Иложи бўлмаган ишда сўраш

Zakot kitobi · 4 ҳадис

باب مَسْأَلَةِ الرَّجُلِ فِي أَمْرٍ لاَ بُدَّ لَهُ مِنْهُ ‏‏

أَخْبَرَنَا مَحْمُودُ بْنُ غَيْلاَنَ، قَالَ حَدَّثَنَا وَكِيعٌ، قَالَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنْ عَبْدِ الْمَلِكِ، عَنْ زَيْدِ بْنِ عُقْبَةَ، عَنْ سَمُرَةَ بْنِ جُنْدُبٍ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏ "‏ الْمَسْأَلَةُ كَدٌّ يَكُدُّ بِهَا الرَّجُلُ وَجْهَهُ إِلاَّ أَنْ يَسْأَلَ الرَّجُلُ سُلْطَانًا أَوْ فِي أَمْرٍ لاَ بُدَّ مِنْهُ ‏"‏ ‏.‏

Бизга Маҳмуд ибн Ғайлон хабар берди, у деди: бизга Вакииъ ривоят қилди, у деди: бизга Суфён Абдулмаликдан, у Зайд ибн Уқбадан, у Самура ибн Жундабдан ривоят қилдики, у деди: Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам): «Тилаш киши ўз юзини тирнайдиган тирноқдир; фақат киши султондан (ҳокимдан) тилаши ёки иложи йўқ ишда (тилаши) бундан мустасно,» дедилар.

أَخْبَرَنَا عَبْدُ الْجَبَّارِ بْنُ الْعَلاَءِ بْنِ عَبْدِ الْجَبَّارِ، عَنْ سُفْيَانَ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، قَالَ أَخْبَرَنِي عُرْوَةُ، عَنْ حَكِيمِ بْنِ حِزَامٍ، قَالَ سَأَلْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَأَعْطَانِي ثُمَّ سَأَلْتُهُ فَأَعْطَانِي ثُمَّ سَأَلْتُهُ فَأَعْطَانِي فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏ "‏ يَا حَكِيمُ إِنَّ هَذَا الْمَالَ خَضِرَةٌ حُلْوَةٌ فَمَنْ أَخَذَهُ بِطِيبِ نَفْسٍ بُورِكَ لَهُ فِيهِ وَمَنْ أَخَذَهُ بِإِشْرَافِ نَفْسٍ لَمْ يُبَارَكْ لَهُ فِيهِ وَكَانَ كَالَّذِي يَأْكُلُ وَلاَ يَشْبَعُ وَالْيَدُ الْعُلْيَا خَيْرٌ مِنَ الْيَدِ السُّفْلَى ‏"‏ ‏.‏

Бизга Абдулжаббор ибнул-Ало ибн Абдулжаббор хабар берди, у Суфёндан, у аз-Зуҳрийдан (ривоят қилди), у деди: менга Урва хабар берди, у Ҳаким ибн Ҳизомдан (ривоят қилдики), у деди: мен Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам)дан тиладим, у менга бердилар; сўнг яна тиладим, у менга бердилар; сўнг яна тиладим, у менга бердилар. Шунда Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам): «Эй Ҳаким, албатта, бу мол кўкаламзор (каби) чиройли ва шириндир. Бас, ким уни кўнгил поклиги билан олса, унга унда барака берилади; ким уни нафс очкўзлиги билан олса, унга унда барака берилмайди ва у еб тўймайдиган кишига ўхшайди. Юқори (берувчи) қўл қуйи (олувчи) қўлдан яхшироқдир,» дедилар.

أَخْبَرَنَا أَحْمَدُ بْنُ سُلَيْمَانَ، قَالَ حَدَّثَنَا مِسْكِينُ بْنُ بُكَيْرٍ، قَالَ حَدَّثَنَا الأَوْزَاعِيُّ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، عَنْ سَعِيدِ بْنِ الْمُسَيَّبِ، عَنْ حَكِيمِ بْنِ حِزَامٍ، قَالَ سَأَلْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَأَعْطَانِي ثُمَّ سَأَلْتُهُ فَأَعْطَانِي ثُمَّ سَأَلْتُهُ فَأَعْطَانِي ثُمَّ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏ "‏ يَا حَكِيمُ إِنَّ هَذَا الْمَالَ خَضِرَةٌ حُلْوَةٌ مَنْ أَخَذَهُ بِسَخَاوَةِ نَفْسٍ بُورِكَ لَهُ فِيهِ وَمَنْ أَخَذَهُ بِإِشْرَافِ النَّفْسِ لَمْ يُبَارَكْ لَهُ فِيهِ وَكَانَ كَالَّذِي يَأْكُلُ وَلاَ يَشْبَعُ وَالْيَدُ الْعُلْيَا خَيْرٌ مِنَ الْيَدِ السُّفْلَى ‏"‏ ‏.‏

Бизга Аҳмад ибн Сулаймон хабар берди, у деди: бизга Мискин ибн Букайр ривоят қилди, у деди: бизга ал-Авзоий аз-Зуҳрийдан, у Саид ибнул-Мусайябдан, у Ҳаким ибн Ҳизомдан ривоят қилдики, у деди: мен Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам)дан тиладим, у менга бердилар; сўнг яна тиладим, у менга бердилар; сўнг яна тиладим, у менга бердилар. Сўнг Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам): «Эй Ҳаким, албатта, бу мол кўкаламзор (каби) чиройли ва шириндир. Ким уни нафс саховати (кўнгил поклиги) билан олса, унга унда барака берилади; ким уни нафс очкўзлиги билан олса, унга унда барака берилмайди ва у еб тўймайдиган кишига ўхшайди. Юқори (берувчи) қўл қуйи (олувчи) қўлдан яхшироқдир,» дедилар.

أَخْبَرَنِي الرَّبِيعُ بْنُ سُلَيْمَانَ بْنِ دَاوُدَ، قَالَ حَدَّثَنَا إِسْحَاقُ بْنُ بَكْرٍ، قَالَ حَدَّثَنِي أَبِي، عَنْ عَمْرِو بْنِ الْحَارِثِ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، عَنْ عُرْوَةَ بْنِ الزُّبَيْرِ، وَسَعِيدِ بْنِ الْمُسَيَّبِ، أَنَّ حَكِيمَ بْنَ حِزَامٍ، قَالَ سَأَلْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَأَعْطَانِي ثُمَّ سَأَلْتُهُ فَأَعْطَانِي ثُمَّ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏ "‏ يَا حَكِيمُ إِنَّ هَذَا الْمَالَ حُلْوَةٌ فَمَنْ أَخَذَهُ بِسَخَاوَةِ نَفْسٍ بُورِكَ لَهُ فِيهِ وَمَنْ أَخَذَهُ بِإِشْرَافِ نَفْسٍ لَمْ يُبَارَكْ لَهُ فِيهِ وَكَانَ كَالَّذِي يَأْكُلُ وَلاَ يَشْبَعُ وَالْيَدُ الْعُلْيَا خَيْرٌ مِنَ الْيَدِ السُّفْلَى ‏"‏ ‏.‏ قَالَ حَكِيمٌ فَقُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ وَالَّذِي بَعَثَكَ بِالْحَقِّ لاَ أَرْزَأُ أَحَدًا بَعْدَكَ حَتَّى أُفَارِقَ الدُّنْيَا بِشَىْءٍ ‏.‏

Менга ар-Рабииъ ибн Сулаймон ибн Довуд хабар берди, у деди: бизга Ишоқ ибн Бакр ривоят қилди, у деди: менга отам ривоят қилди, у Амр ибнул-Ҳорисдан, у Ибн Шиҳобдан, у Урва ибнуз-Зубайр ва Саид ибнул-Мусайябдан (ривоят қилдики), Ҳаким ибн Ҳизом деди: мен Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам)дан тиладим, у менга бердилар; сўнг яна тиладим, у менга бердилар. Сўнг Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам): «Эй Ҳаким, албатта, бу мол шириндир. Бас, ким уни нафс саховати (кўнгил поклиги) билан олса, унга унда барака берилади; ким уни нафс очкўзлиги билан олса, унга унда барака берилмайди ва у еб тўймайдиган кишига ўхшайди. Юқори (берувчи) қўл қуйи (олувчи) қўлдан яхшироқдир,» дедилар. Ҳаким деди: мен: «Ё Расулуллаҳ, сизни ҳақ билан жўнатган Зот ҳаққи, мен сиздан кейин дунёдан ажрагунимча ҳеч кимдан бирор нарса (сўраб) камайтирмайман (тиламайман),» дедим.