باب صَلاَةِ الْقَاعِدِ فِي النَّافِلَةِ وَذِكْرِ الاِخْتِلاَفِ عَلَى أَبِي إِسْحَاقَ فِي ذَلِكَ
أَخْبَرَنَا عَمْرُو بْنُ عَلِيٍّ، عَنْ حَدِيثِ أَبِي عَاصِمٍ، قَالَ حَدَّثَنَا عُمَرُ بْنُ أَبِي زَائِدَةَ، قَالَ حَدَّثَنِي أَبُو إِسْحَاقَ، عَنِ الأَسْوَدِ، عَنْ عَائِشَةَ، قَالَتْ مَا كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَمْتَنِعُ مِنْ وَجْهِي وَهُوَ صَائِمٌ وَمَا مَاتَ حَتَّى كَانَ أَكْثَرُ صَلاَتِهِ قَاعِدًا ثُمَّ ذَكَرَتْ كَلِمَةً مَعْنَاهَا إِلاَّ الْمَكْتُوبَةَ وَكَانَ أَحَبُّ الْعَمَلِ إِلَيْهِ مَا دَامَ عَلَيْهِ الإِنْسَانُ وَإِنْ كَانَ يَسِيرًا . خَالَفَهُ يُونُسُ رَوَاهُ عَنْ أَبِي إِسْحَاقَ عَنِ الأَسْوَدِ عَنْ أُمِّ سَلَمَةَ .
Бизга Амр ибн Али, Абу Осимнинг ҳадисидан хабар бериб, деди: бизга Умар ибн Абу Зоида ривоят қилиб, деди: менга Абу Ишоқ, ал-Асваддан, у Оишадан ривоят қилди. У деди: «Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам) рўзадор бўлсалар ҳам юзимдан (ўпишдан) ўзларини тиймас эдилар. Ва у вафот этгунларига қадар намозларининг кўпи ўтирган ҳолда бўлиб қолди.» Сўнгра у, маъноси «фарз намоздан бошқа» деган бир сўзни зикр қилди. «Унга амалларнинг энг севимлиси инсон давом эттирадиган амал эди, гарчи у оз бўлса ҳам.» Юнус унга мухолиф бўлиб, буни Абу Ишоқдан, у ал-Асваддан, у Умм Саламадан (деб) ривоят қилди.
أَخْبَرَنَا سُلَيْمَانُ بْنُ سَلْمٍ الْبَلْخِيُّ، قَالَ حَدَّثَنَا النَّضْرُ، قَالَ أَنْبَأَنَا يُونُسُ، عَنْ أَبِي إِسْحَاقَ، عَنِ الأَسْوَدِ، عَنْ أُمِّ سَلَمَةَ، قَالَتْ مَا قُبِضَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم حَتَّى كَانَ أَكْثَرُ صَلاَتِهِ جَالِسًا إِلاَّ الْمَكْتُوبَةَ . خَالَفَهُ شُعْبَةُ وَسُفْيَانُ وَقَالاَ عَنْ أَبِي إِسْحَاقَ عَنْ أَبِي سَلَمَةَ عَنْ أُمِّ سَلَمَةَ .
Бизга Сулаймон ибн Салм ал-Балхий хабар бериб, деди: бизга ан-Назр ривоят қилиб, деди: бизга Юнус, Абу Ишоқдан, у ал-Асваддан, у Умм Саламадан хабар берди. У деди: «Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам) фарз намоздан ташқари намозларининг кўпи ўтирган ҳолда бўлмагунча (вафот этиб) қабз қилинмади.» Шуъба ва Суфён унга мухолиф бўлиб: «Абу Ишоқдан, у Абу Саламадан, у Умм Саламадан,» деб (ривоят қилишди).
أَخْبَرَنَا إِسْمَاعِيلُ بْنُ مَسْعُودٍ، حَدَّثَنَا خَالِدٌ، عَنْ شُعْبَةَ، عَنْ أَبِي إِسْحَاقَ، قَالَ سَمِعْتُ أَبَا سَلَمَةَ، عَنْ أُمِّ سَلَمَةَ، قَالَتْ مَا مَاتَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم حَتَّى كَانَ أَكْثَرُ صَلاَتِهِ قَاعِدًا إِلاَّ الْفَرِيضَةَ وَكَانَ أَحَبُّ الْعَمَلِ إِلَيْهِ أَدْوَمَهُ وَإِنْ قَلَّ .
Бизга Исмоил ибн Масъуд хабар бериб, бизга Холид, Шуъбадан, у Абу Ишоқдан ривоят қилди. У деди: мен Абу Саламани эшитдим, у Умм Саламадан (ривоят қилди). У деди: «Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам) фарз (намоз)дан ташқари намозларининг кўпи ўтирган ҳолда бўлмагунча вафот этмадилар. Унга амалларнинг энг севимлиси энг давомлиси эди, гарчи у оз бўлса ҳам.»
أَخْبَرَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عَبْدِ الصَّمَدِ، قَالَ حَدَّثَنَا يَزِيدُ، قَالَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنْ أَبِي إِسْحَاقَ، عَنْ أَبِي سَلَمَةَ، عَنْ أُمِّ سَلَمَةَ، قَالَتْ وَالَّذِي نَفْسِي بِيَدِهِ مَا مَاتَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم حَتَّى كَانَ أَكْثَرُ صَلاَتِهِ قَاعِدًا إِلاَّ الْمَكْتُوبَةَ وَكَانَ أَحَبُّ الْعَمَلِ إِلَيْهِ مَا دَاوَمَ عَلَيْهِ وَإِنْ قَلَّ . خَالَفَهُ عُثْمَانُ بْنُ أَبِي سُلَيْمَانَ فَرَوَاهُ عَنْ أَبِي سَلَمَةَ عَنْ عَائِشَةَ .
Бизга Абдуллаҳ ибн Абдуссамад хабар бериб, деди: бизга Язид ривоят қилди, у деди: бизга Суфён ривоят қилди, Абу Ишоқдан, у Абу Саламадан, у Умм Салама (розияллаҳу анҳо)дан (ривоят қилди). У деди: «Жоним қўлида бўлган Зот билан қасамки, Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам) вафот этгунларига қадар, фарз намоздан ташқари, намозларининг кўпи ўтирган ҳолда бўлиб қолди. Ва У Зотнинг энг севимли амаллари, гарчи оз бўлса-да, давомли қилингани эди.» Усмон ибн Абу Сулаймон унга мухолиф бўлиб, буни Абу Саламадан, у Оиша (розияллаҳу анҳо)дан (деб) ривоят қилди.
أَخْبَرَنَا الْحَسَنُ بْنُ مُحَمَّدٍ، عَنْ حَجَّاجٍ، عَنِ ابْنِ جُرَيْجٍ، قَالَ أَخْبَرَنِي عُثْمَانُ بْنُ أَبِي سُلَيْمَانَ، أَنَّ أَبَا سَلَمَةَ، أَخْبَرَهُ أَنَّ عَائِشَةَ أَخْبَرَتْهُ أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم لَمْ يَمُتْ حَتَّى كَانَ يُصَلِّي كَثِيرًا مِنْ صَلاَتِهِ وَهُوَ جَالِسٌ .
Бизга ал-Ҳасан ибн Муҳаммад хабар берди, Ҳажжождан, у Ибн Журайждан, у деди: менга Усмон ибн Абу Сулаймон хабар бердики, унга Абу Салама хабар берди, унга Оиша (розияллаҳу анҳо) хабар бердики, Набий (соллаллаҳу алайҳи васаллам) намозларининг кўпини ўтирган ҳолда ўқийдиган бўлиб қолгунларига қадар вафот этмадилар.
أَخْبَرَنَا أَبُو الأَشْعَثِ، عَنْ يَزِيدَ بْنِ زُرَيْعٍ، قَالَ أَنْبَأَنَا الْجُرَيْرِيُّ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ شَقِيقٍ، قَالَ قُلْتُ لِعَائِشَةَ هَلْ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يُصَلِّي وَهُوَ قَاعِدٌ قَالَتْ نَعَمْ بَعْدَ مَا حَطَمَهُ النَّاسُ .
Бизга Абул-Ашъас хабар берди, Язид ибн Зурайъдан, у деди: бизга ал-Журайрий хабар берди, Абдуллаҳ ибн Шақиқдан, у деди: Оишага: «Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам) ўтирган ҳолда намоз ўқирмидилар?» дедим. У: «Ҳа, одамлар уларни ҳоритиб қўйганларидан кейин,» деди.
أَخْبَرَنَا قُتَيْبَةُ، عَنْ مَالِكٍ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، عَنِ السَّائِبِ بْنِ يَزِيدَ، عَنِ الْمُطَّلِبِ بْنِ أَبِي وَدَاعَةَ، عَنْ حَفْصَةَ، قَالَتْ مَا رَأَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم صَلَّى فِي سُبْحَتِهِ قَاعِدًا قَطُّ حَتَّى كَانَ قَبْلَ وَفَاتِهِ بِعَامٍ فَكَانَ يُصَلِّي قَاعِدًا يَقْرَأُ بِالسُّورَةِ فَيُرَتِّلُهَا حَتَّى تَكُونَ أَطْوَلَ مِنْ أَطْوَلَ مِنْهَا .
Бизга Қутайба хабар берди, Моликдан, у Ибн Шиҳобдан, у ас-Соиб ибн Язиддан, у ал-Мутталиб ибн Абу Вадоадан, у Ҳафса (розияллаҳу анҳо)дан (ривоят қилди). У деди: «Мен Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам)ни вафотларидан бир йил олдинига қадар нафл намозларини ҳеч қачон ўтирган ҳолда ўқиганларини кўрмаганман. Сўнг ўтирган ҳолда ўқийдиган бўлдилар; сураларни шундай тартил билан ўқир эдиларки, у ўзидан узунроқ сурадан ҳам узунроқ бўлиб кетарди.»