حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدِ بْنِ جَمِيلِ بْنِ طَرِيفٍ الثَّقَفِيُّ، وَزُهَيْرُ بْنُ حَرْبٍ، قَالاَ حَدَّثَنَا جَرِيرٌ، عَنْ عُمَارَةَ بْنِ الْقَعْقَاعِ، عَنْ أَبِي زُرْعَةَ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، قَالَ جَاءَ رَجُلٌ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ مَنْ أَحَقُّ النَّاسِ بِحُسْنِ صَحَابَتِي قَالَ " أُمُّكَ " . قَالَ ثُمَّ مَنْ قَالَ " ثُمَّ أُمُّكَ " . قَالَ ثُمَّ مَنْ قَالَ " ثُمَّ أُمُّكَ " . قَالَ ثُمَّ مَنْ قَالَ " ثُمَّ أَبُوكَ " . وَفِي حَدِيثِ قُتَيْبَةَ مَنْ أَحَقُّ بِحُسْنِ صَحَابَتِي وَلَمْ يَذْكُرِ النَّاسَ .
Бизга Қутайба ибн Саъид ибн Жамил ибн Тариф ас-Сақафий ва Зуҳайр ибн Ҳарб ривоят қилдилар: бизга Жарир Уморо ибн ал-Қаъқўдан, у Абу Зуръадан, у Абу Ҳурайрадан ривоят қилди. У деди: Бир киши Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам ҳузурига келиб: «Одамларнинг қайси бири менинг яхши суҳбатимга (хизматимга) энг ҳақлидир?» деди. У киши: «Онанг» дедилар. У: «Сўнг ким?» деди. У: «Сўнг онанг» дедилар. У: «Сўнг ким?» деди. У: «Сўнг онанг» дедилар. У: «Сўнг ким?» деди. У: «Сўнг отанг» дедилар. Қутайбанинг ҳадисида: «Менинг яхши суҳбатимга ким ҳақлидир?» дейилган ва «одамлар» сўзи зикр қилинмаган.
حَدَّثَنَا أَبُو كُرَيْبٍ، مُحَمَّدُ بْنُ الْعَلاَءِ الْهَمْدَانِيُّ حَدَّثَنَا ابْنُ فُضَيْلٍ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ عُمَارَةَ، بْنِ الْقَعْقَاعِ عَنْ أَبِي زُرْعَةَ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، قَالَ قَالَ رَجُلٌ يَا رَسُولَ اللَّهِ مَنْ أَحَقُّ بِحُسْنِ الصُّحْبَةِ قَالَ " أُمُّكَ ثُمَّ أُمُّكَ ثُمَّ أُمُّكَ ثُمَّ أَبُوكَ ثُمَّ أَدْنَاكَ أَدْنَاكَ " .
Бизга Абу Курайб Муҳаммад ибн ал-Ало ал-Ҳамдоний ривоят қилди, бизга Ибн Фузайл отасидан, у Уморо ибн ал-Қаъқўдан, у Абу Зуръадан, у Абу Ҳурайрадан ривоят қилди. У деди: Бир киши: «Эй Расулуллаҳ, ким яхши суҳбатга (хизматга) энг ҳақлидир?» деди. У киши: «Онанг, сўнг онанг, сўнг онанг, сўнг отанг, сўнг сенга энг яқин бўлганлар, энг яқинларинг» дедилар.
حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، حَدَّثَنَا شَرِيكٌ، عَنْ عُمَارَةَ، وَابْنِ، شُبْرُمَةَ عَنْ أَبِي، زُرْعَةَ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، قَالَ جَاءَ رَجُلٌ إِلَى النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم . فَذَكَرَ بِمِثْلِ حَدِيثِ جَرِيرٍ وَزَادَ فَقَالَ " نَعَمْ وَأَبِيكَ لَتُنَبَّأَنَّ " .
Бизга Абу Бакр ибн Абу Шайба ривоят қилди, бизга Шарик Умородан ва Ибн Шубрумадан, улар Абу Зуръадан, у Абу Ҳурайрадан ривоят қилдилар. У деди: Бир киши Набий соллаллаҳу алайҳи васаллам ҳузурига келди. Сўнг Жарирнинг ҳадисига ўхшашини зикр қилди ва зиёда қилди: У киши: «Ҳа, отанг билан қасамки, албатта хабар бериласан» дедилар.
حَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ حَاتِمٍ، حَدَّثَنَا شَبَابَةُ، حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ طَلْحَةَ، ح وَحَدَّثَنِي أَحْمَدُ، بْنُ خِرَاشٍ حَدَّثَنَا حَبَّانُ، حَدَّثَنَا وُهَيْبٌ، كِلاَهُمَا عَنِ ابْنِ شُبْرُمَةَ، بِهَذَا الإِسْنَادِ فِي حَدِيثِ وُهَيْبٍ مَنْ أَبَرُّ وَفِي حَدِيثِ مُحَمَّدِ بْنِ طَلْحَةَ أَىُّ النَّاسِ أَحَقُّ مِنِّي بِحُسْنِ الصُّحْبَةِ ثُمَّ ذَكَرَ بِمِثْلِ حَدِيثِ جَرِيرٍ .
Менга Муҳаммад ибн Ҳотим ривоят қилди, бизга Шабоба ривоят қилди, бизга Муҳаммад ибн Талҳа ривоят қилди. (ҳ) Менга Аҳмад ибн Хирош ривоят қилди, бизга Ҳаббон ривоят қилди, бизга Вуҳайб ривоят қилди — иккиси ҳам Ибн Шубрумадан, шу иснод билан ривоят қилдилар. Вуҳайбнинг ҳадисида: «Ким кўпроқ яхшилик қилишга ҳақли?» дейилган; Муҳаммад ибн Талҳанинг ҳадисида эса: «Одамларнинг қайси бири яхши суҳбатга мендан энг ҳақлидир?» дейилган. Сўнг Жарирнинг ҳадисига ўхшашини зикр қилди.
حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، وَزُهَيْرُ بْنُ حَرْبٍ، قَالاَ حَدَّثَنَا وَكِيعٌ، عَنْ سُفْيَانَ، عَنْ حَبِيبٍ، ح وَحَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى، حَدَّثَنَا يَحْيَى، - يَعْنِي ابْنَ سَعِيدٍ الْقَطَّانَ - عَنْ سُفْيَانَ، وَشُعْبَةَ قَالاَ حَدَّثَنَا حَبِيبٌ، عَنْ أَبِي الْعَبَّاسِ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرٍو، قَالَ جَاءَ رَجُلٌ إِلَى النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم يَسْتَأْذِنُهُ فِي الْجِهَادِ فَقَالَ " أَحَىٌّ وَالِدَاكَ " . قَالَ نَعَمْ . قَالَ " فَفِيهِمَا فَجَاهِدْ " .
Бизга Абу Бакр ибн Абу Шайба ва Зуҳайр ибн Ҳарб ривоят қилдилар: бизга Вакиъ Суфёндан, у Ҳабибдан ривоят қилди. (ҳ) Бизга Муҳаммад ибн ал-Мусанно ривоят қилди, бизга Яҳё — яъни Ибн Саъид ал-Қаттон — Суфён ва Шуъбадан ривоят қилди, улар: бизга Ҳабиб Абул-Аббосдан, у Абдуллаҳ ибн Амрдан ривоят қилди, дедилар. У деди: Бир киши Набий соллаллаҳу алайҳи васаллам ҳузурига жиҳодга рухсат сўраб келди. У киши: «Ота-онанг тирикми?» дедилар. У: «Ҳа» деди. У киши: «Бас, уларнинг хизматида жиҳод қил» дедилар.
حَدَّثَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ مُعَاذٍ، حَدَّثَنَا أَبِي، حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، عَنْ حَبِيبٍ، سَمِعْتُ أَبَا الْعَبَّاسِ، سَمِعْتُ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ عَمْرِو بْنِ الْعَاصِ، يَقُولُ جَاءَ رَجُلٌ إِلَى النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم . فَذَكَرَ بِمِثْلِهِ . قَالَ مُسْلِمٌ أَبُو الْعَبَّاسِ اسْمُهُ السَّائِبُ بْنُ فَرُّوخَ الْمَكِّيُّ . حَدَّثَنَا أَبُو كُرَيْبٍ، أَخْبَرَنَا ابْنُ بِشْرٍ، عَنْ مِسْعَرٍ، ح وَحَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ حَاتِمٍ، حَدَّثَنَا مُعَاوِيَةُ بْنُ عَمْرٍو، عَنْ أَبِي إِسْحَاقَ، ح وَحَدَّثَنِي الْقَاسِمُ بْنُ زَكَرِيَّاءَ، حَدَّثَنَا حُسَيْنُ بْنُ عَلِيٍّ، الْجُعْفِيُّ عَنْ زَائِدَةَ، كِلاَهُمَا عَنِ الأَعْمَشِ، جَمِيعًا عَنْ حَبِيبٍ، بِهَذَا الإِسْنَادِ مِثْلَهُ .
Убайдуллаҳ ибн Муоз бизга ҳадис айтди, отам бизга ҳадис айтди, Шуъба бизга Ҳабибдан ҳадис айтди: Абул-Аббосдан эшитдим, у Абдуллаҳ ибн Амр ибн Осдан эшитди, у айтарди: Бир киши Набий соллаллаҳу алайҳи васалламнинг олдиларига келди. Сўнг (рови) шунга ўхшашини зикр қилди. Муслим айтди: Абул-Аббоснинг исми Сойиб ибн Фарруҳ ал-Маккийдир. Абу Курайб бизга ҳадис айтди, Ибн Бишр бизга Мисъардан хабар берди; (ҳ) менга Муҳаммад ибн Ҳотим ҳам ҳадис айтди, Муовия ибн Амр бизга Абу Исъҳоқдан ҳадис айтди; (ҳ) менга Қосим ибн Закарийё ҳам ҳадис айтди, Ҳусайн ибн Алий ал-Жуъфий бизга Зоидадан ҳадис айтди, иккаласи Аъмашдан, ҳаммаси Ҳабибдан, шу иснод билан худди шунга ўхшашини ривоят қилишди.
حَدَّثَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ مُعَاذٍ، حَدَّثَنَا أَبِي، حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، عَنْ حَبِيبٍ، سَمِعْتُ أَبَا الْعَبَّاسِ، سَمِعْتُ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ عَمْرِو بْنِ الْعَاصِ، يَقُولُ جَاءَ رَجُلٌ إِلَى النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم . فَذَكَرَ بِمِثْلِهِ . قَالَ مُسْلِمٌ أَبُو الْعَبَّاسِ اسْمُهُ السَّائِبُ بْنُ فَرُّوخَ الْمَكِّيُّ . حَدَّثَنَا أَبُو كُرَيْبٍ، أَخْبَرَنَا ابْنُ بِشْرٍ، عَنْ مِسْعَرٍ، ح وَحَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ حَاتِمٍ، حَدَّثَنَا مُعَاوِيَةُ بْنُ عَمْرٍو، عَنْ أَبِي إِسْحَاقَ، ح وَحَدَّثَنِي الْقَاسِمُ بْنُ زَكَرِيَّاءَ، حَدَّثَنَا حُسَيْنُ بْنُ عَلِيٍّ، الْجُعْفِيُّ عَنْ زَائِدَةَ، كِلاَهُمَا عَنِ الأَعْمَشِ، جَمِيعًا عَنْ حَبِيبٍ، بِهَذَا الإِسْنَادِ مِثْلَهُ .
Убайдуллаҳ ибн Муоз бизга ҳадис айтди, отам бизга ҳадис айтди, Шуъба бизга Ҳабибдан ҳадис айтди: Абул-Аббосдан эшитдим, у Абдуллаҳ ибн Амр ибн Осдан эшитди, у айтарди: Бир киши Набий соллаллаҳу алайҳи васалламнинг олдиларига келди. Сўнг (рови) шунга ўхшашини зикр қилди. Муслим айтди: Абул-Аббоснинг исми Сойиб ибн Фарруҳ ал-Маккийдир. Абу Курайб бизга ҳадис айтди, Ибн Бишр бизга Мисъардан хабар берди; (ҳ) менга Муҳаммад ибн Ҳотим ҳам ҳадис айтди, Муовия ибн Амр бизга Абу Исъҳоқдан ҳадис айтди; (ҳ) менга Қосим ибн Закарийё ҳам ҳадис айтди, Ҳусайн ибн Алий ал-Жуъфий бизга Зоидадан ҳадис айтди, иккаласи Аъмашдан, ҳаммаси Ҳабибдан, шу иснод билан худди шунга ўхшашини ривоят қилишди.
حَدَّثَنَا سَعِيدُ بْنُ مَنْصُورٍ، حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ وَهْبٍ، أَخْبَرَنِي عَمْرُو بْنُ الْحَارِثِ، عَنْ يَزِيدَ بْنِ أَبِي حَبِيبٍ، أَنَّ نَاعِمًا، مَوْلَى أُمِّ سَلَمَةَ حَدَّثَهُ أَنَّ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ عَمْرِو بْنِ الْعَاصِ قَالَ أَقْبَلَ رَجُلٌ إِلَى نَبِيِّ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ أُبَايِعُكَ عَلَى الْهِجْرَةِ وَالْجِهَادِ أَبْتَغِي الأَجْرَ مِنَ اللَّهِ . قَالَ " فَهَلْ مِنْ وَالِدَيْكَ أَحَدٌ حَىٌّ " . قَالَ نَعَمْ بَلْ كِلاَهُمَا . قَالَ " فَتَبْتَغِي الأَجْرَ مِنَ اللَّهِ " . قَالَ نَعَمْ . قَالَ " فَارْجِعْ إِلَى وَالِدَيْكَ فَأَحْسِنْ صُحْبَتَهُمَا " .
Саид ибн Мансур бизга ҳадис айтди, Абдуллаҳ ибн Ваҳб бизга ҳадис айтди, менга Амр ибн Ҳорис Язид ибн Абу Ҳабибдан хабар бердики, Умму Саламанинг озод қилинган қули Нўим унга ҳадис айтдики, Абдуллаҳ ибн Амр ибн Ос айтди: Бир киши Аллаҳнинг Набийси соллаллаҳу алайҳи васалламнинг олдиларига келиб: «Мен сизга ҳижрат ва жиҳод устига байъат қиламан, Аллаҳдан ажр истаб», деди. У зот: «Ота-онангдан бирор тирик киши борми?» дедилар. У: «Ҳа, балки иккаласи ҳам бор», деди. У зот: «Сен Аллаҳдан ажр истайсанми?» дедилар. У: «Ҳа», деди. У зот: «Ундай бўлса, ота-онангнинг олдига қайт ва уларга гўзал ҳамроҳлик қил», дедилар.