حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ يَحْيَى، قَالَ قَرَأْتُ عَلَى مَالِكٍ عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، عَنْ أَبِي سَلَمَةَ بْنِ، عَبْدِ الرَّحْمَنِ عَنْ عَائِشَةَ، قَالَتْ سُئِلَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم عَنِ الْبِتْعِ فَقَالَ " كُلُّ شَرَابٍ أَسْكَرَ فَهُوَ حَرَامٌ " .
Бизга Яҳё ибн Яҳё ривоят қилди, деди: Моликка ўқиб бердим, у Ибн Шиҳобдан, у Абу Салама ибн Абдурраҳмондан, у Оишадан ривоят қилди. У деди: Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васалламдан битъ (асалдан тайёрланадиган ичимлик) ҳақида сўралди. Шунда у: «Ҳар бир маст қиладиган ичимлик ҳаромдир», дедилар.
وَحَدَّثَنِي حَرْمَلَةُ بْنُ يَحْيَى التُّجِيبِيُّ، أَخْبَرَنَا ابْنُ وَهْبٍ، أَخْبَرَنِي يُونُسُ، عَنِ ابْنِ، شِهَابٍ عَنْ أَبِي سَلَمَةَ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ، أَنَّهُ سَمِعَ عَائِشَةَ، تَقُولُ سُئِلَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم عَنِ الْبِتْعِ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " كُلُّ شَرَابٍ أَسْكَرَ فَهُوَ حَرَامٌ " .
Ва менга Ҳармала ибн Яҳё ат-Тужибий ривоят қилди, бизга Ибн Ваҳб хабар берди, менга Юнус Ибн Шиҳобдан, у Абу Салама ибн Абдурраҳмондан хабар берди: У Оишанинг шундай деётганини эшитди: Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васалламдан битъ ҳақида сўралди, шунда Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам: «Ҳар бир маст қиладиган ичимлик ҳаромдир», дедилар.
حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ يَحْيَى، وَسَعِيدُ بْنُ مَنْصُورٍ، وَأَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ وَعَمْرٌو النَّاقِدُ وَزُهَيْرُ بْنُ حَرْبٍ كُلُّهُمْ عَنِ ابْنِ عُيَيْنَةَ، ح وَحَدَّثَنَا حَسَنٌ الْحُلْوَانِيُّ، وَعَبْدُ بْنُ حُمَيْدٍ، عَنْ يَعْقُوبَ، بْنِ إِبْرَاهِيمَ بْنِ سَعْدٍ حَدَّثَنَا أَبِي، عَنْ صَالِحٍ، ح وَحَدَّثَنَا إِسْحَاقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، وَعَبْدُ بْنُ حُمَيْدٍ، قَالاَ أَخْبَرَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ، أَخْبَرَنَا مَعْمَرٌ، كُلُّهُمْ عَنِ الزُّهْرِيِّ، بِهَذَا الإِسْنَادِ وَلَيْسَ فِي حَدِيثِ سُفْيَانَ وَصَالِحٍ سُئِلَ عَنِ الْبِتْعِ وَهُوَ فِي حَدِيثِ مَعْمَرٍ وَفِي حَدِيثِ صَالِحٍ أَنَّهَا سَمِعَتْ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ " كُلُّ شَرَابٍ مُسْكِرٍ حَرَامٌ " .
Бизга Яҳё ибн Яҳё ва Саид ибн Мансур ва Абу Бакр ибн Абу Шайба ва Амр ан-Ноқид ва Зуҳайр ибн Ҳарб — барчаси Ибн Уяйнадан ривоят қилди. (ҳ) Ва бизга Ҳасан ал-Ҳулвоний ва Абд ибн Ҳумайд ривоят қилди, улар Яъқуб ибн Иброҳим ибн Саъддан: бизга отам Солиҳдан ривоят қилди. (ҳ) Ва бизга Ишоқ ибн Иброҳим ва Абд ибн Ҳумайд ривоят қилди, иккаласи: бизга Абдурраззоқ хабар берди, бизга Маъмар хабар берди, деди — барчаси Зуҳрийдан, шу иснод билан (ривоят қилди). Суфён ва Солиҳнинг ҳадисида ‹битъ ҳақида сўралди› йўқ, лекин Маъмарнинг ҳадисида бор. Солиҳнинг ҳадисида: У Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васалламнинг: «Ҳар бир маст қиладиган ичимлик ҳаромдир», деётганларини эшитган, дейилган.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَبَّادٍ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنْ عَمْرٍو، سَمِعَهُ مِنْ، سَعِيدِ بْنِ أَبِي بُرْدَةَ عَنْ أَبِيهِ، عَنْ جَدِّهِ، أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم بَعَثَهُ وَمُعَاذًا إِلَى الْيَمَنِ فَقَالَ لَهُمَا " بَشِّرَا وَيَسِّرَا وَعَلِّمَا وَلاَ تُنَفِّرَا " . وَأُرَاهُ قَالَ " وَتَطَاوَعَا " . قَالَ فَلَمَّا وَلَّى رَجَعَ أَبُو مُوسَى فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّ لَهُمْ شَرَابًا مِنَ الْعَسَلِ يُطْبَخُ حَتَّى يَعْقِدَ وَالْمِزْرُ يُصْنَعُ مِنَ الشَّعِيرِ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " كُلُّ مَا أَسْكَرَ عَنِ الصَّلاَةِ فَهُوَ حَرَامٌ " .
Бизга Муҳаммад ибн Аббод ривоят қилди, бизга Суфён Амрдан ривоят қилди, у уни Саид ибн Абу Бурдадан эшитган, у отасидан, у бобосидан ривоят қилди: Набий соллаллаҳу алайҳи васаллам уни ва Муозни Яманга юбордилар ва уларга: «Хушхабар беринглар, осон қилинглар, ўргатинглар, (одамларни) қочирманглар» дедилар. Ва мен у: «Бир-бирингизга итоат қилинглар» деганлар, деб ўйлайман. У деди: У (Муоз) кетганидан кейин Абу Мусо қайтиб келиб: ‹Ё Расулуллаҳ, уларда асалдан тайёрланадиган, ивиб қоладиган даражада қайнатиладиган бир ичимлик бор, мизр эса арпадан тайёрланади›, деди. Шунда Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам: «Намоздан (ақлни) маст қиладиган ҳар бир нарса ҳаромдир», дедилар.
وَحَدَّثَنَا إِسْحَاقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، وَمُحَمَّدُ بْنُ أَحْمَدَ بْنِ أَبِي خَلَفٍ، - وَاللَّفْظُ لاِبْنِ أَبِي خَلَفٍ - قَالاَ حَدَّثَنَا زَكَرِيَّاءُ بْنُ عَدِيٍّ، حَدَّثَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ، - وَهُوَ ابْنُ عَمْرٍو - عَنْ زَيْدِ بْنِ، أَبِي أُنَيْسَةَ عَنْ سَعِيدِ بْنِ أَبِي بُرْدَةَ، حَدَّثَنَا أَبُو بُرْدَةَ، عَنْ أَبِيهِ، قَالَ بَعَثَنِي رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَمُعَاذًا إِلَى الْيَمَنِ فَقَالَ " ادْعُوَا النَّاسَ وَبَشِّرَا وَلاَ تُنَفِّرَا وَيَسِّرَا وَلاَ تُعَسِّرَا " . قَالَ فَقُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَفْتِنَا فِي شَرَابَيْنِ كُنَّا نَصْنَعُهُمَا بِالْيَمَنِ الْبِتْعُ وَهُوَ مِنَ الْعَسَلِ يُنْبَذُ حَتَّى يَشْتَدَّ وَالْمِزْرُ وَهُوَ مِنَ الذُّرَةِ وَالشَّعِيرِ يُنْبَذُ حَتَّى يَشْتَدَّ قَالَ وَكَانَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَدْ أُعْطِيَ جَوَامِعَ الْكَلِمِ بِخَوَاتِمِهِ فَقَالَ " أَنْهَى عَنْ كُلِّ مُسْكِرٍ أَسْكَرَ عَنِ الصَّلاَةِ " .
Ва бизга Ишоқ ибн Иброҳим ва Муҳаммад ибн Аҳмад ибн Абу Халаф ривоят қилди — лафз Ибн Абу Халафники — иккаласи: бизга Закариё ибн Адий ривоят қилди, бизга Убайдуллаҳ — у Ибн Амр — Зайд ибн Абу Унайсадан, у Саид ибн Абу Бурдадан ривоят қилди, деди: бизга Абу Бурда отасидан ривоят қилди. У деди: Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам мени ва Муозни Яманга юбордилар ва: «Одамларни (динга) чақиринглар, хушхабар беринглар, (қочирманглар), осон қилинглар, қийинлаштирманглар» дедилар. У деди: Мен: ‹Ё Расулуллаҳ, биз Яманда тайёрлайдиган икки ичимлик ҳақида фатво беринг: битъ — у асалдан бўлиб, кучли бўлгунча набиз қилинади, ва мизр — у жўхори ва арпадан бўлиб, кучли бўлгунча набиз қилинади›, дедим. У деди: Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васалламга сўзларнинг хулосалари ва якунлари берилган эди. Шунда у: «Намоздан (ақлни) маст қиладиган ҳар бир маст қилувчи нарсадан қайтараман», дедилар.
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الْعَزِيزِ، - يَعْنِي الدَّرَاوَرْدِيَّ - عَنْ عُمَارَةَ بْنِ، غَزِيَّةَ عَنْ أَبِي الزُّبَيْرِ، عَنْ جَابِرٍ، أَنَّ رَجُلاً، قَدِمَ مِنْ جَيْشَانَ - وَجَيْشَانُ مِنَ الْيَمَنِ - فَسَأَلَ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم عَنْ شَرَابٍ يَشْرَبُونَهُ بِأَرْضِهِمْ مِنَ الذُّرَةِ يُقَالُ لَهُ الْمِزْرُ فَقَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم " أَوَمُسْكِرٌ هُوَ " . قَالَ نَعَمْ . قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " كُلُّ مُسْكِرٍ حَرَامٌ إِنَّ عَلَى اللَّهِ عَزَّ وَجَلَّ عَهْدًا لِمَنْ يَشْرَبُ الْمُسْكِرَ أَنْ يَسْقِيَهُ مِنْ طِينَةِ الْخَبَالِ " . قَالُوا يَا رَسُولَ اللَّهِ وَمَا طِينَةُ الْخَبَالِ قَالَ " عَرَقُ أَهْلِ النَّارِ أَوْ عُصَارَةُ أَهْلِ النَّارِ " .
Бизга Қутайба ибн Саид ривоят қилди, бизга Абдулазиз — яъни ад-Даровардий — Умора ибн Ғазийядан, у Абуз-Зубайрдан, у Жобирдан ривоят қилди: Бир киши Жайшондан келди — Жайшон Ямандадир — ва Набий соллаллаҳу алайҳи васалламдан ўз юртларида жўхоридан тайёрлаб ичадиган, мизр деб аталадиган бир ичимлик ҳақида сўради. Шунда Набий соллаллаҳу алайҳи васаллам: «У маст қиладими?» дедилар. У: ‹Ҳа›, деди. Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам: «Ҳар бир маст қиладиган нарса ҳаромдир. Албатта Аллаҳ азза ва жалла зиммасига олган аҳд борки, маст қиладиган нарсани ичган кишига ‹тийнатул хабол›дан ичиради», дедилар. Улар: ‹Ё Расулуллаҳ, ‹тийнатул хабол› нима?› дедилар. У: «Дўзах аҳлининг тери (суви) ёки дўзах аҳлининг шарбати», дедилар.
حَدَّثَنَا أَبُو الرَّبِيعِ الْعَتَكِيُّ، وَأَبُو كَامِلٍ قَالاَ حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ زَيْدٍ، حَدَّثَنَا أَيُّوبُ، عَنْ نَافِعٍ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " كُلُّ مُسْكِرٍ خَمْرٌ وَكُلُّ مُسْكِرٍ حَرَامٌ وَمَنْ شَرِبَ الْخَمْرَ فِي الدُّنْيَا فَمَاتَ وَهُوَ يُدْمِنُهَا لَمْ يَتُبْ لَمْ يَشْرَبْهَا فِي الآخِرَةِ " .
Бизга Абур-Рабиъ ал-Атакий ва Абу Комил ривоят қилди, иккаласи: бизга Ҳаммод ибн Зайд ривоят қилди, бизга Айюб Нофиъдан, у Ибн Умардан ривоят қилди, деди. У деди: Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам дедилар: «Ҳар бир маст қиладиган нарса хамрдир ва ҳар бир маст қиладиган нарса ҳаромдир. Ким дунёда хамрни ичиб, унга берилган ҳолда тавба қилмай ўлса, охиратда уни ича олмайди.»
وَحَدَّثَنَا إِسْحَاقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، وَأَبُو بَكْرِ بْنُ إِسْحَاقَ كِلاَهُمَا عَنْ رَوْحِ بْنِ عُبَادَةَ، حَدَّثَنَا ابْنُ جُرَيْجٍ، أَخْبَرَنِي مُوسَى بْنُ عُقْبَةَ، عَنْ نَافِعٍ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ " كُلُّ مُسْكِرٍ خَمْرٌ وَكُلُّ مُسْكِرٍ حَرَامٌ " .
Ва бизга Ишоқ ибн Иброҳим ва Абу Бакр ибн Ишоқ ривоят қилди, иккаласи Равҳ ибн Убодадан: бизга Ибн Журайж ривоят қилди, менга Мусо ибн Уқба Нофиъдан, у Ибн Умардан хабар берди: Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам дедилар: «Ҳар бир маст қиладиган нарса хамрдир ва ҳар бир маст қиладиган нарса ҳаромдир.»
حَدَّثَنَا زُهَيْرُ بْنُ حَرْبٍ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ، عَنْ سُفْيَانَ، عَنِ الْمِقْدَامِ بْنِ شُرَيْحٍ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ سَعْدٍ، فِيَّ نَزَلَتْ { وَلاَ تَطْرُدِ الَّذِينَ يَدْعُونَ رَبَّهُمْ بِالْغَدَاةِ وَالْعَشِيِّ} قَالَ نَزَلَتْ فِي سِتَّةٍ أَنَا وَابْنُ مَسْعُودٍ مِنْهُمْ وَكَانَ الْمُشْرِكُونَ قَالُوا لَهُ تُدْنِي هَؤُلاَءِ .
Бизга Зуҳайр ибн Ҳарб ривоят қилди, бизга Абдураҳмон, Суфёндан, у ал-Миқдом ибн Шурайҳдан, у отасидан, у Саъддан ривоят қилди: мен ҳақимда {Роббисига эртаю кеч дуо қиладиганларни қувма} ояти нозил бўлди. У деди: у олти киши ҳақида нозил бўлди, мен ва Ибн Масъуд ҳам улардан эдик. Мушриклар унга (Набийга) дедилар: «Буларни ўзингга яқинлаштиряпсанми?»
وَحَدَّثَنَا صَالِحُ بْنُ مِسْمَارٍ السُّلَمِيُّ، حَدَّثَنَا مَعْنٌ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الْعَزِيزِ بْنُ الْمُطَّلِبِ، عَنْ مُوسَى بْنِ عُقْبَةَ، بِهَذَا الإِسْنَادِ مِثْلَهُ .
Ва бизга Солиҳ ибн Мисмор ас-Суламий ривоят қилди, бизга Маън ривоят қилди, бизга Абдулазиз ибнул Мутталиб Мусо ибн Уқбадан, шу иснод билан унинг мислини ривоят қилди.
وَحَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى، وَمُحَمَّدُ بْنُ حَاتِمٍ، قَالاَ حَدَّثَنَا يَحْيَى، - وَهُوَ الْقَطَّانُ - عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ، أَخْبَرَنَا نَافِعٌ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ، قَالَ وَلاَ أَعْلَمُهُ إِلاَّ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ " كُلُّ مُسْكِرٍ خَمْرٌ وَكُلُّ خَمْرٍ حَرَامٌ " .
Ва бизга Муҳаммад ибнул Мусанно ва Муҳаммад ибн Ҳотим ривоят қилди, иккаласи: бизга Яҳё — у ал-Қаттон — Убайдуллаҳдан ривоят қилди, деди: бизга Нофиъ Ибн Умардан хабар берди. У деди — ва мен буни фақат Набий соллаллаҳу алайҳи васалламдан (ривоят қилинган), деб биламан —: «Ҳар бир маст қиладиган нарса хамрдир ва ҳар бир хамр ҳаромдир.»