باب فَضِيلَةِ الإِمَامِ الْعَادِلِ وَعُقُوبَةِ الْجَائِرِ وَالْحَثِّ عَلَى الرِّفْقِ بِالرَّعِيَّةِ وَالنَّهْيِ عَنْ إِدْخَالِ الْمَشَقَّةِ عَلَيْهِمْ
حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، وَزُهَيْرُ بْنُ حَرْبٍ، وَابْنُ، نُمَيْرٍ قَالُوا حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، بْنُ عُيَيْنَةَ عَنْ عَمْرٍو، - يَعْنِي ابْنَ دِينَارٍ - عَنْ عَمْرِو بْنِ أَوْسٍ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرٍو، قَالَ ابْنُ نُمَيْرٍ وَأَبُو بَكْرٍ يَبْلُغُ بِهِ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم وَفِي حَدِيثِ زُهَيْرٍ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " إِنَّ الْمُقْسِطِينَ عِنْدَ اللَّهِ عَلَى مَنَابِرَ مِنْ نُورٍ عَنْ يَمِينِ الرَّحْمَنِ عَزَّ وَجَلَّ وَكِلْتَا يَدَيْهِ يَمِينٌ الَّذِينَ يَعْدِلُونَ فِي حُكْمِهِمْ وَأَهْلِيهِمْ وَمَا وَلُوا " .
Бизга Абу Бакр ибн Абу Шайба, Зуҳайр ибн Ҳарб ва ибн Нумайр ривоят қилишди, улар деди: бизга Суфён ибн Уяйна, у Амрдан — яъни ибн Динор — у Амр ибн Авсдан, у Абдуллаҳ ибн Амрдан ривоят қилди. Ибн Нумайр ва Абу Бакр «уни Пайғамбар соллаллаҳу алайҳи васалламга етказади» деди, Зуҳайр ҳадисида эса: Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам деди: «Адолатлилар Аллаҳ ҳузурида нурдан минбарлар устида, Раҳмоннинг ўнг томонидадирлар — азза ва жалла, Унинг иккала қўли ҳам ўнгдир — улар ҳукмларида, аҳлларида ва ўзларига топширилган нарсаларда адолат қилганлардир.»
حَدَّثَنِي هَارُونُ بْنُ سَعِيدٍ الأَيْلِيُّ، حَدَّثَنَا ابْنُ وَهْبٍ، حَدَّثَنِي حَرْمَلَةُ، عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ، بْنِ شُمَاسَةَ قَالَ أَتَيْتُ عَائِشَةَ أَسْأَلُهَا عَنْ شَىْءٍ، فَقَالَتْ مِمَّنْ أَنْتَ فَقُلْتُ رَجُلٌ مِنْ أَهْلِ مِصْرَ . فَقَالَتْ كَيْفَ كَانَ صَاحِبُكُمْ لَكُمْ فِي غَزَاتِكُمْ هَذِهِ فَقَالَ مَا نَقَمْنَا مِنْهُ شَيْئًا إِنْ كَانَ لَيَمُوتُ لِلرَّجُلِ مِنَّا الْبَعِيرُ فَيُعْطِيهِ الْبَعِيرَ وَالْعَبْدُ فَيُعْطِيهِ الْعَبْدَ وَيَحْتَاجُ إِلَى النَّفَقَةِ فَيُعْطِيهِ النَّفَقَةَ فَقَالَتْ أَمَا إِنَّهُ لاَ يَمْنَعُنِي الَّذِي فَعَلَ فِي مُحَمَّدِ بْنِ أَبِي بَكْرٍ أَخِي أَنْ أُخْبِرَكَ مَا سَمِعْتُ مِنْ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ فِي بَيْتِي هَذَا " اللَّهُمَّ مَنْ وَلِيَ مِنْ أَمْرِ أُمَّتِي شَيْئًا فَشَقَّ عَلَيْهِمْ فَاشْقُقْ عَلَيْهِ وَمَنْ وَلِيَ مِنْ أَمْرِ أُمَّتِي شَيْئًا فَرَفَقَ بِهِمْ فَارْفُقْ بِهِ " .
Менга Ҳорун ибн Саид ал-Айлий ривоят қилди, бизга ибн Ваҳб, менга Ҳармала, у Абдурраҳмон ибн Шумосадан ривоят қилдики, у деди: Мен Оишанинг олдига бир нарса сўрагани келдим. У: «Сен қаерликсан?» деди. Мен: «Миср аҳлидан бир кишиман», дедим. У: «Бу ғазотингизда соҳибингиз (амирингиз) сизлар учун қандай эди?» деди. У (Абдурраҳмон): «Биз ундан ҳеч нарсани айб қилмадик. Бирортамизнинг туяси ўлса, унга туя берарди; қули (ўлса), унга қул берарди; нафақага муҳтож бўлса, унга нафақа берарди», деди. Шунда у (Оиша): «Албатта, унинг акам Муҳаммад ибн Абу Бакрга қилган иши мени сенга Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васалламдан шу уйимда эшитганимни хабар беришимдан тўсмайди. У шундай дерди: ‹Аллаҳим, ким менинг умматим ишидан бирор нарсага волий бўлиб, уларга машаққат туғдирса, Сен ҳам унга машаққат бер; ким менинг умматим ишидан бирор нарсага волий бўлиб, уларга мулойимлик қилса, Сен ҳам унга мулойимлик қил›», деди.
وَحَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ حَاتِمٍ، حَدَّثَنَا ابْنُ مَهْدِيٍّ، حَدَّثَنَا جَرِيرُ بْنُ حَازِمٍ، عَنْ حَرْمَلَةَ، الْمِصْرِيِّ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ شُمَاسَةَ، عَنْ عَائِشَةَ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم بِمِثْلِهِ
Ва менга Муҳаммад ибн Ҳотим ривоят қилди, бизга ибн Маҳдий, бизга Жарир ибн Ҳозим, у Ҳармала ал-Мисрийдан, у Абдурраҳмон ибн Шумосадан, у Оишадан, у Пайғамбар соллаллаҳу алайҳи васалламдан шунга ўхшаш ривоят қилди.
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ، حَدَّثَنَا لَيْثٌ، ح وَحَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ رُمْحٍ، حَدَّثَنَا اللَّيْثُ، عَنْ نَافِعٍ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم أَنَّهُ قَالَ " أَلاَ كُلُّكُمْ رَاعٍ وَكُلُّكُمْ مَسْئُولٌ عَنْ رَعِيَّتِهِ فَالأَمِيرُ الَّذِي عَلَى النَّاسِ رَاعٍ وَهُوَ مَسْئُولٌ عَنْ رَعِيَّتِهِ وَالرَّجُلُ رَاعٍ عَلَى أَهْلِ بَيْتِهِ وَهُوَ مَسْئُولٌ عَنْهُمْ وَالْمَرْأَةُ رَاعِيَةٌ عَلَى بَيْتِ بَعْلِهَا وَوَلَدِهِ وَهِيَ مَسْئُولَةٌ عَنْهُمْ وَالْعَبْدُ رَاعٍ عَلَى مَالِ سَيِّدِهِ وَهُوَ مَسْئُولٌ عَنْهُ أَلاَ فَكُلُّكُمْ رَاعٍ وَكُلُّكُمْ مَسْئُولٌ عَنْ رَعِيَّتِهِ " .
Бизга Қутайба ибн Саъийд ривоят қилди, бизга Лайс ривоят қилди, (ҳ) яна бизга Муҳаммад ибн Румҳ ривоят қилди, бизга Лайс Нофиъдан, у Ибн Умардан, у Набий соллаллаҳу алайҳи васалламдан ривоят қилдики, у зот дедилар: «Огоҳ бўлингки, ҳар бирингиз чўпондирсиз ва ҳар бирингиз ўз қўл остидагилардан масъулдирсиз. Халқ устидаги амир чўпондир ва у ўз қўл остидагилардан масъулдир. Эркак киши ўз уй аҳли устида чўпондир ва у улардан масъулдир. Аёл эса эри уйи ва боласи устида чўпондир ва у улардан масъулдир. Қул ўз хожаси моли устида чўпондир ва у ундан масъулдир. Огоҳ бўлингки, ҳар бирингиз чўпондирсиз ва ҳар бирингиз ўз қўл остидагилардан масъулдирсиз».
وَحَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بِشْرٍ، ح وَحَدَّثَنَا ابْنُ نُمَيْرٍ، حَدَّثَنَا أَبِي ح، وَحَدَّثَنَا ابْنُ الْمُثَنَّى، حَدَّثَنَا خَالِدٌ يَعْنِي ابْنَ الْحَارِثِ، ح وَحَدَّثَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ سَعِيدٍ، حَدَّثَنَا يَحْيَى، - يَعْنِي الْقَطَّانَ - كُلُّهُمْ عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ، ح وَحَدَّثَنَا أَبُو الرَّبِيعِ، وَأَبُو كَامِلٍ قَالاَ حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ زَيْدٍ، ح وَحَدَّثَنِي زُهَيْرُ بْنُ حَرْبٍ، حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ، جَمِيعًا عَنْ أَيُّوبَ، ح وَحَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ رَافِعٍ، حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي فُدَيْكٍ، أَخْبَرَنَا الضَّحَّاكُ، - يَعْنِي ابْنَ عُثْمَانَ - ح وَحَدَّثَنَا هَارُونُ بْنُ سَعِيدٍ الأَيْلِيُّ، حَدَّثَنَا ابْنُ وَهْبٍ، حَدَّثَنِي أُسَامَةُ، كَلُّ هَؤُلاَءِ عَنْ نَافِعٍ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ، مِثْلَ حَدِيثِ اللَّيْثِ عَنْ نَافِعٍ، . قَالَ أَبُو إِسْحَاقَ حَدَّثَنَا الْحَسَنُ بْنُ بِشْرٍ، حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ نُمَيْرٍ، عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ، عَنْ نَافِعٍ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ، بِهَذَا مِثْلَ حَدِيثِ اللَّيْثِ عَنْ نَافِعٍ، .
Яна бизга Абу Бакр ибн Аби Шайба ривоят қилди, бизга Муҳаммад ибн Бишр ривоят қилди, (ҳ) яна бизга Ибн Нумайр ривоят қилди, бизга отам ривоят қилди, (ҳ) яна бизга Ибн Мусанна ривоят қилди, бизга Холид яъни Ибнул Ҳорис ривоят қилди, (ҳ) яна бизга Убайдуллаҳ ибн Саъийд ривоят қилди, бизга Яҳё яъни ал-Қаттон ривоят қилди — уларнинг ҳаммаси Убайдуллаҳ ибн Умардан, (ҳ) яна бизга Абур Робийъ ва Абу Комил ривоят қилдилар, улар дедилар: бизга Ҳаммод ибн Зайд ривоят қилди, (ҳ) яна менга Зуҳайр ибн Ҳарб ривоят қилди, бизга Исмоил ривоят қилди — ҳаммаси Айюбдан, (ҳ) яна менга Муҳаммад ибн Рофиъ ривоят қилди, бизга Ибн Аби Фудайк ривоят қилди, бизга Заҳҳок яъни Ибн Усмон хабар берди, (ҳ) яна бизга Ҳорун ибн Саъийд ал-Айлий ривоят қилди, бизга Ибн Ваҳб ривоят қилди, менга Усома ривоят қилди — буларнинг ҳаммаси Нофиъдан, у Ибн Умардан, Лайснинг Нофиъдан ривоят қилган ҳадисига ўхшаш. Абу Ишоқ деди: бизга Ҳасан ибн Бишр ривоят қилди, бизга Абдуллаҳ ибн Нумайр ривоят қилди, у Убайдуллаҳдан, у Нофиъдан, у Ибн Умардан, мана шу Лайснинг Нофиъдан ривоят қилган ҳадисига ўхшаш.
وَحَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بِشْرٍ، ح وَحَدَّثَنَا ابْنُ نُمَيْرٍ، حَدَّثَنَا أَبِي ح، وَحَدَّثَنَا ابْنُ الْمُثَنَّى، حَدَّثَنَا خَالِدٌ يَعْنِي ابْنَ الْحَارِثِ، ح وَحَدَّثَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ سَعِيدٍ، حَدَّثَنَا يَحْيَى، - يَعْنِي الْقَطَّانَ - كُلُّهُمْ عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ، ح وَحَدَّثَنَا أَبُو الرَّبِيعِ، وَأَبُو كَامِلٍ قَالاَ حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ زَيْدٍ، ح وَحَدَّثَنِي زُهَيْرُ بْنُ حَرْبٍ، حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ، جَمِيعًا عَنْ أَيُّوبَ، ح وَحَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ رَافِعٍ، حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي فُدَيْكٍ، أَخْبَرَنَا الضَّحَّاكُ، - يَعْنِي ابْنَ عُثْمَانَ - ح وَحَدَّثَنَا هَارُونُ بْنُ سَعِيدٍ الأَيْلِيُّ، حَدَّثَنَا ابْنُ وَهْبٍ، حَدَّثَنِي أُسَامَةُ، كَلُّ هَؤُلاَءِ عَنْ نَافِعٍ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ، مِثْلَ حَدِيثِ اللَّيْثِ عَنْ نَافِعٍ، . قَالَ أَبُو إِسْحَاقَ حَدَّثَنَا الْحَسَنُ بْنُ بِشْرٍ، حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ نُمَيْرٍ، عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ، عَنْ نَافِعٍ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ، بِهَذَا مِثْلَ حَدِيثِ اللَّيْثِ عَنْ نَافِعٍ، .
Яна бизга Абу Бакр ибн Аби Шайба ривоят қилди, бизга Муҳаммад ибн Бишр ривоят қилди, (ҳ) яна бизга Ибн Нумайр ривоят қилди, бизга отам ривоят қилди, (ҳ) яна бизга Ибн Мусанна ривоят қилди, бизга Холид яъни Ибнул Ҳорис ривоят қилди, (ҳ) яна бизга Убайдуллаҳ ибн Саъийд ривоят қилди, бизга Яҳё яъни ал-Қаттон ривоят қилди — уларнинг ҳаммаси Убайдуллаҳ ибн Умардан, (ҳ) яна бизга Абур Робийъ ва Абу Комил ривоят қилдилар, улар дедилар: бизга Ҳаммод ибн Зайд ривоят қилди, (ҳ) яна менга Зуҳайр ибн Ҳарб ривоят қилди, бизга Исмоил ривоят қилди — ҳаммаси Айюбдан, (ҳ) яна менга Муҳаммад ибн Рофиъ ривоят қилди, бизга Ибн Аби Фудайк ривоят қилди, бизга Заҳҳок яъни Ибн Усмон хабар берди, (ҳ) яна бизга Ҳорун ибн Саъийд ал-Айлий ривоят қилди, бизга Ибн Ваҳб ривоят қилди, менга Усома ривоят қилди — буларнинг ҳаммаси Нофиъдан, у Ибн Умардан, Лайснинг Нофиъдан ривоят қилган ҳадисига ўхшаш. Абу Ишоқ деди: бизга Ҳасан ибн Бишр ривоят қилди, бизга Абдуллаҳ ибн Нумайр ривоят қилди, у Убайдуллаҳдан, у Нофиъдан, у Ибн Умардан, мана шу Лайснинг Нофиъдан ривоят қилган ҳадисига ўхшаш.
وَحَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ يَحْيَى، وَيَحْيَى بْنُ أَيُّوبَ، وَقُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ، وَابْنُ، حُجْرٍ كُلُّهُمْ عَنْ إِسْمَاعِيلَ بْنِ جَعْفَرٍ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ دِينَارٍ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ح. وَحَدَّثَنِي حَرْمَلَةُ بْنُ يَحْيَى، أَخْبَرَنَا ابْنُ وَهْبٍ، أَخْبَرَنِي يُونُسُ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، عَنْ سَالِمِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ، عَنْ أَبِيهِ، قَالَ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ . بِمَعْنَى حَدِيثِ نَافِعٍ عَنِ ابْنِ عُمَرَ وَزَادَ فِي حَدِيثِ الزُّهْرِيِّ قَالَ وَحَسِبْتُ أَنَّهُ قَدْ قَالَ " الرَّجُلُ رَاعٍ فِي مَالِ أَبِيهِ وَمَسْئُولٌ عَنْ رَعِيَّتِهِ " .
Яна бизга Яҳё ибн Яҳё, Яҳё ибн Айюб, Қутайба ибн Саъийд ва Ибн Ҳужр — ҳаммалари Исмоил ибн Жаъфардан, у Абдуллаҳ ибн Динордан, у Ибн Умардан ривоят қилдилар. У деди: Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам дедилар — (ҳ) яна менга Ҳармала ибн Яҳё ривоят қилди, бизга Ибн Ваҳб хабар берди, менга Юнус хабар берди, у Ибн Шиҳобдан, у Солим ибн Абдуллаҳдан, у отасидан ривоят қилди, у деди: Мен Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васалламнинг шундай деяётганларини эшитдим — Нофиънинг Ибн Умардан ривоят қилган ҳадиси мазмунида. Зуҳрий ҳадисида шуни қўшди: деди: «Мен у зот ‹Эркак киши отасининг моли устида чўпондир ва ўз қўл остидагилардан масъулдир› деганлар деб гумон қиламан».
وَحَدَّثَنِي أَحْمَدُ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ وَهْبٍ، أَخْبَرَنِي عَمِّي عَبْدُ اللَّهِ بْنُ وَهْبٍ، أَخْبَرَنِي رَجُلٌ، سَمَّاهُ وَعَمْرُو بْنُ الْحَارِثِ عَنْ بُكَيْرٍ، عَنْ بُسْرِ بْنِ سَعِيدٍ، حَدَّثَهُ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم بِهَذَا الْمَعْنَى .
Яна менга Аҳмад ибн Абдурроҳман ибн Ваҳб ривоят қилди, менга амаким Абдуллаҳ ибн Ваҳб хабар берди, менга бир киши хабар берди — уни номлади — ва Амр ибнул Ҳорис Букайрдан, у Буср ибн Саъийддан, у унга Абдуллаҳ ибн Умардан, у Набий соллаллаҳу алайҳи васалламдан, мана шу мазмунда ривоят қилди.
وَحَدَّثَنَا شَيْبَانُ بْنُ فَرُّوخَ، حَدَّثَنَا أَبُو الأَشْهَبِ، عَنِ الْحَسَنِ، قَالَ عَادَ عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ زِيَادٍ مَعْقِلَ بْنَ يَسَارٍ الْمُزَنِيَّ فِي مَرَضِهِ الَّذِي مَاتَ فِيهِ فَقَالَ مَعْقِلٌ إِنِّي مُحَدِّثُكَ حَدِيثًا سَمِعْتُهُ مِنْ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم لَوْ عَلِمْتُ أَنَّ لِي حَيَاةً مَا حَدَّثْتُكَ إِنِّي سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ " مَا مِنْ عَبْدٍ يَسْتَرْعِيهِ اللَّهُ رَعِيَّةً يَمُوتُ يَوْمَ يَمُوتُ وَهُوَ غَاشٌّ لِرَعِيَّتِهِ إِلاَّ حَرَّمَ اللَّهُ عَلَيْهِ الْجَنَّةَ " .
Яна бизга Шайбоний ибн Фарруҳ ривоят қилди, бизга Абул Ашъҳаб ривоят қилди, у Ҳасандан ривоят қилиб деди: Убайдуллаҳ ибн Зиёд Маъқил ибн Ясор ал-Музанийни у вафот этган касаллигида кўргани борди. Маъқил деди: Мен сенга бир ҳадис айтиб бераман, мен уни Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васалламдан эшитганман. Агар мен яшашимни билганимда, уни сенга айтмас эдим. Мен Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васалламнинг шундай деяётганларини эшитганман: «Аллаҳ бирон бандага раиятни бошқаришни топширса-ю, у ўлган куни ўз раиятига хиёнаткор ҳолида ўлса, Аллаҳ унга жаннатни ҳаром қилади».
وَحَدَّثَنَاهُ يَحْيَى بْنُ يَحْيَى، أَخْبَرَنَا يَزِيدُ بْنُ زُرَيْعٍ، عَنْ يُونُسَ، عَنِ الْحَسَنِ، قَالَ دَخَلَ ابْنُ زِيَادٍ عَلَى مَعْقِلِ بْنِ يَسَارٍ وَهُوَ وَجِعٌ . بِمِثْلِ حَدِيثِ أَبِي الأَشْهَبِ وَزَادَ قَالَ أَلاَّ كُنْتَ حَدَّثْتَنِي هَذَا، قَبْلَ الْيَوْمِ قَالَ مَا حَدَّثْتُكَ أَوْ، لَمْ أَكُنْ لأُحَدِّثَكَ .
Яна бизга буни Яҳё ибн Яҳё ривоят қилди, бизга Язид ибн Зурайъ Юнусдан, у Ҳасандан хабар берди, у деди: Ибн Зиёд Маъқил ибн Ясорнинг ҳузурига кирди, у оғриб ётган эди — Абул Ашъҳаб ҳадиси мисли. У шуни қўшди: деди: «Буни менга бугундан олдин айтиб берсанг бўлмасмиди?» У деди: «Мен сенга айтмаган эдим» ёки «мен сенга айтмоқчи эмас эдим».
وَحَدَّثَنَا أَبُو غَسَّانَ الْمِسْمَعِيُّ، وَإِسْحَاقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، وَمُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى، قَالَ إِسْحَاقُ أَخْبَرَنَا وَقَالَ الآخَرَانِ، حَدَّثَنَا مُعَاذُ بْنُ هِشَامٍ، حَدَّثَنِي أَبِي، عَنْ قَتَادَةَ، عَنْ أَبِي الْمَلِيحِ، أَنَّإِنِّي مُحَدِّثُكَ بِحَدِيثٍ لَوْلاَ أَنِّي فِي الْمَوْتِ لَمْ أُحَدِّثْكَ بِهِ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ " مَا مِنْ أَمِيرٍ يَلِي أَمْرَ الْمُسْلِمِينَ ثُمَّ لاَ يَجْهَدُ لَهُمْ وَيَنْصَحُ إِلاَّ لَمْ يَدْخُلْ مَعَهُمُ الْجَنَّةَ " .
Яна бизга Абу Ғассон ал-Мисмаий, Ишоқ ибн Иброҳим ва Муҳаммад ибнул Мусанна ривоят қилдилар. Ишоқ деди: хабар берди, қолган иккиси дедилар: бизга Муоз ибн Ҳишом ривоят қилди, менга отам Қатодадан, у Абул Малиҳдан ривоят қилди: «Мен сенга бир ҳадис айтиб бераман, агар мен ўлим ҳолатида бўлмаганимда, уни сенга айтмас эдим. Мен Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васалламнинг шундай деяётганларини эшитдим: ‹Мусулмонлар ишини бошқарадиган бирор амир бўлиб, кейин у улар учун жонбозлик қилмаса ва насиҳат этмаса, улар билан бирга жаннатга кирмайди›».
وَحَدَّثَنَا عُقْبَةُ بْنُ مُكْرَمٍ الْعَمِّيُّ، حَدَّثَنَا يَعْقُوبُ بْنُ إِسْحَاقَ، أَخْبَرَنِي سَوَادَةُ بْنُ أَبِي، الأَسْوَدِ حَدَّثَنِي أَبِي أَنَّ مَعْقِلَ بْنَ يَسَارٍ، مَرِضَ فَأَتَاهُ عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ زِيَادٍ يَعُودُهُ . نَحْوَ حَدِيثِ الْحَسَنِ عَنْ مَعْقِلٍ، .
Яна бизга Уқба ибн Мукрам ал-Аммий ривоят қилди, бизга Яъқуб ибн Ишоқ ривоят қилди, менга Савода ибн Абил Асвад хабар берди, менга отам ривоят қилдики, Маъқил ибн Ясор касал бўлди, шунда Убайдуллаҳ ибн Зиёд уни кўргани келди — Ҳасаннинг Маъқилдан ривоят қилган ҳадисига ўхшаш.
حَدَّثَنَا شَيْبَانُ بْنُ فَرُّوخَ، حَدَّثَنَا جَرِيرُ بْنُ حَازِمٍ، حَدَّثَنَا الْحَسَنُ، أَنَّ عَائِذَ بْنَ عَمْرٍو، - وَكَانَ مِنْ أَصْحَابِ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم - دَخَلَ عَلَى عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ زِيَادٍ فَقَالَ أَىْ بُنَىَّ إِنِّي سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ " إِنَّ شَرَّ الرِّعَاءِ الْحُطَمَةُ فَإِيَّاكَ أَنْ تَكُونَ مِنْهُمْ " . فَقَالَ لَهُ اجْلِسْ فَإِنَّمَا أَنْتَ مِنْ نُخَالَةِ أَصْحَابِ مُحَمَّدٍ صلى الله عليه وسلم . فَقَالَ وَهَلْ كَانَتْ لَهُمْ نُخَالَةٌ إِنَّمَا كَانَتِ النُّخَالَةُ بَعْدَهُمْ وَفِي غَيْرِهِمْ .
Бизга Шайбоний ибн Фарруҳ ривоят қилди, бизга Жарийр ибн Ҳозим ривоят қилди, бизга Ҳасан ривоят қилдики, Оиз ибн Амр — у Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васалламнинг саҳобаларидан эди — Убайдуллаҳ ибн Зиёднинг ҳузурига кириб деди: «Эй ўғилчам, мен Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васалламнинг шундай деяётганларини эшитганман: ‹Чўпонларнинг энг ёмони — золим, сертепкидир. Бас, сен улардан бўлишдан эҳтиёт бўл›». Шунда у унга деди: «Ўтир, сен Муҳаммад соллаллаҳу алайҳи васаллам саҳобаларининг кепагисан». У деди: «Уларда кепак бўлармиди? Кепак фақат улардан кейин ва улардан бошқаларда бўлган».