Ибн Сойид ҳақида

Fitnalar kitobi · 4 ҳадис

باب مَا جَاءَ فِي ذِكْرِ ابْنِ صَائِدٍ

حَدَّثَنَا سُفْيَانُ بْنُ وَكِيعٍ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الأَعْلَى بْنُ عَبْدِ الأَعْلَى، عَنِ الْجُرَيْرِيِّ، عَنْ أَبِي نَضْرَةَ، عَنْ أَبِي سَعِيدٍ، قَالَ صَحِبَنِي ابْنُ صَائِدٍ إِمَّا حُجَّاجًا وَإِمَّا مُعْتَمِرِينَ فَانْطَلَقَ النَّاسُ وَتُرِكْتُ أَنَا وَهُوَ فَلَمَّا خَلَصْتُ بِهِ اقْشَعْرَرْتُ مِنْهُ وَاسْتَوْحَشْتُ مِنْهُ مِمَّا يَقُولُ النَّاسُ فِيهِ فَلَمَّا نَزَلْتُ قُلْتُ لَهُ ضَعْ مَتَاعَكَ حَيْثُ تِلْكَ الشَّجَرَةِ ‏.‏ قَالَ فَأَبْصَرَ غَنَمًا فَأَخَذَ الْقَدَحَ فَانْطَلَقَ فَاسْتَحْلَبَ ثُمَّ أَتَانِي بِلَبَنٍ فَقَالَ لِي يَا أَبَا سَعِيدٍ اشْرَبْ ‏.‏ فَكَرِهْتُ أَنْ أَشْرَبَ مِنْ يَدِهِ شَيْئًا لِمَا يَقُولُ النَّاسُ فِيهِ فَقُلْتُ لَهُ هَذَا الْيَوْمُ يَوْمٌ صَائِفٌ وَإِنِّي أَكْرَهُ فِيهِ اللَّبَنَ ‏.‏ قَالَ لِي يَا أَبَا سَعِيدٍ هَمَمْتُ أَنْ آخُذَ حَبْلاً فَأُوثِقَهُ إِلَى شَجَرَةٍ ثُمَّ أَخْتَنِقُ لِمَا يَقُولُ النَّاسُ لِي وَفِيَّ أَرَأَيْتَ مَنْ خَفِيَ عَلَيْهِ حَدِيثِي فَلَنْ يَخْفَى عَلَيْكُمْ أَلَسْتُمْ أَعْلَمَ النَّاسِ بِحَدِيثِ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَا مَعْشَرَ الأَنْصَارِ أَلَمْ يَقُلْ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم إِنَّهُ كَافِرٌ وَأَنَا مُسْلِمٌ أَلَمْ يَقُلْ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم إِنَّهُ عَقِيمٌ لاَ يُولَدُ لَهُ وَقَدْ خَلَّفْتُ وَلَدِي بِالْمَدِينَةِ أَلَمْ يَقُلْ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم لاَ يَدْخُلُ أَوْ لاَ تَحِلُّ لَهُ مَكَّةُ وَالْمَدِينَةُ أَلَسْتُ مِنْ أَهْلِ الْمَدِينَةِ وَهُوَ ذَا أَنْطَلِقُ مَعَكَ إِلَى مَكَّةَ ‏.‏ فَوَاللَّهِ مَا زَالَ يَجِيءُ بِهَذَا حَتَّى قُلْتُ فَلَعَلَّهُ مَكْذُوبٌ عَلَيْهِ ثُمَّ قَالَ يَا أَبَا سَعِيدٍ وَاللَّهِ لأُخْبِرَنَّكَ خَبَرًا حَقًّا وَاللَّهِ إِنِّي لأَعْرِفُهُ وَأَعْرِفُ وَالِدَهُ وَأَعْرِفُ أَيْنَ هُوَ السَّاعَةَ مِنَ الأَرْضِ ‏.‏ فَقُلْتُ تَبًّا لَكَ سَائِرَ الْيَوْمِ ‏.‏ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ ‏صَحِيحٌ

Бизга Суфён ибн Вакииъ ривоят қилди, бизга Абдул-Аъло ибн Абдул-Аъло, ал-Журайлидан, у Абу Назрадан, у Абу Саиддан (ривоят қилди), у деди: Ибн Сойид менга — ё ҳаж қилувчилар ё умра қилувчилар (сафарида) — ҳамроҳ бўлди. Одамлар кетишди-да, мен билан у (ёлғиз) қолдик. У билан ёлғиз қолганимда, одамлар унинг ҳақида айтган (гап)лар туфайли ундан этим жунжикди ва ундан ваҳимага тушдим. Тушлик (манзилга) тушганимда унга: «Юкингни анави дарахт ёнига қўй,» дедим. У бир қўйга кўзи тушиб, идишни олиб борди-да сутини соғди, сўнг менга сут келтириб: «Эй Абу Саид, ич!» деди. Лекин мен, одамлар унинг ҳақида айтган (гап)лар туфайли, унинг қўлидан бирор нарса ичишни ёқтирмадим ва унга: «Бугун иссиқ кун, мен бу (кун)да сутни ёқтирмайман,» дедим. У менга деди: «Эй Абу Саид, одамлар менга ва мен ҳақимда айтаётган (гап)лар туфайли мен бир арқон олиб, уни дарахтга боғлаб, ўзимни осишни ўйладим. Айтинг-чи, менинг ҳадисим (аҳволим) кимга махфий бўлса ҳам, сизларга махфий эмас-ку! Сизлар Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам)нинг ҳадисларини одамлардан энг яхши билувчилар эмасмисиз?! Эй ансорлар жамоаси! Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам): «У (Дажжол) кофирдир,» демаганмидилар?! Мен эса мусулмонман. Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам): «У пуштсиздир, ундан фарзанд бўлмайди,» демаганмидилар?! Мен эса фарзандимни Мадинада қолдириб келганман. Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам): «У Макка ва Мадинага киролмайди (ёки: Макка ва Мадина унга ҳалол бўлмайди),» демаганмидилар?! Мен эса Мадина аҳлидан эмасманми?! Мана, мен сиз билан Макка томон кетмоқдаман.» Аллаҳга қасамки, у шу (гап)ларни айтаверди, ҳатто мен: «Балки унинг ҳақида ёлғон (гап) айтилгандир,» дедим. Сўнг у: «Эй Абу Саид, Аллаҳга қасамки, мен сенга рост хабарни айтаман: Аллаҳга қасамки, мен уни (Дажжолни) биламан, отасини ҳам биламан ва ҳозир у ернинг қайси (жойи)дадир ҳам биламан,» деди. Шунда мен унга: «Кун бўйи сенга ҳалокат бўлсин!» дедим. Абу Исо (Термизий) деди: бу ҳадис ҳасан саҳиҳдир.

حَدَّثَنَا سُفْيَانُ بْنُ وَكِيعٍ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الأَعْلَى، عَنِ الْجُرَيْرِيِّ، عَنْ أَبِي نَضْرَةَ، عَنْ أَبِي سَعِيدٍ، قَالَ لَقِيَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ابْنَ صَائِدٍ فِي بَعْضِ طُرُقِ الْمَدِينَةِ فَاحْتَبَسَهُ وَهُوَ غُلاَمٌ يَهُودِيٌّ وَلَهُ ذُؤَابَةٌ وَمَعَهُ أَبُو بَكْرٍ وَعُمَرُ فَقَالَ لَهُ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ أَتَشْهَدُ أَنِّي رَسُولُ اللَّهِ ‏"‏ ‏.‏ فَقَالَ أَتَشْهَدُ أَنْتَ أَنِّي رَسُولُ اللَّهِ فَقَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ آمَنْتُ بِاللَّهِ وَمَلاَئِكَتِهِ وَكُتُبِهِ وَرُسُلِهِ وَالْيَوْمِ الآخِرِ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ لَهُ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ مَا تَرَى ‏"‏ ‏.‏ قَالَ أَرَى عَرْشًا فَوْقَ الْمَاءِ ‏.‏ فَقَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ تَرَى عَرْشَ إِبْلِيسَ فَوْقَ الْبَحْرِ ‏.‏ قَالَ ‏"‏ فَمَا تَرَى ‏"‏ ‏.‏ قَالَ أَرَى صَادِقًا وَكَاذِبَيْنِ أَوْ صَادِقَيْنِ وَكَاذِبًا ‏.‏ قَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ لُبِّسَ عَلَيْهِ ‏"‏ ‏.‏ فَدَعَاهُ قَالَ وَفِي الْبَابِ عَنْ عُمَرَ وَحُسَيْنِ بْنِ عَلِيٍّ وَابْنِ عُمَرَ وَأَبِي ذَرٍّ وَابْنِ مَسْعُودٍ وَجَابِرٍ وَحَفْصَةَ ‏.‏ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ ‏.‏

Бизга Суфён ибн Вакииъ ривоят қилди, бизга Абдул-Аъло, ал-Журайлидан, у Абу Назрадан, у Абу Саиддан (ривоят қилди), у деди: Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам) Мадинанинг баъзи йўлларидан бирида Ибн Сойидни учратиб қолдилар ва уни тўхтатдилар — у пешонасида бир тутам соч (кокил)и бор яҳудий ўсмир эди. (Расулуллаҳ) билан Абу Бакр ва Умар (ҳам бирга) эдилар. Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам) унга: «Мен Аллаҳнинг расули эканимга гувоҳлик берасанми?» дедилар. У: «Сен менинг Аллаҳнинг расули эканимга гувоҳлик берасанми?» деди. Шунда Набий (соллаллаҳу алайҳи васаллам): «Мен Аллаҳга, Унинг малоикаларига, китобларига, расулларига ва охират кунига иймон келтирдим,» дедилар. Набий (соллаллаҳу алайҳи васаллам) унга: «Сен нимани кўрасан?» дедилар. У: «Мен сув устида бир аршни кўраман,» деди. Набий (соллаллаҳу алайҳи васаллам): «Сен Иблиснинг аршини денгиз устида кўраяпсан,» дедилар. (Сўнг) У: «Яна нимани кўрасан?» дедилар. У: «Мен бир ростгўй билан икки ёлғончини — ёки икки ростгўй билан бир ёлғончини — кўраяпман,» деди. Набий (соллаллаҳу алайҳи васаллам): «Унга (иш) чалкаштириб қўйилган (иш чигаллашган),» дедилар-да, уни (ўз ҳолига) қўйдилар. (Абу Исо) деди: бу бобда Умар, Ҳусайн ибн Али, Ибн Умар, Абу Зар, Ибн Масъуд, Жобир ва Ҳафсадан (ҳам ҳадислар) бор. Абу Исо (Термизий) деди: бу ҳадис ҳасандир.

حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مُعَاوِيَةَ الْجُمَحِيُّ، حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ سَلَمَةَ، عَنْ عَلِيِّ بْنِ زَيْدٍ، عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبِي بَكْرَةَ، عَنْ أَبِيهِ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ يَمْكُثُ أَبُو الدَّجَّالِ وَأُمُّهُ ثَلاَثِينَ عَامًا لاَ يُولَدُ لَهُمَا وَلَدٌ ثُمَّ يُولَدُ لَهُمَا غُلاَمٌ أَعْوَرُ أَضَرُّ شَيْءٍ وَأَقَلُّهُ مَنْفَعَةً تَنَامُ عَيْنَاهُ وَلاَ يَنَامُ قَلْبُهُ ‏"‏ ‏.‏ ثُمَّ نَعَتَ لَنَا رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم أَبَوَيْهِ فَقَالَ ‏"‏ أَبُوهُ طِوَالٌ ضَرْبُ اللَّحْمِ كَأَنَّ أَنْفَهُ مِنْقَارٌ وَأُمُّهُ امْرَأَةٌ فَرْضَاخِيَّةٌ طَوِيلَةُ الْيَدَيْنِ ‏"‏ ‏.‏ فَقَالَ أَبُو بَكْرَةَ فَسَمِعْنَا بِمَوْلُودٍ فِي الْيَهُودِ بِالْمَدِينَةِ فَذَهَبْتُ أَنَا وَالزُّبَيْرُ بْنُ الْعَوَّامِ حَتَّى دَخَلْنَا عَلَى أَبَوَيْهِ فَإِذَا نَعْتُ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فِيهِمَا فَقُلْنَا هَلْ لَكُمَا وَلَدٌ فَقَالاَ مَكَثْنَا ثَلاَثِينَ عَامًا لاَ يُولَدُ لَنَا وَلَدٌ ثُمَّ وُلِدَ لَنَا غُلاَمٌ أَعْوَرُ أَضَرُّ شَيْءٍ وَأَقَلُّهُ مَنْفَعَةً تَنَامُ عَيْنَاهُ وَلاَ يَنَامُ قَلْبُهُ ‏.‏ قَالَ فَخَرَجْنَا مِنْ عِنْدِهِمَا فَإِذَا هُوَ مُنْجَدِلٌ فِي الشَّمْسِ فِي قَطِيفَةٍ لَهُ وَلَهُ هَمْهَمَةٌ فَكَشَفَ عَنْ رَأْسِهِ فَقَالَ مَا قُلْتُمَا قُلْنَا وَهَلْ سَمِعْتَ مَا قُلْنَا قَالَ نَعَمْ تَنَامُ عَيْنَاىَ وَلاَ يَنَامُ قَلْبِي ‏.‏ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ غَرِيبٌ لاَ نَعْرِفُهُ إِلاَّ مِنْ حَدِيثِ حَمَّادِ بْنِ سَلَمَةَ ‏.‏

Бизга Абдуллаҳ ибн Муовия ал-Жумаҳий ривоят қилди, бизга Ҳаммод ибн Салама, Али ибн Зайддан, у Абдурраҳмон ибн Абу Бакрадан, у отасидан (ривоят қилди), у деди: Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам): «Дажжолнинг отаси ва онаси ўттиз йил уларга фарзанд туғилмасдан турадилар, сўнг уларга бир кўзи кўр бола туғилади — энг зиёнли ва энг кам фойдали (мавжудот); кўзлари ухлайди-ю, қалби ухламайди,» дедилар. Сўнг Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам) бизга унинг ота-онасини таърифладилар-да: «Отаси новча, ориқ гавдали, бурни гўё (қуш) тумшуғидек (киши); онаси эса кенг-баҳайбат, қўллари узун аёлдир,» дедилар. Абу Бакра деди: Биз Мадинада яҳудийлар ичида бир бола туғилгани ҳақида эшитдик; шунда мен ва Зубайр ибнул-Аввом бориб, унинг ота-онаси ҳузурига кирдик — ана, Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам)нинг таърифлари уларда (тўлиқ мавжуд) эди. Биз: «Сизларнинг фарзандингиз борми?» дедик. Улар: «Биз ўттиз йил фарзанд туғилмасдан турдик, сўнг бизга бир кўзи кўр бола туғилди — энг зиёнли ва энг кам фойдали (мавжудот); кўзлари ухлайди-ю, қалби ухламайди,» дедилар. (Абу Бакра) деди: Биз уларнинг олдидан чиқаётганимизда, ана, у (бола) ўзининг бир чопон (адёл)ига ўралиб, қуёшда ётган ва вағиллаб (нимадир) деяётган эди. У бошидан (чопонни) очиб: «Нима дединглар?» деди. Биз: «Сен биз айтган (гап)ни эшитдингми?» дедик. У: «Ҳа, кўзларим ухлайди-ю, қалбим ухламайди,» деди. Абу Исо (Термизий) деди: бу ҳадис ҳасан ғарибдир, биз уни фақат Ҳаммод ибн Саламанинг ҳадиси орқалигина биламиз.

حَدَّثَنَا عَبْدُ بْنُ حُمَيْدٍ، أَخْبَرَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ، أَخْبَرَنَا مَعْمَرٌ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، عَنْ سَالِمٍ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم مَرَّ بِابْنِ صَيَّادٍ فِي نَفَرٍ مِنْ أَصْحَابِهِ فِيهِمْ عُمَرُ بْنُ الْخَطَّابِ وَهُوَ يَلْعَبُ مَعَ الْغِلْمَانِ عِنْدَ أُطُمِ بَنِي مَغَالَةَ وَهُوَ غُلاَمٌ فَلَمْ يَشْعُرْ حَتَّى ضَرَبَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ظَهْرَهُ بِيَدِهِ ثُمَّ قَالَ ‏"‏ أَتَشْهَدُ أَنِّي رَسُولُ اللَّهِ ‏"‏ ‏.‏ فَنَظَرَ إِلَيْهِ ابْنُ صَيَّادٍ فَقَالَ أَشْهَدُ أَنَّكَ رَسُولُ الأُمِّيِّينَ ‏.‏ ثُمَّ قَالَ ابْنُ صَيَّادٍ لِلنَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم أَتَشْهَدُ أَنْتَ أَنِّي رَسُولُ اللَّهِ فَقَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ آمَنْتُ بِاللَّهِ وَبِرُسُلِهِ ‏"‏ ‏.‏ ثُمَّ قَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ مَا يَأْتِيكَ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ ابْنُ صَيَّادٍ يَأْتِينِي صَادِقٌ وَكَاذِبٌ ‏.‏ فَقَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ خُلِّطَ عَلَيْكَ الأَمْرُ ‏"‏ ‏.‏ ثُمَّ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ إِنِّي خَبَأْتُ لَكَ خَبِيئًا ‏"‏ ‏.‏ وَخَبَأَ لَهُ ‏:‏ ‏(‏يَوْمَ تَأْتِي السَّمَاءُ بِدُخَانٍ مُبِينٍ ‏)‏ فَقَالَ ابْنُ صَيَّادٍ هُوَ الدُّخُّ ‏.‏ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ اخْسَأْ فَلَنْ تَعْدُوَ قَدْرَكَ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ عُمَرُ يَا رَسُولَ اللَّهِ ائْذَنْ لِي فَأَضْرِبَ عُنُقَهُ ‏.‏ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ إِنْ يَكُ حَقًّا فَلَنْ تُسَلَّطَ عَلَيْهِ وَإِنْ لاَ يَكُنْهُ فَلاَ خَيْرَ لَكَ فِي قَتْلِهِ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ عَبْدُ الرَّزَّاقِ يَعْنِي الدَّجَّالَ ‏.‏ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ ‏.‏

Бизга Абд ибн Ҳумайд ривоят қилди, бизга Абдурраззоқ хабар берди, бизга Маъмар хабар берди, у Зуҳрийдан, у Солимдан, у Ибн Умардан (ривоят қилдики), Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам) саҳобаларидан бир гуруҳ — уларнинг ичида Умар ибнул-Хаттоб ҳам бор эди — билан Ибн Сайёднинг ёнидан ўтдилар; у Бани Мағола қалъаси ёнида болалар билан ўйнаётган ўсмир эди. У (Расулуллаҳ келганини) сезмади, ҳатто Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам) қўллари билан унинг елкасига уриб: «Мен Аллаҳнинг расули эканимга гувоҳлик берасанми?» дедилар. Ибн Сайёд унга қараб: «Мен сенинг уммийлар (саводсизлар)нинг расули эканингга гувоҳлик бераман,» деди. Сўнг Ибн Сайёд Набий (соллаллаҳу алайҳи васаллам)га: «Сен менинг Аллаҳнинг расули эканимга гувоҳлик берасанми?» деди. Шунда Набий (соллаллаҳу алайҳи васаллам): «Мен Аллаҳга ва Унинг расулларига иймон келтирдим,» дедилар. Сўнг Набий (соллаллаҳу алайҳи васаллам): «Сенга нима келади?» дедилар. Ибн Сайёд: «Менга бир ростгўй ва бир ёлғончи келади,» деди. Набий (соллаллаҳу алайҳи васаллам): «Сенга иш чалкаштириб қўйилган,» дедилар. Сўнг Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам): «Мен сен учун бир (сўз) яширдим,» дедилар. Улар у учун: «Осмон очиқ-ойдин тутун келтирадиган кунни (кутгинки)...» (Духон сураси, 10) (оятини) яширган эдилар. Ибн Сайёд: «У «духх» (тутун)дир,» деди. Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам): «Йўқол! Сен ҳеч қачон ўз миқдорингдан ўтолмайсан,» дедилар. Умар: «Ё Расулуллаҳ, менга рухсат беринг, унинг бўйнини урай,» деди. Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам): «Агар у (Дажжол) бўлса, сен унга мусаллат қилинмайсан; агар у (Дажжол) бўлмаса, уни ўлдиришингда сен учун ҳеч қандай яхшилик йўқ,» дедилар. Абдурраззоқ деди: у (Расулуллаҳ) Дажжолни назарда тутдилар. Абу Исо (Термизий) деди: бу ҳадис ҳасан саҳиҳдир.