حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ يَحْيَى، وَيَحْيَى بْنُ أَيُّوبَ، وَقُتَيْبَةُ، وَابْنُ، حُجْرٍ عَنْ إِسْمَاعِيلَ، قَالَ يَحْيَى بْنُ يَحْيَى أَخْبَرَنَا إِسْمَاعِيلُ بْنُ جَعْفَرٍ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ دِينَارٍ، أَنَّهُ سَمِعَ ابْنَ عُمَرَ، يَقُولُ سُئِلَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم عَنِ الضَّبِّ فَقَالَ " لَسْتُ بِآكِلِهِ وَلاَ مُحَرِّمِهِ " .
Бизга Яҳё ибн Яҳё, Яҳё ибн Айюб, Қутайба ва Ибн Ҳужр Исмоилдан ривоят қилдилар; Яҳё ибн Яҳё деди: Бизга Исмоил ибн Жаъфар Абдуллаҳ ибн Динордан хабар бердики, у Ибн Умар айтганини эшитган: Набий соллаллаҳу алайҳи васалламдан калтакесак (забб) ҳақида сўралган эди, у: «Мен уни на еювчиман, на ҳаром қилувчиман» деди.
وَحَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ، حَدَّثَنَا لَيْثٌ، ح وَحَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ رُمْحٍ، أَخْبَرَنَا اللَّيْثُ، عَنْ نَافِعٍ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ، قَالَ سَأَلَ رَجُلٌ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم عَنْ أَكْلِ الضَّبِّ فَقَالَ " لاَ آكُلُهُ وَلاَ أُحَرِّمُهُ " .
Бизга Қутайба ибн Саъид ривоят қилди, бизга Лайс ривоят қилди, (ҳ) менга Муҳаммад ибн Румҳ ҳам ривоят қилди, бизга Лайс Нофиъдан, у Ибн Умардан ривоят қилди, у деди: Бир киши Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васалламдан калтакесак ейиш ҳақида сўради, у: «Мен уни на ейман, на ҳаром қиламан» деди.
وَحَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ نُمَيْرٍ، حَدَّثَنَا أَبِي، حَدَّثَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ، عَنْ نَافِعٍ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ، قَالَ سَأَلَ رَجُلٌ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَهُوَ عَلَى الْمِنْبَرِ عَنْ أَكْلِ الضَّبِّ فَقَالَ " لاَ آكُلُهُ وَلاَ أُحَرِّمُهُ " .
Бизга Муҳаммад ибн Абдуллаҳ ибн Нумайр ривоят қилди, бизга отам ривоят қилди, бизга Убайдуллаҳ Нофиъдан, у Ибн Умардан ривоят қилди, у деди: Бир киши Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам минбарда турганида ундан калтакесак ейиш ҳақида сўради, у: «Мен уни на ейман, на ҳаром қиламан» деди.
وَحَدَّثَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ سَعِيدٍ، حَدَّثَنَا يَحْيَى، عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ، بِمِثْلِهِ فِي هَذَا الإِسْنَادِ .
Бизга Убайдуллаҳ ибн Саъид ривоят қилди, бизга Яҳё Убайдуллаҳдан, ушбу иснодда шунга ўхшашини ривоят қилди.
وَحَدَّثَنَاهُ أَبُو الرَّبِيعِ، وَقُتَيْبَةُ، قَالاَ حَدَّثَنَا حَمَّادٌ، ح وَحَدَّثَنِي زُهَيْرُ بْنُ حَرْبٍ، حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ، كِلاَهُمَا عَنْ أَيُّوبَ، ح وَحَدَّثَنَا ابْنُ نُمَيْرٍ، حَدَّثَنَا أَبِي، حَدَّثَنَا مَالِكُ بْنُ مِغْوَلٍ، ح وَحَدَّثَنِي هَارُونُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ، أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَكْرٍ، أَخْبَرَنَا ابْنُ جُرَيْجٍ، ح وَحَدَّثَنَا هَارُونُ بْنُ عَبْدِ، اللَّهِ حَدَّثَنَا شُجَاعُ بْنُ الْوَلِيدِ، قَالَ سَمِعْتُ مُوسَى بْنَ عُقْبَةَ، ح وَحَدَّثَنَا هَارُونُ بْنُ سَعِيدٍ، الأَيْلِيُّ حَدَّثَنَا ابْنُ وَهْبٍ، أَخْبَرَنِي أُسَامَةُ، كُلُّهُمْ عَنْ نَافِعٍ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم فِي الضَّبِّ بِمَعْنَى حَدِيثِ اللَّيْثِ عَنْ نَافِعٍ غَيْرَ أَنَّ حَدِيثَ أَيُّوبَ أُتِيَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم بِضَبٍّ فَلَمْ يَأْكُلْهُ وَلَمْ يُحَرِّمْهُ وَفِي حَدِيثِ أُسَامَةَ قَالَ قَامَ رَجُلٌ فِي الْمَسْجِدِ وَرَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم عَلَى الْمِنْبَرِ .
Бизга буни Абур-Рабиъ ва Қутайба ривоят қилдилар, улар дедилар: Бизга Ҳаммод ривоят қилди, (ҳ) менга Зуҳайр ибн Ҳарб ҳам ривоят қилди, бизга Исмоил ривоят қилди, иккаласи Айюбдан, (ҳ) бизга Ибн Нумайр ҳам ривоят қилди, бизга отам ривоят қилди, бизга Молик ибн Миғвал ривоят қилди, (ҳ) менга Ҳорун ибн Абдуллаҳ ҳам ривоят қилди, бизга Муҳаммад ибн Бакр хабар берди, бизга Ибн Журайж хабар берди, (ҳ) бизга Ҳорун ибн Абдуллаҳ ҳам ривоят қилди, бизга Шужў ибн ал-Валид ривоят қилиб деди: Мен Мусо ибн Уқбадан эшитдим, (ҳ) бизга Ҳорун ибн Саъид ал-Айлий ҳам ривоят қилди, бизга Ибн Ваҳб ривоят қилди, менга Усома хабар берди, уларнинг ҳаммаси Нофиъдан, у Ибн Умардан, у Набий соллаллаҳу алайҳи васалламдан калтакесак ҳақида Лайснинг Нофиъдан ривоятининг мазмуни билан ривоят қилдилар. Фақат Айюбнинг ҳадисида: Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васалламга бир калтакесак келтирилди, у уни на еди, на ҳаром қилди; Усоманинг ҳадисида эса: Бир киши масжидда турди, Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам эса минбарда эди, дейилган.
وَحَدَّثَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ مُعَاذٍ، حَدَّثَنَا أَبِي، حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، عَنْ تَوْبَةَ الْعَنْبَرِيِّ، سَمِعَ الشَّعْبِيَّ، سَمِعَ ابْنَ عُمَرَ، أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم كَانَ مَعَهُ نَاسٌ مِنْ أَصْحَابِهِ فِيهِمْ سَعْدٌ وَأُتُوا بِلَحْمِ ضَبٍّ فَنَادَتِ امْرَأَةٌ مِنْ نِسَاءِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم إِنَّهُ لَحْمُ ضَبٍّ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " كُلُوا فَإِنَّهُ حَلاَلٌ وَلَكِنَّهُ لَيْسَ مِنْ طَعَامِي " .
Бизга Убайдуллаҳ ибн Муоз ривоят қилди, бизга отам ривоят қилди, бизга Шуъба ривоят қилди, у Тавба ал-Анбарийдан, у Шаъбийдан эшитди, у Ибн Умардан эшитдики, Набий соллаллаҳу алайҳи васаллам билан бирга ашобларидан бир неча киши - улар орасида Саъд ҳам бор эди - бўлган ва уларга калтакесак гўшти келтирилган. Шунда Набий соллаллаҳу алайҳи васалламнинг аёлларидан бири: «У калтакесак гўштидир» деб нидо қилди. Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам: «Енглар, чунки у ҳалол, лекин у менинг таомимдан эмас» деди.
وَحَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى، حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ، حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، عَنْ تَوْبَةَ الْعَنْبَرِيِّ، قَالَ قَالَ لِي الشَّعْبِيُّ أَرَأَيْتَ حَدِيثَ الْحَسَنِ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم وَقَاعَدْتُ ابْنَ عُمَرَ قَرِيبًا مِنْ سَنَتَيْنِ أَوْ سَنَةٍ وَنِصْفٍ فَلَمْ أَسْمَعْهُ رَوَى عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم غَيْرَ هَذَا قَالَ كَانَ نَاسٌ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم فِيهِمْ سَعْدٌ بِمِثْلِ حَدِيثِ مُعَاذٍ .
Бизга Муҳаммад ибн ал-Мусанно ривоят қилди, бизга Муҳаммад ибн Жаъфар ривоят қилди, бизга Шуъба ривоят қилди, у Тавба ал-Анбарийдан ривоят қилиб деди: Менга Шаъбий деди: Ҳасаннинг Набий соллаллаҳу алайҳи васалламдан ривоятини кўрдингми? Ҳолбуки мен Ибн Умар билан икки йилга яқин ёки бир ярим йил ҳамсуҳбат бўлдим, ундан Набий соллаллаҳу алайҳи васалламдан бундан бошқа ривоят қилганини эшитмадим. У деди: Набий соллаллаҳу алайҳи васалламнинг ашобларидан бир неча киши - улар орасида Саъд ҳам бор эди - бўлган... Муознинг ҳадиси мисолида.
حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ يَحْيَى، قَالَ قَرَأْتُ عَلَى مَالِكٍ عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، عَنْ أَبِي أُمَامَةَ، بْنِ سَهْلِ بْنِ حُنَيْفٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَبَّاسٍ، قَالَ دَخَلْتُ أَنَا وَخَالِدُ بْنُ الْوَلِيدِ، مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم بَيْتَ مَيْمُونَةَ فَأُتِيَ بِضَبٍّ مَحْنُوذٍ فَأَهْوَى إِلَيْهِ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم بِيَدِهِ فَقَالَ بَعْضُ النِّسْوَةِ اللاَّتِي فِي بَيْتِ مَيْمُونَةَ أَخْبِرُوا رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم بِمَا يُرِيدُ أَنْ يَأْكُلَ . فَرَفَعَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَدَهُ فَقُلْتُ أَحَرَامٌ هُوَ يَا رَسُولَ اللَّهِ قَالَ " لاَ وَلَكِنَّهُ لَمْ يَكُنْ بِأَرْضِ قَوْمِي فَأَجِدُنِي أَعَافُهُ " . قَالَ خَالِدٌ فَاجْتَرَرْتُهُ فَأَكَلْتُهُ وَرَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَنْظُرُ .
Бизга Яҳё ибн Яҳё ривоят қилди, у деди: Мен Моликка ўқиб бердим, у Ибн Шиҳобдан, у Абу Умома ибн Саҳл ибн Ҳунайфдан, у Абдуллаҳ ибн Аббосдан ривоят қилди, у деди: Мен ва Холид ибн ал-Валид Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам билан бирга Маймунанинг уйига кирдик. Унга қовурилган калтакесак келтирилди. Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам қўлини унга узатди. Маймунанинг уйидаги аёллардан баъзилари: «Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васалламга у емоқчи бўлган нарсани айтинг» дедилар. Шунда Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам қўлини кўтарди. Мен: «У ҳа, ё Расулуллаҳ, ҳаромми?» дедим. У: «Йўқ, лекин у менинг қавмим ерида бўлмаган, шунинг учун мен ўзимни ундан кўнгил айниган ҳолда топяпман» деди. Холид деди: Шунда мен уни ўзимга тортиб олдим ва едим, Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам эса қараб турарди.
وَحَدَّثَنِي أَبُو الطَّاهِرِ، وَحَرْمَلَةُ، جَمِيعًا عَنِ ابْنِ وَهْبٍ، قَالَ حَرْمَلَةُ أَخْبَرَنَا ابْنُ وَهْبٍ، أَخْبَرَنِي يُونُسُ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، عَنْ أَبِي أُمَامَةَ بْنِ سَهْلِ بْنِ حُنَيْفٍ الأَنْصَارِيِّ، أَنَّ عَبْدَ اللَّهِ، بْنَ عَبَّاسٍ أَخْبَرَهُ أَنَّ خَالِدَ بْنَ الْوَلِيدِ الَّذِي يُقَالُ لَهُ سَيْفُ اللَّهِ أَخْبَرَهُ أَنَّهُ، دَخَلَ مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم عَلَى مَيْمُونَةَ زَوْجِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم وَهِيَ خَالَتُهُ وَخَالَةُ ابْنِ عَبَّاسٍ فَوَجَدَ عِنْدَهَا ضَبًّا مَحْنُوذًا قَدِمَتْ بِهِ أُخْتُهَا حُفَيْدَةُ بِنْتُ الْحَارِثِ مِنْ نَجْدٍ فَقَدَّمَتِ الضَّبَّ لِرَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَكَانَ قَلَّمَا يُقَدَّمُ إِلَيْهِ طَعَامٌ حَتَّى يُحَدَّثَ بِهِ وَيُسَمَّى لَهُ فَأَهْوَى رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَدَهُ إِلَى الضَّبِّ فَقَالَتِ امْرَأَةٌ مِنَ النِّسْوَةِ الْحُضُورِ أَخْبِرْنَ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم بِمَا قَدَّمْتُنَّ لَهُ . قُلْنَ هُوَ الضَّبُّ يَا رَسُولَ اللَّهِ . فَرَفَعَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَدَهُ فَقَالَ خَالِدُ بْنُ الْوَلِيدِ أَحَرَامٌ الضَّبُّ يَا رَسُولَ اللَّهِ قَالَ " لاَ وَلَكِنَّهُ لَمْ يَكُنْ بِأَرْضِ قَوْمِي فَأَجِدُنِي أَعَافُهُ " . قَالَ خَالِدٌ فَاجْتَرَرْتُهُ فَأَكَلْتُهُ وَرَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَنْظُرُ فَلَمْ يَنْهَنِي .
Менга Абут-Тоҳир ва Ҳармала биргаликда Ибн Ваҳбдан ривоят қилдилар; Ҳармала деди: Бизга Ибн Ваҳб хабар берди, менга Юнус Ибн Шиҳобдан, у Абу Умома ибн Саҳл ибн Ҳунайф ал-Ансорийдан ривоят қилдики, Абдуллаҳ ибн Аббос унга хабар бердики, Аллаҳнинг қиличи деб аталадиган Холид ибн ал-Валид унга хабар бердики, у Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам билан бирга Набий соллаллаҳу алайҳи васалламнинг завжаси Маймунанинг ҳузурига кирди - у (Маймуна) унинг ва Ибн Аббоснинг холаси эди - ва унинг олдида қовурилган калтакесакни топди; уни Маймунанинг синглиси Ҳуфайда бинти ал-Ҳорис Нажддан олиб келган эди. Маймуна калтакесакни Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васалламга тақдим қилди. Унга таом камдан-кам тақдим қилинарди, фақат у ҳақида айтилиб, унга номи айтилгандан кейингина. Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам қўлини калтакесакка узатди. Шунда ҳозир бўлган аёллардан бири: «Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васалламга унга тақдим қилган нарсангизни айтинг» деди. Улар: «У калтакесак, ё Расулуллаҳ» дедилар. Шунда Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам қўлини кўтарди. Холид ибн ал-Валид: «Калтакесак ҳаромми, ё Расулуллаҳ?» деди. У: «Йўқ, лекин у менинг қавмим ерида бўлмаган, шунинг учун мен ўзимни ундан кўнгил айниган ҳолда топяпман» деди. Холид деди: Шунда мен уни ўзимга тортиб олдим ва едим, Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам эса қараб турарди ва мени қайтармади.
وَحَدَّثَنِي أَبُو بَكْرِ بْنُ النَّضْرِ، وَعَبْدُ بْنُ حُمَيْدٍ، قَالَ عَبْدٌ أَخْبَرَنِي وَقَالَ أَبُو بَكْرٍ، حَدَّثَنَا يَعْقُوبُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ بْنِ سَعْدٍ، حَدَّثَنَا أَبِي، عَنْ صَالِحِ بْنِ كَيْسَانَ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، عَنْ أَبِي، أُمَامَةَ بْنِ سَهْلٍ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، أَنَّهُ أَخْبَرَهُ أَنَّ خَالِدَ بْنَ الْوَلِيدِ أَخْبَرَهُ أَنَّهُ، دَخَلَ مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم عَلَى مَيْمُونَةَ بِنْتِ الْحَارِثِ وَهْىَ خَالَتُهُ فَقُدِّمَ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم لَحْمُ ضَبٍّ جَاءَتْ بِهِ أُمُّ حُفَيْدٍ بِنْتُ الْحَارِثِ مِنْ نَجْدٍ وَكَانَتْ تَحْتَ رَجُلٍ مِنْ بَنِي جَعْفَرٍ وَكَانَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم لاَ يَأْكُلُ شَيْئًا حَتَّى يَعْلَمَ مَا هُوَ . ثُمَّ ذَكَرَ بِمِثْلِ حَدِيثِ يُونُسَ وَزَادَ فِي آخِرِ الْحَدِيثِ وَحَدَّثَهُ ابْنُ الأَصَمِّ عَنْ مَيْمُونَةَ وَكَانَ فِي حَجْرِهَا .
Менга Абу Бакр ибн ан-Назр ва Абд ибн Ҳумайд ривоят қилдилар; Абд: менга хабар берди, деди, Абу Бакр эса: ривоят қилди, деди: Бизга Яъқуб ибн Иброҳим ибн Саъд ривоят қилди, бизга отам Солиҳ ибн Кайсондан, у Ибн Шиҳобдан, у Абу Умома ибн Саҳлдан, у Ибн Аббосдан ривоят қилдики, у унга хабар бердики, Холид ибн ал-Валид унга хабар бердики, у Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам билан бирга Маймуна бинти ал-Ҳориснинг ҳузурига кирди - у унинг холаси эди - ва Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васалламга калтакесак гўшти тақдим қилинди; уни Умму Ҳуфайд бинти ал-Ҳорис Нажддан олиб келган эди, у Бану Жаъфардан бўлган бир кишининг никоҳида эди. Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам у нима эканини билмагунча ҳеч нарса емас эди. Сўнг у Юнуснинг ҳадиси мисолида зикр қилди ва ҳадис охирида шуни қўшди: Ибн ал-Асамм унга Маймунадан ривоят қилди, у (рови) унинг тарбиясида эди.
وَحَدَّثَنَا عَبْدُ بْنُ حُمَيْدٍ، أَخْبَرَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ، أَخْبَرَنَا مَعْمَرٌ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، عَنْ أَبِي، أُمَامَةَ بْنِ سَهْلِ بْنِ حُنَيْفٍ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، قَالَ أُتِيَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم وَنَحْنُ فِي بَيْتِ مَيْمُونَةَ بِضَبَّيْنِ مَشْوِيَّيْنِ . بِمِثْلِ حَدِيثِهِمْ وَلَمْ يَذْكُرْ يَزِيدَ بْنَ الأَصَمِّ عَنْ مَيْمُونَةَ .
Бизга Абд ибн Ҳумайд ривоят қилди, бизга Абдурраззоқ хабар берди, бизга Маъмар хабар берди, у Зуҳрийдан, у Абу Умома ибн Саҳл ибн Ҳунайфдан, у Ибн Аббосдан ривоят қилди, у деди: Биз Маймунанинг уйида бўлганимизда Набий соллаллаҳу алайҳи васалламга иккита қовурилган калтакесак келтирилди... уларнинг ҳадиси мисолида; лекин Язид ибн ал-Асаммнинг Маймунадан ривоятини зикр қилмади.
وَحَدَّثَنَا عَبْدُ الْمَلِكِ بْنُ شُعَيْبِ بْنِ اللَّيْثِ، حَدَّثَنَا أَبِي، عَنْ جَدِّي، حَدَّثَنِي خَالِدُ بْنُ، يَزِيدَ حَدَّثَنِي سَعِيدُ بْنُ أَبِي هِلاَلٍ، عَنِ ابْنِ الْمُنْكَدِرِ، أَنَّ أَبَا أُمَامَةَ بْنَ سَهْلٍ، أَخْبَرَهُ عَنِ ابْنِ، عَبَّاسٍ قَالَ أُتِيَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَهُوَ فِي بَيْتِ مَيْمُونَةَ وَعِنْدَهُ خَالِدُ بْنُ الْوَلِيدِ بِلَحْمِ ضَبٍّ . فَذَكَرَ بِمَعْنَى حَدِيثِ الزُّهْرِيِّ .
Бизга Абдулмалик ибн Шуайб ибн ал-Лайс ривоят қилди, бизга отам бобомдан ривоят қилди, менга Холид ибн Язид ривоят қилди, менга Саъид ибн Абу Ҳилол Ибн ал-Мункадирдан ривоят қилдики, Абу Умома ибн Саҳл унга Ибн Аббосдан хабар берди, у деди: Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам Маймунанинг уйида бўлиб, олдида Холид ибн ал-Валид турганида унга калтакесак гўшти келтирилди. Сўнг у Зуҳрийнинг ҳадиси мазмуни билан зикр қилди.
وَحَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ، وَأَبُو بَكْرِ بْنُ نَافِعٍ قَالَ ابْنُ نَافِعٍ أَخْبَرَنَا غُنْدَرٌ، حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، عَنْ أَبِي بِشْرٍ، عَنْ سَعِيدِ بْنِ جُبَيْرٍ، قَالَ سَمِعْتُ ابْنَ عَبَّاسٍ، يَقُولُ أَهْدَتْ خَالَتِي أُمُّ حُفَيْدٍ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم سَمْنًا وَأَقِطًا وَأَضُبًّا فَأَكَلَ مِنَ السَّمْنِ وَالأَقِطِ وَتَرَكَ الضَّبَّ تَقَذُّرًا وَأُكِلَ عَلَى مَائِدَةِ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَلَوْ كَانَ حَرَامًا مَا أُكِلَ عَلَى مَائِدَةِ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم .
Бизга Муҳаммад ибн Башшор ва Абу Бакр ибн Нофиъ ривоят қилдилар; Ибн Нофиъ деди: Бизга Ғундар хабар берди, бизга Шуъба ривоят қилди, у Абу Бишрдан, у Саъид ибн Жубайрдан ривоят қилиб деди: Мен Ибн Аббос айтганини эшитдим: Холам Умму Ҳуфайд Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васалламга сариёғ, қуритилган творог (ақит) ва калтакесаклар ҳадя қилди. У сариёғ ва ақитдан еди, калтакесакни эса жирканиб тарк қилди. У Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васалламнинг дастурхонида ейилди; агар у ҳаром бўлганда, Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васалламнинг дастурхонида ейилмас эди.
حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ مُسْهِرٍ، عَنِ الشَّيْبَانِيِّ، عَنْ يَزِيدَ بْنِ، الأَصَمِّ قَالَ دَعَانَا عَرُوسٌ بِالْمَدِينَةِ فَقَرَّبَ إِلَيْنَا ثَلاَثَةَ عَشَرَ ضَبًّا فَآكِلٌ وَتَارِكٌ فَلَقِيتُ ابْنَ عَبَّاسٍ مِنَ الْغَدِ فَأَخْبَرْتُهُ فَأَكْثَرَ الْقَوْمُ حَوْلَهُ حَتَّى قَالَ بَعْضُهُمْ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " لاَ آكُلُهُ وَلاَ أَنْهَى عَنْهُ وَلاَ أُحَرِّمُهُ " . فَقَالَ ابْنُ عَبَّاسٍ بِئْسَ مَا قُلْتُمْ مَا بُعِثَ نَبِيُّ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم إِلاَّ مُحِلاًّ وَمُحَرِّمًا إِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم بَيْنَمَا هُوَ عِنْدَ مَيْمُونَةَ وَعِنْدَهُ الْفَضْلُ بْنُ عَبَّاسٍ وَخَالِدُ بْنُ الْوَلِيدِ وَامْرَأَةٌ أُخْرَى إِذْ قُرِّبَ إِلَيْهِمْ خِوَانٌ عَلَيْهِ لَحْمٌ فَلَمَّا أَرَادَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم أَنْ يَأْكُلَ قَالَتْ لَهُ مَيْمُونَةُ إِنَّهُ لَحْمُ ضَبٍّ . فَكَفَّ يَدَهُ وَقَالَ " هَذَا لَحْمٌ لَمْ آكُلْهُ قَطُّ " . وَقَالَ لَهُمْ " كُلُوا " . فَأَكَلَ مِنْهُ الْفَضْلُ وَخَالِدُ بْنُ الْوَلِيدِ وَالْمَرْأَةُ . وَقَالَتْ مَيْمُونَةُ لاَ آكُلُ مِنْ شَىْءٍ إِلاَّ شَىْءٌ يَأْكُلُ مِنْهُ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم .
Бизга Абу Бакр ибн Абу Шайба ривоят қилди, бизга Али ибн Мус-ҳир ривоят қилди, у Шайбонийдан, у Язид ибн ал-Асаммдан ривоят қилиб деди: Мадинада бир куёв бизни таклиф қилди ва бизга ўн учта калтакесак тақдим қилди. Ким еди, ким тарк қилди. Мен эртасига Ибн Аббосни учратдим ва унга хабар бердим. Унинг атрофидаги одамлар кўпайди, ҳатто баъзилари: «Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам: ‹Мен уни на ейман, на ундан қайтараман, на ҳаром қиламан› деди» дедилар. Шунда Ибн Аббос деди: Айтганларингиз қанчалик ёмон! Аллаҳнинг Набийси соллаллаҳу алайҳи васаллам фақат ҳалол ва ҳаром қилувчи қилиб юборилган. Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам Маймунанинг ҳузурида бўлганида - унинг олдида Фазл ибн Аббос, Холид ибн ал-Валид ва бошқа бир аёл бор эди - уларга устида гўшт бор бир дастурхон (хивон) келтирилди. Набий соллаллаҳу алайҳи васаллам емоқчи бўлганида Маймуна унга: «У калтакесак гўштидир» деди. Шунда у қўлини тортди ва: «Бу мен ҳеч қачон емаган гўштдир» деди ва уларга: «Енглар» деди. Шунда ундан Фазл, Холид ибн ал-Валид ва аёл еди. Маймуна эса: «Мен Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам еган нарсадан бошқа ҳеч нарса емайман» деди.
حَدَّثَنَا إِسْحَاقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، وَعَبْدُ بْنُ حُمَيْدٍ، قَالاَ أَخْبَرَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ، عَنِ ابْنِ، جُرَيْجٍ أَخْبَرَنِي أَبُو الزُّبَيْرِ، أَنَّهُ سَمِعَ جَابِرَ بْنَ عَبْدِ اللَّهِ، يَقُولُ أُتِيَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم بِضَبٍّ فَأَبَى أَنْ يَأْكُلَ مِنْهُ وَقَالَ " لاَ أَدْرِي لَعَلَّهُ مِنَ الْقُرُونِ الَّتِي مُسِخَتْ " .
Бизга Ишоқ ибн Иброҳим ва Абд ибн Ҳумайд ривоят қилдилар, улар дедилар: Бизга Абдурраззоқ Ибн Журайждан хабар берди, менга Абуз-Зубайр хабар бердики, у Жобир ибн Абдуллаҳ айтганини эшитган: Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васалламга бир калтакесак келтирилди, у ундан ейишни рад этиб: «Билмадим, эҳтимол у шаклини ўзгартирилган (маскҳ қилинган) авлодлардандир» деди.
وَحَدَّثَنِي سَلَمَةُ بْنُ شَبِيبٍ، حَدَّثَنَا الْحَسَنُ بْنُ أَعْيَنَ، حَدَّثَنَا مَعْقِلٌ، عَنْ أَبِي الزُّبَيْرِ، قَالَ سَأَلْتُ جَابِرًا عَنِ الضَّبِّ، فَقَالَ لاَ تَطْعَمُوهُ . وَقَذِرَهُ وَقَالَ قَالَ عُمَرُ بْنُ الْخَطَّابِ إِنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم لَمْ يُحَرِّمْهُ . إِنَّ اللَّهَ عَزَّ وَجَلَّ يَنْفَعُ بِهِ غَيْرَ وَاحِدٍ فَإِنَّمَا طَعَامُ عَامَّةِ الرِّعَاءِ مِنْهُ وَلَوْ كَانَ عِنْدِي طَعِمْتُهُ .
Менга Салама ибн Шабиб ривоят қилди, бизга Ҳасан ибн Аъян ривоят қилди, бизга Маъқил ривоят қилди, у Абуз-Зубайрдан ривоят қилиб деди: Мен Жобирдан калтакесак ҳақида сўрадим, у: «Уни еманглар» деди ва ундан жирканди. Ва у деди: Умар ибн ал-Хаттоб айтди: Набий соллаллаҳу алайҳи васаллам уни ҳаром қилмаган. Аллаҳ азза ва жалла у билан бирдан ортиқ одамга манфаат етказади, чунки чўпонларнинг умумий таоми ундандир; агар менинг олдимда бўлганда, мен уни ер эдим.
وَحَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى، حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي عَدِيٍّ، عَنْ دَاوُدَ، عَنْ أَبِي نَضْرَةَ، عَنْ أَبِي سَعِيدٍ، قَالَ قَالَ رَجُلٌ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّا بِأَرْضٍ مَضَبَّةٍ فَمَا تَأْمُرُنَا أَوْ فَمَا تُفْتِينَا قَالَ " ذُكِرَ لِي أَنَّ أُمَّةً مِنْ بَنِي إِسْرَائِيلَ مُسِخَتْ " . فَلَمْ يَأْمُرْ وَلَمْ يَنْهَ . قَالَ أَبُو سَعِيدٍ فَلَمَّا كَانَ بَعْدَ ذَلِكَ قَالَ عُمَرُ إِنَّ اللَّهَ عَزَّ وَجَلَّ لَيَنْفَعُ بِهِ غَيْرَ وَاحِدٍ وَإِنَّهُ لَطَعَامُ عَامَّةِ هَذِهِ الرِّعَاءِ وَلَوْ كَانَ عِنْدِي لَطَعِمْتُهُ إِنَّمَا عَافَهُ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم .
Менга Муҳаммад ибн ал-Мусанно ривоят қилди, бизга Ибн Абу Адий ривоят қилди, у Довуддан, у Абу Назрадан, у Абу Саъиддан ривоят қилиб деди: Бир киши: «Ё Расулуллаҳ, биз калтакесак кўп бўлган ердамиз, бизга нима буюрасиз - ёки: бизга қандай фатво берасиз?» деди. У: «Менга Бану Исроилдан бир уммат шаклини ўзгартирилгани (маскҳ қилингани) зикр қилинди» деди ва на буюрди, на қайтарди. Абу Саъид деди: Шундан кейин бўлганида Умар деди: Аллаҳ азза ва жалла у билан бирдан ортиқ одамга манфаат етказади ва у шу чўпонларнинг умумий таомидир; агар менинг олдимда бўлганда, мен уни ер эдим. Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам ундан фақат кўнгли айнигани учун емаган.
حَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ حَاتِمٍ، حَدَّثَنَا بَهْزٌ، حَدَّثَنَا أَبُو عَقِيلٍ الدَّوْرَقِيُّ، حَدَّثَنَا أَبُو نَضْرَةَ، عَنْ أَبِي سَعِيدٍ، أَنَّ أَعْرَابِيًّا، أَتَى رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ إِنِّي فِي غَائِطٍ مَضَبَّةٍ وَإِنَّهُ عَامَّةُ طَعَامِ أَهْلِي - قَالَ - فَلَمْ يُجِبْهُ فَقُلْنَا عَاوِدْهُ . فَعَاوَدَهُ فَلَمْ يُجِبْهُ ثَلاَثًا ثُمَّ نَادَاهُ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فِي الثَّالِثَةِ فَقَالَ " يَا أَعْرَابِيُّ إِنَّ اللَّهَ لَعَنَ أَوْ غَضِبَ عَلَى سِبْطٍ مِنْ بَنِي إِسْرَائِيلَ فَمَسَخَهُمْ دَوَابَّ يَدِبُّونَ فِي الأَرْضِ فَلاَ أَدْرِي لَعَلَّ هَذَا مِنْهَا فَلَسْتُ آكُلُهَا وَلاَ أَنْهَى عَنْهَا " .
Менга Муҳаммад ибн Ҳотим ривоят қилди, бизга Баҳз ривоят қилди, бизга Абу Ақийл ад-Даврақий ривоят қилди, бизга Абу Назра Абу Саиддан ривоят қилдики: Бир аъробий Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам ҳузурига келиб: «Мен калтакесак (зоб) кўп бўлган чўлда яшайман, у эса аҳлимнинг кўпчилик таомидир», деди. Рови айтди: У зот унга жавоб бермади. Биз: «Яна қайтариб сўра», дедик. У қайтариб сўради, аммо у зот уч марта жавоб бермади. Сўнг Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам учинчисида унга нидо қилиб: «Эй аъробий! Аллаҳ Бани Исроилдан бир гуруҳни лаънатлади ёки уларга ғазаб қилди ва уларни ер юзида ўрмаловчи жониворларга айлантириб қўйди. Мен билмайман, эҳтимол бу (калтакесак) улардандир. Шунинг учун мен уни емайман ва ундан қайтармайман ҳам», деди.