Чақалоққа таҳник қилиш ва исм қўйиш

حَدَّثَنَا عَبْدُ الأَعْلَى بْنُ حَمَّادٍ، حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ سَلَمَةَ، عَنْ ثَابِتٍ الْبُنَانِيِّ، عَنْ أَنَسِ، بْنِ مَالِكٍ قَالَ ذَهَبْتُ بِعَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي طَلْحَةَ الأَنْصَارِيِّ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم حِينَ وُلِدَ وَرَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فِي عَبَاءَةٍ يَهْنَأُ بَعِيرًا لَهُ فَقَالَ ‏"‏ هَلْ مَعَكَ تَمْرٌ ‏"‏ ‏.‏ فَقُلْتُ نَعَمْ ‏.‏ فَنَاوَلْتُهُ تَمَرَاتٍ فَأَلْقَاهُنَّ فِي فِيهِ فَلاَكَهُنَّ ثُمَّ فَغَرَ فَا الصَّبِيِّ فَمَجَّهُ فِي فِيهِ فَجَعَلَ الصَّبِيُّ يَتَلَمَّظُهُ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ حُبُّ الأَنْصَارِ التَّمْرَ ‏"‏ ‏.‏ وَسَمَّاهُ عَبْدَ اللَّهِ ‏.‏

Бизга Абдул-Аъло ибн Ҳаммод ривоят қилди, бизга Ҳаммод ибн Салама Собит ал-Бунонийдан, у Анас ибн Моликдан ривоят қилди, у шундай деди: Мен Абдуллаҳ ибн Абу Талҳа ал-Ансорийни туғилганида Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васалламнинг олдиларига олиб бордим. Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам або (кийим)да бўлиб, туясига қатрон суртаётган эдилар. У дедилар: «Ёнингда хурмо борми?» Мен: «Ҳа» дедим ва у кишига бир нечта хурмо узатдим. У уларни оғизларига олиб чайнадилар, сўнг чақалоқнинг оғзини очиб, оғизларидагини унинг оғзига тупурдилар. Чақалоқ эса уни ялай бошлади. Шунда Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам дедилар: «Ансорнинг севгани хурмодир.» Ва уни Абдуллаҳ деб номладилар.

حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، حَدَّثَنَا يَزِيدُ بْنُ هَارُونَ، أَخْبَرَنَا ابْنُ عَوْنٍ، عَنِ ابْنِ، سِيرِينَ عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ، قَالَ كَانَ ابْنٌ لأَبِي طَلْحَةَ يَشْتَكِي فَخَرَجَ أَبُو طَلْحَةَ فَقُبِضَ الصَّبِيُّ فَلَمَّا رَجَعَ أَبُو طَلْحَةَ قَالَ مَا فَعَلَ ابْنِي قَالَتْ أُمُّ سُلَيْمٍ هُوَ أَسْكَنُ مِمَّا كَانَ ‏.‏ فَقَرَّبَتْ إِلَيْهِ الْعَشَاءَ فَتَعَشَّى ثُمَّ أَصَابَ مِنْهَا فَلَمَّا فَرَغَ قَالَتْ وَارُوا الصَّبِيَّ ‏.‏ فَلَمَّا أَصْبَحَ أَبُو طَلْحَةَ أَتَى رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَأَخْبَرَهُ فَقَالَ ‏"‏ أَعْرَسْتُمُ اللَّيْلَةَ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ نَعَمْ قَالَ ‏"‏ اللَّهُمَّ بَارِكْ لَهُمَا ‏"‏ ‏.‏ فَوَلَدَتْ غُلاَمًا فَقَالَ لِي أَبُو طَلْحَةَ احْمِلْهُ حَتَّى تَأْتِيَ بِهِ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم ‏.‏ فَأَتَى بِهِ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم وَبَعَثَتْ مَعَهُ بِتَمَرَاتٍ فَأَخَذَهُ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ ‏"‏ أَمَعَهُ شَىْءٌ ‏"‏ ‏.‏ قَالُوا نَعَمْ تَمَرَاتٌ ‏.‏ فَأَخَذَهَا النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم فَمَضَغَهَا ثُمَّ أَخَذَهَا مِنْ فِيهِ فَجَعَلَهَا فِي فِي الصَّبِيِّ ثُمَّ حَنَّكَهُ وَسَمَّاهُ عَبْدَ اللَّهِ ‏.‏

Бизга Абу Бакр ибн Абу Шайба ривоят қилди, бизга Язид ибн Ҳорун ривоят қилди, бизга ибн Авн ибн Сириндан, у Анас ибн Моликдан хабар берди, у шундай деди: Абу Талҳанинг бир ўғли касал эди. Абу Талҳа (уйдан) чиқиб кетди, шу вақтда чақалоқ вафот этди. Абу Талҳа қайтиб келганида: «Ўғлим қалай?» деди. Умму Сулайм: «У аввалгидан кўра тинчроқ» деди. Сўнг унга кечки овқатни яқинлаштирди, у кечки овқат еди, сўнг ундан (аёлидан) баҳраманд бўлди. У тугатгач, аёли: «Чақалоқни дафн қилинглар» деди. Абу Талҳа тонгга чиққач, Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васалламнинг олдиларига келиб, унга хабар берди. У дедилар: «Бу кеча қўшилдингизми?» У: «Ҳа» деди. У дедилар: «Аллаҳим, уларга барака бергин.» Шунда у (Умму Сулайм) бир ўғил туғди. Абу Талҳа менга: «Уни кўтариб, Набий соллаллаҳу алайҳи васалламнинг олдиларига олиб бор» деди. Шундай қилиб у (чақалоқни) Набий соллаллаҳу алайҳи васалламнинг олдиларига олиб келди, аёли у билан бирга бир нечта хурмо юборган эди. Набий соллаллаҳу алайҳи васаллам уни олиб дедилар: «Ёнида бирор нарса борми?» Улар: «Ҳа, хурмолар» дедилар. Набий соллаллаҳу алайҳи васаллам уларни олиб чайнадилар, сўнг оғизларидан олиб чақалоқнинг оғзига солдилар, сўнг танглайига суртдилар ва уни Абдуллаҳ деб номладилар.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ، حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ مَسْعَدَةَ، حَدَّثَنَا ابْنُ عَوْنٍ، عَنْ مُحَمَّدٍ، عَنْ أَنَسٍ، بِهَذِهِ الْقِصَّةِ نَحْوَ حَدِيثِ يَزِيدَ ‏.‏

Бизга Муҳаммад ибн Башшор ривоят қилди, бизга Ҳаммод ибн Масъада ривоят қилди, бизга Ибн Авн Муҳаммаддан, у Анасдан ушбу қиссани Язиднинг ҳадисига ўхшаш тарзда ривоят қилди.

حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، وَعَبْدُ اللَّهِ بْنُ بَرَّادٍ الأَشْعَرِيُّ، وَأَبُو كُرَيْبٍ قَالُوا حَدَّثَنَا أَبُو أُسَامَةَ، عَنْ بُرَيْدٍ، عَنْ أَبِي بُرْدَةَ، عَنْ أَبِي مُوسَى، قَالَ وُلِدَ لِي غُلاَمٌ فَأَتَيْتُ بِهِ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم فَسَمَّاهُ إِبْرَاهِيمَ وَحَنَّكَهُ بِتَمْرَةٍ ‏.‏

Бизга Абу Бакр ибн Абу Шайба, Абдуллаҳ ибн Баррод ал-Ашъарий ва Абу Курайб ривоят қилиб, улар: бизга Абу Усома Буройддан, у Абу Бурдадан, у Абу Мусодан ривоят қилди, дедилар. У (Абу Мусо) деди: «Менинг бир ўғлим туғилди. Мен уни Набий соллаллаҳу алайҳи васалламнинг олдига олиб келдим. У унга Иброҳим деб исм қўйди ва бир дона хурмо билан танглайини сийпади (таҳник қилди).»

حَدَّثَنَا الْحَكَمُ بْنُ مُوسَى أَبُو صَالِحٍ، حَدَّثَنَا شُعَيْبٌ، - يَعْنِي ابْنَ إِسْحَاقَ - أَخْبَرَنِي هِشَامُ بْنُ عُرْوَةَ، حَدَّثَنِي عُرْوَةُ بْنُ الزُّبَيْرِ، وَفَاطِمَةُ بِنْتُ الْمُنْذِرِ بْنِ الزُّبَيْرِ، أَنَّهُمَا قَالاَ خَرَجَتْ أَسْمَاءُ بِنْتُ أَبِي بَكْرٍ حِينَ هَاجَرَتْ وَهِيَ حُبْلَى بِعَبْدِ اللَّهِ بْنِ الزُّبَيْرِ فَقَدِمَتْ قُبَاءً فَنُفِسَتْ بِعَبْدِ اللَّهِ بِقُبَاءٍ ثُمَّ خَرَجَتْ حِينَ نُفِسَتْ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم لِيُحَنِّكَهُ فَأَخَذَهُ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم مِنْهَا فَوَضَعَهُ فِي حَجْرِهِ ثُمَّ دَعَا بِتَمْرَةٍ قَالَ قَالَتْ عَائِشَةُ فَمَكَثْنَا سَاعَةً نَلْتَمِسُهَا قَبْلَ أَنْ نَجِدَهَا فَمَضَغَهَا ثُمَّ بَصَقَهَا فِي فِيهِ فَإِنَّ أَوَّلَ شَىْءٍ دَخَلَ بَطْنَهُ لَرِيقُ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ثُمَّ قَالَتْ أَسْمَاءُ ثُمَّ مَسَحَهُ وَصَلَّى عَلَيْهِ وَسَمَّاهُ عَبْدَ اللَّهِ ثُمَّ جَاءَ وَهُوَ ابْنُ سَبْعِ سِنِينَ أَوْ ثَمَانٍ لِيُبَايِعَ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَأَمَرَهُ بِذَلِكَ الزُّبَيْرُ فَتَبَسَّمَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم حِينَ رَآهُ مُقْبِلاً إِلَيْهِ ثُمَّ بَايَعَهُ ‏.‏

Бизга Ҳакам ибн Мусо Абу Солиҳ ривоят қилди, бизга Шуъайб — яъни Ибн Ишоқ — ривоят қилди, менга Ҳишом ибн Урва хабар берди, менга Урва ибн Зубайр ва Фотима бинт Мунзир ибн Зубайр ривоят қилиб, улар иккаласи дедилар: Асмо бинт Абу Бакр ҳижрат қилганда Абдуллаҳ ибн Зубайрга ҳомиладор ҳолида чиқди. Сўнг у Қубога келиб, Қубода Абдуллаҳни туғди. Кейин туғгач, уни таҳник қилдириш учун Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васалламнинг олдига чиқди. Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам уни ундан олиб, ўз бағрига қўйди, сўнг бир дона хурмо сўради. Оиша деди: «Биз уни топгунимиздан олдин бир муддат уни қидириб турдик.» Сўнг у (Расулуллаҳ) уни чайнаб, кейин унинг оғзига тупурди. Шундай қилиб, унинг қорнига кирган биринчи нарса Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васалламнинг сўлаги бўлди. Кейин Асмо деди: «Сўнг у (Расулуллаҳ) уни сийпади, унга дуо қилди ва унга Абдуллаҳ деб исм қўйди.» Кейин у (Абдуллаҳ) етти ёки саккиз ёшида Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васалламга байъат қилиш учун келди, буни унга Зубайр буюрган эди. Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам унинг ўзига қараб келаётганини кўрганда табассум қилди, сўнг ундан байъат олди.

حَدَّثَنَا أَبُو كُرَيْبٍ، مُحَمَّدُ بْنُ الْعَلاَءِ حَدَّثَنَا أَبُو أُسَامَةَ، عَنْ هِشَامٍ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ أَسْمَاءَ، أَنَّهَا حَمَلَتْ بِعَبْدِ اللَّهِ بْنِ الزُّبَيْرِ بِمَكَّةَ قَالَتْ فَخَرَجْتُ وَأَنَا مُتِمٌّ، فَأَتَيْتُ الْمَدِينَةَ فَنَزَلْتُ بِقُبَاءٍ فَوَلَدْتُهُ بِقُبَاءٍ ثُمَّ أَتَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَوَضَعَهُ فِي حَجْرِهِ ثُمَّ دَعَا بِتَمْرَةٍ فَمَضَغَهَا ثُمَّ تَفَلَ فِي فِيهِ فَكَانَ أَوَّلَ شَىْءٍ دَخَلَ جَوْفَهُ رِيقُ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ثُمَّ حَنَّكَهُ بِالتَّمْرَةِ ثُمَّ دَعَا لَهُ وَبَرَّكَ عَلَيْهِ وَكَانَ أَوَّلَ مَوْلُودٍ وُلِدَ فِي الإِسْلاَمِ ‏.‏

Бизга Абу Курайб Муҳаммад ибн ал-Ало ривоят қилди, бизга Абу Усома Ҳишомдан, у отасидан, у Асмодан ривоят қилди: У (Асмо) Абдуллаҳ ибн Зубайрга Маккада ҳомиладор бўлди. У деди: «Мен ҳомилам тўлган ҳолда чиқдим, сўнг Мадинага келдим ва Қубога тушдим, уни Қубода туғдим. Кейин Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васалламнинг олдига келдим. У уни ўз бағрига қўйди, сўнг бир дона хурмо сўради ва уни чайнаб, кейин унинг оғзига тупурди. Шундай қилиб, унинг ичига кирган биринчи нарса Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васалламнинг сўлаги бўлди. Кейин у уни хурмо билан таҳник қилди, сўнг унга дуо қилиб, барака тилади. У Исломда туғилган биринчи чақалоқ эди.»

حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، حَدَّثَنَا خَالِدُ بْنُ مَخْلَدٍ، عَنْ عَلِيِّ بْنِ مُسْهِرٍ، عَنْ هِشَامِ، بْنِ عُرْوَةَ عَنْ أَبِيهِ، عَنْ أَسْمَاءَ بِنْتِ أَبِي بَكْرٍ، أَنَّهَا هَاجَرَتْ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَهِيَ حُبْلَى بِعَبْدِ اللَّهِ بْنِ الزُّبَيْرِ ‏.‏ فَذَكَرَ نَحْوَ حَدِيثِ أَبِي أُسَامَةَ ‏.‏

Бизга Абу Бакр ибн Абу Шайба ривоят қилди, бизга Холид ибн Махлад Али ибн Муширдан, у Ҳишом ибн Урвадан, у отасидан, у Асмо бинт Абу Бакрдан ривоят қилди: У Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васалламнинг олдига Абдуллаҳ ибн Зубайрга ҳомиладор ҳолида ҳижрат қилди. Сўнг у Абу Усоманинг ҳадисига ўхшашини зикр қилди.

حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ نُمَيْرٍ، حَدَّثَنَا هِشَامٌ، - يَعْنِي ابْنَ عُرْوَةَ - عَنْ أَبِيهِ، عَنْ عَائِشَةَ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم كَانَ يُؤْتَى بِالصِّبْيَانِ فَيُبَرِّكُ عَلَيْهِمْ وَيُحَنِّكُهُمْ ‏.‏

Бизга Абу Бакр ибн Абу Шайба ривоят қилди, бизга Абдуллаҳ ибн Нумайр ривоят қилди, бизга Ҳишом — яъни Ибн Урва — отасидан, у Оишадан ривоят қилди: Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васалламнинг олдига чақалоқлар олиб келинарди, у уларга барака тилаб, уларни таҳник қиларди.