлим сени шу ҳолда топгунча», деди.

وَحَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ سَهْلِ بْنِ عَسْكَرٍ التَّمِيمِيُّ، حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ حَسَّانَ، ح وَحَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ الدَّارِمِيُّ، أَخْبَرَنَا يَحْيَى، - وَهُوَ ابْنُ حَسَّانَ - حَدَّثَنَا مُعَاوِيَةُ، - يَعْنِي ابْنَ سَلاَّمٍ - حَدَّثَنَا زَيْدُ بْنُ سَلاَّمٍ، عَنْ أَبِي سَلاَّمٍ، قَالَ قَالَ حُذَيْفَةُ بْنُ الْيَمَانِ قُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّا كُنَّا بِشَرٍّ فَجَاءَ اللَّهُ بِخَيْرٍ فَنَحْنُ فِيهِ فَهَلْ مِنْ وَرَاءِ هَذَا الْخَيْرِ شَرٌّ قَالَ نَعَمْ ‏.‏ قُلْتُ هَلْ وَرَاءَ ذَلِكَ الشَّرِّ خَيْرٌ قَالَ ‏"‏ نَعَمْ ‏"‏ ‏.‏ قُلْتُ فَهَلْ وَرَاءَ ذَلِكَ الْخَيْرِ شَرٌّ قَالَ ‏"‏ نَعَمْ ‏"‏ ‏.‏ قُلْتُ كَيْفَ قَالَ ‏"‏ يَكُونُ بَعْدِي أَئِمَّةٌ لاَ يَهْتَدُونَ بِهُدَاىَ وَلاَ يَسْتَنُّونَ بِسُنَّتِي وَسَيَقُومُ فِيهِمْ رِجَالٌ قُلُوبُهُمْ قُلُوبُ الشَّيَاطِينِ فِي جُثْمَانِ إِنْسٍ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ قُلْتُ كَيْفَ أَصْنَعُ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنْ أَدْرَكْتُ ذَلِكَ قَالَ ‏"‏ تَسْمَعُ وَتُطِيعُ لِلأَمِيرِ وَإِنْ ضُرِبَ ظَهْرُكَ وَأُخِذَ مَالُكَ فَاسْمَعْ وَأَطِعْ ‏"‏ ‏.‏

Ва менга Муҳаммад ибн Саҳл ибн Аскар ат-Тамимий ривоят қилди, бизга Яҳё ибн Ҳассон ривоят қилди. (ҳ) Ва бизга Абдуллаҳ ибн Абдурраҳмон ад-Доримий ривоят қилди, бизга Яҳё - у Ибн Ҳассон - хабар берди, бизга Муовия - яъни Ибн Саллом - ривоят қилди, бизга Зайд ибн Саллом Абу Салломдан ривоят қилди. У деди: Ҳузайфа ибн ал-Ямон деди: Мен: «Ё Расулуллаҳ, биз ёмонлик ичида эдик, сўнг Аллаҳ яхшилик келтирди ва биз унда турибмиз. Бу яхшиликдан кейин яна ёмонлик борми?», дедим. У: «Ҳа», деди. Мен: «Ўша ёмонликдан кейин яхшилик борми?», дедим. У: «Ҳа», деди. Мен: «Ўша яхшиликдан кейин ёмонлик борми?», дедим. У: «Ҳа», деди. Мен: «Қандай?», дедим. У: «Мендан кейин менинг ҳидоятим билан ҳидоятланмайдиган ва менинг суннатим билан йўл тутмайдиган имомлар бўлади. Уларнинг ичида шундай кишилар турадики, қалблари инсон жасадидаги шайтонларнинг қалбларидир», деди. Мен: «Ё Расулуллаҳ, агар бунга етишсам, нима қилай?», дедим. У: «Амирга эшитасан ва итоат қиласан, гарчи орқангга урилса ва молгинг олинса ҳам, эшит ва итоат қил», деди.

حَدَّثَنَا شَيْبَانُ بْنُ فَرُّوخَ، حَدَّثَنَا جَرِيرٌ، - يَعْنِي ابْنَ حَازِمٍ - حَدَّثَنَا غَيْلاَنُ بْنُ، جَرِيرٍ عَنْ أَبِي قَيْسِ بْنِ رِيَاحٍ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم أَنَّهُ قَالَ ‏ "‏ مَنْ خَرَجَ مِنَ الطَّاعَةِ وَفَارَقَ الْجَمَاعَةَ فَمَاتَ مَاتَ مِيتَةً جَاهِلِيَّةً وَمَنْ قَاتَلَ تَحْتَ رَايَةٍ عُمِّيَّةٍ يَغْضَبُ لِعَصَبَةٍ أَوْ يَدْعُو إِلَى عَصَبَةٍ أَوْ يَنْصُرُ عَصَبَةً فَقُتِلَ فَقِتْلَةٌ جَاهِلِيَّةٌ وَمَنْ خَرَجَ عَلَى أُمَّتِي يَضْرِبُ بَرَّهَا وَفَاجِرَهَا وَلاَ يَتَحَاشَ مِنْ مُؤْمِنِهَا وَلاَ يَفِي لِذِي عَهْدٍ عَهْدَهُ فَلَيْسَ مِنِّي وَلَسْتُ مِنْهُ ‏"‏ ‏.‏

Бизга Шайбон ибн Фарруҳ ривоят қилди, бизга Жарир - яъни Ибн Ҳозим - ривоят қилди, бизга Ғайлон ибн Жарир Абу Қайс ибн Риёҳдан, у Абу Ҳурайрадан, у Набий соллаллаҳу алайҳи васалламдан ривоят қилди. У деди: «Ким итоатдан чиқиб жамоадан ажралса, сўнг ўлса, жоҳилият ўлими билан ўлибди. Ким кўр (ғояси ноаниқ) бир байроқ остида жанг қилиб, асабия (қабилачилик) учун ғазабланса ёки асабияга чақирса ёки асабияга ёрдам берса-ю, ўлдирилса, жоҳилият ўлимидир. Ким менинг умматимга қарши чиқиб, унинг яхшисини ҳам, ёмонини ҳам (ажратмай) урса, мўминидан ҳам қайтмаса, аҳд эгасига аҳдини адо этмаса, у мендан эмас, мен ҳам ундан эмасман».

وَحَدَّثَنِي عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ عُمَرَ الْقَوَارِيرِيُّ، حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ زَيْدٍ، حَدَّثَنَا أَيُّوبُ، عَنْ غَيْلاَنَ، بْنِ جَرِيرٍ عَنْ زِيَادِ بْنِ رِيَاحٍ الْقَيْسِيِّ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم بِنَحْوِ حَدِيثِ جَرِيرٍ وَقَالَ ‏ "‏ لاَ يَتَحَاشَى مِنْ مُؤْمِنِهَا ‏"‏ ‏.‏

Ва менга Убайдуллаҳ ибн Умар ал-Қаворирий ривоят қилди, бизга Ҳаммод ибн Зайд ривоят қилди, бизга Айюб Ғайлон ибн Жарирдан, у Зиёд ибн Риёҳ ал-Қайсийдан, у Абу Ҳурайрадан ривоят қилди. У деди: Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам Жарир ҳадисига ўхшаш дедилар ва: «Унинг мўминидан қайтмайди», деди.

وَحَدَّثَنِي زُهَيْرُ بْنُ حَرْبٍ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ مَهْدِيٍّ، حَدَّثَنَا مَهْدِيُّ بْنُ مَيْمُونٍ، عَنْ غَيْلاَنَ بْنِ جَرِيرٍ، عَنْ زِيَادِ بْنِ رِيَاحٍ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏ "‏ مَنْ خَرَجَ مِنَ الطَّاعَةِ وَفَارَقَ الْجَمَاعَةَ ثُمَّ مَاتَ مَاتَ مِيتَةً جَاهِلِيَّةً وَمَنْ قُتِلَ تَحْتَ رَايَةٍ عُمِّيَّةٍ يَغْضَبُ لِلْعَصَبَةِ وَيُقَاتِلُ لِلْعَصَبَةِ فَلَيْسَ مِنْ أُمَّتِي وَمَنْ خَرَجَ مِنْ أُمَّتِي عَلَى أُمَّتِي يَضْرِبُ بَرَّهَا وَفَاجِرَهَا لاَ يَتَحَاشَ مِنْ مُؤْمِنِهَا وَلاَ يَفِي بِذِي عَهْدِهَا فَلَيْسَ مِنِّي ‏"‏ ‏.‏

Ва менга Зуҳайр ибн Ҳарб ривоят қилди, бизга Абдурраҳмон ибн Маҳдий ривоят қилди, бизга Маҳдий ибн Маймун Ғайлон ибн Жарирдан, у Зиёд ибн Риёҳдан, у Абу Ҳурайрадан ривоят қилди. У деди: Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам дедилар: «Ким итоатдан чиқиб жамоадан ажралса, сўнг ўлса, жоҳилият ўлими билан ўлибди. Ким кўр (ғояси ноаниқ) бир байроқ остида ўлдирилса-ю, асабия учун ғазабланса ва асабия учун жанг қилса, у менинг умматимдан эмас. Ким менинг умматимдан умматимга қарши чиқиб, унинг яхшисини ҳам, ёмонини ҳам урса, мўминидан қайтмаса ва аҳд эгасига вафо қилмаса, у мендан эмас».

وَحَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى، وَابْنُ، بَشَّارٍ قَالاَ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ، حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، عَنْ غَيْلاَنَ بْنِ جَرِيرٍ، بِهَذَا الإِسْنَادِ ‏.‏ أَمَّا ابْنُ الْمُثَنَّى فَلَمْ يَذْكُرِ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم فِي الْحَدِيثِ وَأَمَّا ابْنُ بَشَّارٍ فَقَالَ فِي رِوَايَتِهِ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم بِنَحْوِ حَدِيثِهِمْ ‏.‏

Ва бизга Муҳаммад ибн ал-Мусанно ва Ибн Башшор ривоят қилди, иккаласи: бизга Муҳаммад ибн Жаъфар ривоят қилди, дедилар. Бизга Шуъба Ғайлон ибн Жарирдан шу иснод билан ривоят қилди. Ибн ал-Мусанно ҳадисда Набий соллаллаҳу алайҳи васалламни зикр қилмади, Ибн Башшор эса ўз ривоятида: «Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам дедилар», деб уларнинг ҳадисига ўхшаш айтди.

حَدَّثَنَا حَسَنُ بْنُ الرَّبِيعِ، حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ زَيْدٍ، عَنِ الْجَعْدِ أَبِي عُثْمَانَ، عَنْ أَبِي، رَجَاءٍ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، يَرْوِيهِ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏ "‏ مَنْ رَأَى مِنْ أَمِيرِهِ شَيْئًا يَكْرَهُهُ فَلْيَصْبِرْ فَإِنَّهُ مَنْ فَارَقَ الْجَمَاعَةَ شِبْرًا فَمَاتَ فَمِيتَةٌ جَاهِلِيَّةٌ ‏"‏ ‏.‏

Бизга Ҳасан ибн ар-Рабиъ ривоят қилди, бизга Ҳаммод ибн Зайд ал-Жаъд Абу Усмондан, у Абу Ражодан, у Ибн Аббосдан ривоят қилди - у буни марфуъ қилиб айтди: Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам дедилар: «Ким амиридан ёқтирмайдиган бирор нарса кўрса, сабр қилсин. Зеро ким жамоадан бир қарич (чамаси) ажралса, сўнг ўлса, жоҳилият ўлимидир».

وَحَدَّثَنَا شَيْبَانُ بْنُ فَرُّوخَ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الْوَارِثِ، حَدَّثَنَا الْجَعْدُ، حَدَّثَنَا أَبُو رَجَاءٍ، الْعُطَارِدِيُّ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏ "‏ مَنْ كَرِهَ مِنْ أَمِيرِهِ شَيْئًا فَلْيَصْبِرْ عَلَيْهِ فَإِنَّهُ لَيْسَ أَحَدٌ مِنَ النَّاسِ خَرَجَ مِنَ السُّلْطَانِ شِبْرًا فَمَاتَ عَلَيْهِ إِلاَّ مَاتَ مِيتَةً جَاهِلِيَّةً ‏"‏ ‏.‏

Ва бизга Шайбон ибн Фарруҳ ривоят қилди, бизга Абдулворис ривоят қилди, бизга ал-Жаъд ривоят қилди, бизга Абу Ражо ал-Уторидий Ибн Аббосдан, у Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васалламдан ривоят қилди. У деди: «Ким амиридан бирор нарсани ёқтирмаса, унга сабр қилсин. Зеро одамлардан бирор киши ҳокимиятдан (султондан) бир қарич чиқиб, шу ҳолда ўлмайди, магар жоҳилият ўлими билан ўлганидан бошқа».