Бу ҳадисда Атўдан келган ривоятлардаги фарқлар

Qasoma, qisos va diyat kitobi · 8 ҳадис

باب ذِكْرِ الاِخْتِلاَفِ عَلَى عَطَاءٍ فِي هَذَا الْحَدِيثِ

أَخْبَرَنَا عِمْرَانُ بْنُ بَكَّارٍ، قَالَ أَنْبَأَنَا أَحْمَدُ بْنُ خَالِدٍ، قَالَ حَدَّثَنَا مُحَمَّدٌ، عَنْ عَطَاءِ بْنِ أَبِي رَبَاحٍ، عَنْ صَفْوَانَ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ، عَنْ عَمَّيْهِ، سَلَمَةَ وَيَعْلَى ابْنَىْ أُمَيَّةَ قَالاَ خَرَجْنَا مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فِي غَزْوَةِ تَبُوكَ وَمَعَنَا صَاحِبٌ لَنَا فَقَاتَلَ رَجُلاً مِنَ الْمُسْلِمِينَ فَعَضَّ الرَّجُلُ ذِرَاعَهُ فَجَذَبَهَا مِنْ فِيهِ فَطَرَحَ ثَنِيَّتَهُ فَأَتَى الرَّجُلُ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم يَلْتَمِسُ الْعَقْلَ فَقَالَ ‏ "‏ يَنْطَلِقُ أَحَدُكُمْ إِلَى أَخِيهِ فَيَعَضُّهُ كَعَضِيضِ الْفَحْلِ ثُمَّ يَأْتِي يَطْلُبُ الْعَقْلَ لاَ عَقْلَ لَهَا ‏"‏ ‏.‏ فَأَبْطَلَهَا رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏.‏

Бизга Имрон ибн Баккор хабар берди, у деди: бизга Аҳмад ибн Холид хабар берди, у деди: бизга Муҳаммад ривоят қилди, у Ато ибн Аби Робоҳдан, у Сафвон ибн Абдуллаҳдан, у ўзининг икки амакиси — Умайянинг икки ўғли Салама ва Яълодан (ривоят қилдики), улар иккаласи дедилар: «Биз Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам) билан Табук ғазотига чиқдик, биз билан бирга бир ҳамроҳимиз ҳам бор эди. У мусулмонлардан бир киши билан урушиб қолди. Ҳалиги киши унинг билагини тишлади, у эса уни унинг оғзидан тортиб олди, шунда (тишлаган кишининг) олдинги тиши тушиб кетди. Сўнг у киши дият талаб қилиб Набий (соллаллаҳу алайҳи васаллам) ҳузурига келди. У (соллаллаҳу алайҳи васаллам): «Сиздан бирингиз ўз оғасининг олдига бориб, уни худди эркак туянинг тишлашидек тишлайди-ю, сўнг келиб дият талаб қиладими? Унга (бундай тиш учун) дият йўқ,» дедилар. Шундай қилиб Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам) уни (товонни) ботил қилдилар.»

أَخْبَرَنَا عَبْدُ الْجَبَّارِ بْنُ الْعَلاَءِ بْنِ عَبْدِ الْجَبَّارِ، عَنْ سُفْيَانَ، عَنْ عَمْرٍو، عَنْ عَطَاءٍ، عَنْ صَفْوَانَ بْنِ يَعْلَى، عَنْ أَبِيهِ، أَنَّ رَجُلاً، عَضَّ يَدَ رَجُلٍ فَانْتُزِعَتْ ثَنِيَّتُهُ فَأَتَى النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم فَأَهْدَرَهَا ‏.‏

Бизга Абдул-Жаббор ибн ал-Ало ибн Абдул-Жаббор хабар берди, у Суфёндан, у Амрдан, у Атодан, у Сафвон ибн Яълодан, у отасидан (ривоят қилдики), бир киши бошқа бир кишининг қўлини тишлади, шунда (тишлаган кишининг) олдинги тиши тортилиб чиқиб кетди. Сўнг у Набий (соллаллаҳу алайҳи васаллам) ҳузурига келди, у эса уни (қон талабини) бекорга чиқардилар.»

أَخْبَرَنَا عَبْدُ الْجَبَّارِ، مَرَّةً أُخْرَى عَنْ سُفْيَانَ، عَنْ عَمْرٍو، عَنْ عَطَاءٍ، عَنْ صَفْوَانَ بْنِ يَعْلَى، عَنْ يَعْلَى، وَابْنِ، جُرَيْجٍ عَنْ عَطَاءٍ، عَنْ صَفْوَانَ بْنِ يَعْلَى، عَنْ يَعْلَى، أَنَّهُ اسْتَأْجَرَ أَجِيرًا فَقَاتَلَ رَجُلاً فَعَضَّ يَدَهُ فَانْتُزِعَتْ ثَنِيَّتُهُ فَخَاصَمَهُ إِلَى النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ ‏ "‏ أَيَدَعُهَا يَقْضِمُهَا كَقَضْمِ الْفَحْلِ ‏"‏ ‏.‏

Бизга Абдул-Жаббор яна бир бор хабар берди, у Суфёндан, у Амрдан, у Атодан, у Сафвон ибн Яълодан, у Яълодан; ва Ибн Журайж Атодан, у Сафвон ибн Яълодан, у Яълодан (ривоят қилдики), у бир ишчини ёллаган эди. У (ишчи) бир киши билан урушиб қолди ва унинг қўлини тишлади, шунда (тишлаган кишининг) олдинги тиши тортилиб чиқиб кетди. Сўнг у жанжаллашиб Набий (соллаллаҳу алайҳи васаллам) ҳузурига келди. У (соллаллаҳу алайҳи васаллам): «У қўлини худди эркак туянинг кавшашидек кавшасин деб қолдирадими?» дедилар.»

أَخْبَرَنَا إِسْحَاقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، قَالَ أَنْبَأَنَا سُفْيَانُ، عَنِ ابْنِ جُرَيْجٍ، عَنْ عَطَاءٍ، عَنْ صَفْوَانَ بْنِ يَعْلَى، عَنْ أَبِيهِ، قَالَ غَزَوْتُ مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فِي غَزْوَةِ تَبُوكَ فَاسْتَأْجَرْتُ أَجِيرًا فَقَاتَلَ أَجِيرِي رَجُلاً فَعَضَّ الآخَرُ فَسَقَطَتْ ثَنِيَّتُهُ فَأَتَى النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم فَذَكَرَ لَهُ فَأَهْدَرَهُ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم ‏.‏

Бизга Ишоқ ибн Иброҳим хабар берди, у деди: бизга Суфён хабар берди, у Ибн Журайждан, у Атодан, у Сафвон ибн Яълодан, у отасидан (ривоят қилдики), у деди: «Мен Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам) билан Табук ғазотида жанг қилдим ва бир ишчи ёлладим. Менинг ишчим бир киши билан урушиб қолди, бошқаси (уни) тишлади, шунда унинг олдинги тиши тушиб кетди. Сўнг у Набий (соллаллаҳу алайҳи васаллам) ҳузурига келиб, у кишига бу ҳақда айтди, Набий (соллаллаҳу алайҳи васаллам) эса уни (қон талабини) бекорга чиқардилар.»

أَخْبَرَنَا يَعْقُوبُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، قَالَ حَدَّثَنَا ابْنُ عُلَيَّةَ، قَالَ أَنْبَأَنَا ابْنُ جُرَيْجٍ، قَالَ أَخْبَرَنِي عَطَاءٌ، عَنْ صَفْوَانَ بْنِ يَعْلَى، عَنْ يَعْلَى بْنِ أُمَيَّةَ، قَالَ غَزَوْتُ مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم جَيْشَ الْعُسْرَةِ - وَكَانَ أَوْثَقَ عَمَلٍ لِي فِي نَفْسِي - وَكَانَ لِي أَجِيرٌ فَقَاتَلَ إِنْسَانًا فَعَضَّ أَحَدُهُمَا أُصْبَعَ صَاحِبِهِ فَانْتَزَعَ إِصْبَعَهُ فَأَنْدَرَ ثَنِيَّتَهُ فَسَقَطَتْ فَانْطَلَقَ إِلَى النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم فَأَهْدَرَ ثَنِيَّتَهُ وَقَالَ ‏ "‏ أَفَيَدَعُ يَدَهُ فِي فِيكَ تَقْضَمُهَا ‏"‏ ‏.‏

Бизга Яъқуб ибн Иброҳим хабар берди, у деди: бизга Ибн Улайя ривоят қилди, у деди: бизга Ибн Журайж хабар берди, у деди: менга Ато хабар берди, у Сафвон ибн Яълодан, у Яъло ибн Умайядан (ривоят қилдики), у деди: «Мен Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам) билан Танглик (Усра) лашкарида жанг қилдим — бу ўзимда менинг энг ишончли амалим эди. Менинг бир ёлланган ишчим бор эди, у бир киши билан урушиб қолди, улардан бири ўртоғининг бармоғини тишлади. У (тишлатилган киши) бармоғини тортиб олди, шунда (тишлаган кишининг) олдинги тиши отилиб чиқиб, тушиб кетди. Сўнг у Набий (соллаллаҳу алайҳи васаллам) ҳузурига борди, у эса унинг олдинги тишини (қон талабини) бекорга чиқардилар ва: «У қўлини сенинг оғзингда қолдирадими, сен уни кавшашинг учун?» дедилар.»

أَخْبَرَنَا سُوَيْدُ بْنُ نَصْرٍ، فِي حَدِيثِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الْمُبَارَكِ عَنْ شُعْبَةَ، عَنْ قَتَادَةَ، عَنْ عَطَاءٍ، عَنِ ابْنِ يَعْلَى، عَنْ أَبِيهِ، بِمِثْلِ الَّذِي عَضَّ فَنَدَرَتْ ثَنِيَّتُهُ أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏ "‏ لاَ دِيَةَ لَكَ ‏"‏ ‏.‏

Бизга Сувайд ибн Наср хабар берди, Абдуллаҳ ибн ал-Муборакнинг ҳадисида, у Шуъбадан, у Қатодадан, у Атодан, у Ибн Яълодан, у отасидан — (бошқасини) тишлагани учун олдинги тиши отилиб чиқиб кетган киши ҳақидаги (юқоридаги) ҳадисга ўхшаш — (ривоят қилдики), Набий (соллаллаҳу алайҳи васаллам): «Сенга дият йўқ,» дедилар.»

أَخْبَرَنَا إِسْحَاقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، قَالَ أَنْبَأَنَا مُعَاذُ بْنُ هِشَامٍ، قَالَ حَدَّثَنِي أَبِي، عَنْ قَتَادَةَ، عَنْ بُدَيْلِ بْنِ مَيْسَرَةَ، عَنْ عَطَاءٍ، عَنْ صَفْوَانَ بْنِ يَعْلَى ابْنِ مُنْيَةَ، أَنَّ أَجِيرًا، لِيَعْلَى ابْنِ مُنْيَةَ عَضَّ آخَرُ ذِرَاعَهُ فَانْتَزَعَهَا مِنْ فِيهِ فَرَفَعَ ذَلِكَ إِلَى النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم وَقَدْ سَقَطَتْ ثَنِيَّتُهُ فَأَبْطَلَهَا رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَقَالَ ‏ "‏ أَيَدَعُهَا فِي فِيكَ تَقْضَمُهَا كَقَضْمِ الْفَحْلِ ‏"‏ ‏.‏

Бизга Ишоқ ибн Иброҳим хабар берди, у деди: бизга Муоз ибн Ҳишом хабар берди, у деди: менга отам ривоят қилди, у Қатодадан, у Будайл ибн Майсарадан, у Атодан, у Сафвон ибн Яъло ибн Мунядан (ривоят қилдики), Яъло ибн Мунянинг бир ёлланган ишчисини бошқа бир киши билагидан тишлади, у эса уни унинг оғзидан тортиб олди. Бу иш Набий (соллаллаҳу алайҳи васаллам)га кўтариб чиқарилди — ҳолбуки (тишлаган кишининг) олдинги тиши тушиб кетган эди — Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам) эса уни (товонни) ботил қилдилар ва: «У уни сенинг оғзингда қолдирадими, сен уни худди эркак туянинг кавшашидек кавшашинг учун?» дедилар.»

أَخْبَرَنِي أَبُو بَكْرِ بْنُ إِسْحَاقَ، قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو الْجَوَّابِ، قَالَ حَدَّثَنَا عَمَّارٌ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبِي لَيْلَى، عَنِ الْحَكَمِ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ مُسْلِمٍ، عَنْ صَفْوَانَ بْنِ يَعْلَى، أَنَّ أَبَاهُ، غَزَا مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فِي غَزْوَةِ تَبُوكَ فَاسْتَأْجَرَ أَجِيرًا فَقَاتَلَ رَجُلاً فَعَضَّ الرَّجُلُ ذِرَاعَهُ فَلَمَّا أَوْجَعَهُ نَتَرَهَا فَأَنْدَرَ ثَنِيَّتَهُ فَرُفِعَ ذَلِكَ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ ‏ "‏ يَعْمِدُ أَحَدُكُمْ فَيَعَضُّ أَخَاهُ كَمَا يَعَضُّ الْفَحْلُ ‏"‏ ‏.‏ فَأَبْطَلَ ثَنِيَّتَهُ ‏.‏

Менга Абу Бакр ибн Ишоқ хабар берди, у деди: бизга Абул-Жаввоб ривоят қилди, у деди: бизга Аммор ривоят қилди, у Муҳаммад ибн Абдурраҳмон ибн Аби Лайлодан, у ал-Ҳакамдан, у Муҳаммад ибн Муслимдан, у Сафвон ибн Яълодан (ривоят қилдики), унинг отаси Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам) билан Табук ғазотида жанг қилди ва бир ишчи ёллади. У (ишчи) бир киши билан урушиб қолди, ҳалиги киши унинг билагини тишлади. (Тишлатилган киши) қаттиқ оғриғач, уни тортиб олди, шунда (тишлаган кишининг) олдинги тиши отилиб чиқиб кетди. Бу иш Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам)га кўтариб чиқарилди. У (соллаллаҳу алайҳи васаллам): «Сиздан бирингиз қасддан ўз оғасини худди эркак туя тишлаганидек тишлайдими?» дедилар ва унинг олдинги тишини (қон талабини) ботил қилдилар.»