حَدَّثَنَا عَبْدُ بْنُ حُمَيْدٍ، وَعَبَّاسُ بْنُ مُحَمَّدٍ الدُّورِيُّ، قَالاَ حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ يَزِيدَ الْمُقْرِئُ، حَدَّثَنَا سَعِيدُ بْنُ أَبِي أَيُّوبَ، حَدَّثَنِي أَبُو مَرْحُومٍ عَبْدُ الرَّحِيمِ بْنُ مَيْمُونٍ، عَنْ سَهْلِ بْنِ مُعَاذِ بْنِ أَنَسٍ، عَنْ أَبِيهِ، أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم قَالَ " مَنْ كَظَمَ غَيْظًا وَهُوَ يَقْدِرُ عَلَى أَنْ يُنَفِّذَهُ دَعَاهُ اللَّهُ عَلَى رُءُوسِ الْخَلاَئِقِ يَوْمَ الْقِيَامَةِ حَتَّى يُخَيِّرَهُ فِي أَىِّ الْحُورِ شَاءَ " . قَالَ هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ غَرِيبٌ .
Бизга Абд ибн Ҳумайд ва Аббос ибн Муҳаммад ад-Дуурий ривоят қилдилар, улар дедилар: бизга Абдуллаҳ ибн Язид ал-Муқри ривоят қилди, бизга Саид ибн Аби Айюб ривоят қилди, менга Абу Марҳум Абдурраҳим ибн Маймун ривоят қилди, Саҳл ибн Муоз ибн Анасдан, у отасидан (ривоят қилдики), Набий (соллаллаҳу алайҳи васаллам) дедилар: «Ким ғазабини ютса, ҳолбуки уни амалга оширишга қодир бўлса, қиёмат кунида Аллаҳ уни халойиқ бошида (барча маҳлуқот олдида) чақириб, ҳур (жаннат аёллари)дан истаганини танлаб олишда ихтиёр беради,» дедилар. (Абу Исо) деди: бу ҳадис ҳасан ғарибдир.
حَدَّثَنَا سَلَمَةُ بْنُ شَبِيبٍ، حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ إِبْرَاهِيمَ الْغِفَارِيُّ الْمَدَنِيُّ، حَدَّثَنِي أَبِي، عَنْ أَبِي بَكْرِ بْنِ الْمُنْكَدِرِ، عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " ثَلاَثٌ مَنْ كُنَّ فِيهِ نَشَرَ اللَّهُ عَلَيْهِ كَنَفَهُ وَأَدْخَلَهُ جَنَّتَهُ رِفْقٌ بِالضَّعِيفِ وَشَفَقَةٌ عَلَى الْوَالِدَيْنِ وَإِحْسَانٌ إِلَى الْمَمْلُوكِ " قَالَ هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ غَرِيبٌ . وَأَبُو بَكْرِ بْنُ الْمُنْكَدِرِ هُوَ أَخُو مُحَمَّدِ بْنِ الْمُنْكَدِرِ .
Бизга Салама ибн Шабиб ривоят қилди, бизга Абдуллаҳ ибн Иброҳим ал-Ғифорий ал-Маданий ривоят қилди, менга отам ривоят қилди, Абу Бакр ибн ал-Мункадирдан, у Жобир ибн Абдуллаҳдан (ривоят қилдики), у деди: Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам) дедилар: «Учта (хислат) борки, кимда улар бўлса, Аллаҳ унинг устига (раҳмат) паноҳини ёяди ва уни ўз жаннатига киритади: заифга мулойимлик, ота-онага шафқат ва қул (мамлук)га яхшилик қилиш,» дедилар. (Абу Исо) деди: бу ҳадис ҳасан ғарибдир. Абу Бакр ибн ал-Мункадир эса Муҳаммад ибн ал-Мункадирнинг акасидир.
حَدَّثَنَا هَنَّادٌ، حَدَّثَنَا أَبُو الأَحْوَصِ، عَنْ لَيْثٍ، عَنْ شَهْرِ بْنِ حَوْشَبٍ، عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ غَنْمٍ، عَنْ أَبِي ذَرٍّ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " يَقُولُ اللَّهُ تَعَالَى يَا عِبَادِي كُلُّكُمْ ضَالٌّ إِلاَّ مَنْ هَدَيْتُهُ فَسَلُونِي الْهُدَى أَهْدِكُمْ وَكُلُّكُمْ فَقِيرٌ إِلاَّ مَنْ أَغْنَيْتُ فَسَلُونِي أَرْزُقْكُمْ وَكُلُّكُمْ مُذْنِبٌ إِلاَّ مَنْ عَافَيْتُ فَمَنْ عَلِمَ مِنْكُمْ أَنِّي ذُو قُدْرَةٍ عَلَى الْمَغْفِرَةِ فَاسْتَغْفَرَنِي غَفَرْتُ لَهُ وَلاَ أُبَالِي وَلَوْ أَنَّ أَوَّلَكُمْ وَآخِرَكُمْ وَحَيَّكُمْ وَمَيِّتَكُمْ وَرَطْبَكُمْ وَيَابِسَكُمُ اجْتَمَعُوا عَلَى أَتْقَى قَلْبِ عَبْدٍ مِنْ عِبَادِي مَا زَادَ ذَلِكَ فِي مُلْكِي جَنَاحَ بَعُوضَةٍ وَلَوْ أَنَّ أَوَّلَكُمْ وَآخِرَكُمْ وَحَيَّكُمْ وَمَيِّتَكُمْ وَرَطْبَكُمْ وَيَابِسَكُمُ اجْتَمَعُوا عَلَى أَشْقَى قَلْبِ عَبْدٍ مِنْ عِبَادِي مَا نَقَصَ ذَلِكَ مِنْ مُلْكِي جَنَاحَ بَعُوضَةٍ وَلَوْ أَنَّ أَوَّلَكُمْ وَآخِرَكُمْ وَحَيَّكُمْ وَمَيِّتَكُمْ وَرَطْبَكُمْ وَيَابِسَكُمُ اجْتَمَعُوا فِي صَعِيدٍ وَاحِدٍ فَسَأَلَ كُلُّ إِنْسَانٍ مِنْكُمْ مَا بَلَغَتْ أُمْنِيَّتُهُ فَأَعْطَيْتُ كُلَّ سَائِلٍ مِنْكُمْ مَا سَأَلَ مَا نَقَصَ ذَلِكَ مِنْ مُلْكِي إِلاَّ كَمَا لَوْ أَنَّ أَحَدَكُمْ مَرَّ بِالْبَحْرِ فَغَمَسَ فِيهِ إِبْرَةً ثُمَّ رَفَعَهَا إِلَيْهِ ذَلِكَ بِأَنِّي جَوَادٌ مَاجِدٌ أَفْعَلُ مَا أُرِيدُ عَطَائِي كَلاَمٌ وَعَذَابِي كَلاَمٌ إِنَّمَا أَمْرِي لِشَيْءٍ إِذَا أَرَدْتُهُ أَنْ أَقُولَ لَهُ كُنْ فَيَكُونُ " . قَالَ هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ . وَرَوَى بَعْضُهُمْ هَذَا الْحَدِيثَ عَنْ شَهْرِ بْنِ حَوْشَبٍ عَنْ مَعْدِيكَرِبَ عَنْ أَبِي ذَرٍّ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم نَحْوَهُ .
Бизга Ҳаннод ривоят қилди, бизга Абул-Аҳвас ривоят қилди, Лайсдан, у Шаҳр ибн Ҳавшабдан, у Абдурраҳмон ибн Ғанмдан, у Абу Заррдан (ривоят қилдики), у деди: Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам) дедилар: «Аллаҳ таоло айтади: Эй бандаларим! Мен ҳидоят қилганимдан бошқа ҳаммангиз адашгансиз, бас Мендан ҳидоят сўрангиз, сизларни ҳидоят қиламан. Мен бой қилганимдан бошқа ҳаммангиз фақирсиз, бас Мендан сўрангиз, сизларни ризқлантираман. Мен офият берганимдан бошқа ҳаммангиз гуноҳкорсиз, бас сизлардан ким Мени мағфират қилишга қодир эканимни билиб, Мендан мағфират сўраса, уни мағфират қиламан ва парво қилмайман. Агар аввалингиз ва охирингиз, тиригингиз ва ўлигингиз, ҳўлингиз ва қуруғингиз бандаларимдан энг тақводор (бир) банданинг қалби мисолида тўпланиб (тақволи бўлиб) келсангиз, бу Менинг мулкимга чивиннинг қанотичалик (нарса) ҳам қўшмайди. Ва агар аввалингиз ва охирингиз, тиригингиз ва ўлигингиз, ҳўлингиз ва қуруғингиз бандаларимдан энг бадбахт (бир) банданинг қалби мисолида тўпланиб (гуноҳкор бўлиб) келсангиз, бу Менинг мулкимдан чивиннинг қанотичалик (нарсани) ҳам камайтирмайди. Ва агар аввалингиз ва охирингиз, тиригингиз ва ўлигингиз, ҳўлингиз ва қуруғингиз бир майдонда тўпланиб, сизлардан ҳар бир инсон ўз орзуси етган нарсани сўраса, Мен эса сизлардан ҳар бир сўровчига сўраганини берсам, бу Менинг мулкимдан фақат — бирингиз денгизга учраб, унга (бир) игнани ботириб, сўнг уни кўтарганидагича (камайган сувчалик) камайтиради, холос. Бу шунинг учунки, Мен сахий, улуғман, истаганимни қиламан. Менинг ато қилишим — (бир) калом, азоблашим — (бир) каломдир. Бир нарсани истасам, Менинг иш-амрим фақат унга «Бўл!» дейишимдир, бас у бўлади,» дедилар. (Абу Исо) деди: бу ҳадис ҳасандир. Баъзилар бу ҳадисни Шаҳр ибн Ҳавшабдан, у Маъдикарибдан, у Абу Заррдан, у Набий (соллаллаҳу алайҳи васаллам)дан шунга ўхшаш ривоят қилдилар.
حَدَّثَنَا عُبَيْدُ بْنُ أَسْبَاطِ بْنِ مُحَمَّدٍ الْقُرَشِيُّ، حَدَّثَنَا أَبِي، حَدَّثَنَا الأَعْمَشُ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ الرَّازِيِّ، عَنْ سَعْدٍ، مَوْلَى طَلْحَةَ عَنِ ابْنِ عُمَرَ، قَالَ سَمِعْتُ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم يُحَدِّثُ حَدِيثًا لَوْ لَمْ أَسْمَعْهُ إِلاَّ مَرَّةً أَوْ مَرَّتَيْنِ حَتَّى عَدَّ سَبْعَ مَرَّاتٍ وَلَكِنِّي سَمِعْتُهُ أَكْثَرَ مِنْ ذَلِكَ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ " كَانَ الْكِفْلُ مِنْ بَنِي إِسْرَائِيلَ لاَ يَتَوَرَّعُ مِنْ ذَنْبٍ عَمِلَهُ فَأَتَتْهُ امْرَأَةٌ فَأَعْطَاهَا سِتِّينَ دِينَارًا عَلَى أَنْ يَطَأَهَا فَلَمَّا قَعَدَ مِنْهَا مَقْعَدَ الرَّجُلِ مِنِ امْرَأَتِهِ أُرْعِدَتْ وَبَكَتْ فَقَالَ مَا يُبْكِيكِ أَأَكْرَهْتُكِ قَالَتْ لاَ وَلَكِنَّهُ عَمَلٌ مَا عَمِلْتُهُ قَطُّ وَمَا حَمَلَنِي عَلَيْهِ إِلاَّ الْحَاجَةُ فَقَالَ تَفْعَلِينَ أَنْتِ هَذَا وَمَا فَعَلْتِهِ اذْهَبِي فَهِيَ لَكِ . وَقَالَ لاَ وَاللَّهِ لاَ أَعْصِي اللَّهَ بَعْدَهَا أَبَدًا . فَمَاتَ مِنْ لَيْلَتِهِ فَأَصْبَحَ مَكْتُوبًا عَلَى بَابِهِ إِنَّ اللَّهَ قَدْ غَفَرَ لِلْكِفْلِ " . قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ . قَدْ رَوَاهُ شَيْبَانُ وَغَيْرُ وَاحِدٍ عَنِ الأَعْمَشِ نَحْوَ هَذَا وَرَفَعُوهُ وَرَوَى بَعْضُهُمْ عَنِ الأَعْمَشِ فَلَمْ يَرْفَعْهُ . وَرَوَى أَبُو بَكْرِ بْنُ عَيَّاشٍ هَذَا الْحَدِيثَ عَنِ الأَعْمَشِ فَأَخْطَأَ فِيهِ وَقَالَ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ عَنْ سَعِيدِ بْنِ جُبَيْرٍ عَنِ ابْنِ عُمَرَ وَهُوَ غَيْرُ مَحْفُوظٍ وَعَبْدُ اللَّهِ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ الرَّازِيُّ هُوَ كُوفِيٌّ وَكَانَتْ جَدَّتُهُ سُرِّيَّةً لِعَلِيِّ بْنِ أَبِي طَالِبٍ وَرَوَى عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ الرَّازِيِّ عُبَيْدَةُ الضَّبِّيُّ وَالْحَجَّاجُ بْنُ أَرْطَاةَ وَغَيْرُ وَاحِدٍ مِنْ كِبَارِ أَهْلِ الْعِلْمِ .
Бизга Убайд ибн Асбот ибн Муҳаммад ал-Қураший ривоят қилди, бизга отам ривоят қилди, бизга ал-Аъмаш ривоят қилди, Абдуллаҳ ибн Абдуллаҳ ар-Розийдан, у Талҳанинг мавлоси Саъддан, у ибн Умардан (ривоят қилдики), у деди: Мен Набий (соллаллаҳу алайҳи васаллам)ни бир ҳадис айтаётганларини эшитдим, агар уни бир ёки икки марта — ҳатто етти мартагача санаб — эшитган бўлсам ҳам (этарли эди), лекин мен уни бундан ҳам кўпроқ эшитдим. Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам)нинг шундай деяётганларини эшитдим: «Бани Исроилдан ал-Кифл (деган киши) бўлиб, у қилган гуноҳидан ўзини тиймас эди. Бир аёл унинг олдига келди, у (аёлга) ўзи билан ётиши учун олтмиш динор берди. Эркак хотини билан ўтирадиган ҳолатда у билан ўтирганда, (аёл) титраб кетди ва йиғлади. (Ал-Кифл): «Нега йиғлаяпсан, сени мажбур қилдимми?» деди. (Аёл): «Йўқ, лекин бу — мен ҳеч қачон қилмаган ишдир, мени бунга фақат эҳтиёж мажбур қилди,» деди. (Ал-Кифл): «Сен буни қиляпсан, ҳолбуки уни (аввал) қилмаган эдинг (қила олмаган эдинг)! Кет, у (пул) сеники,» деди. Ва деди: «Йўқ, Аллаҳга қасамки, бундан кейин Аллаҳга ҳеч қачон абадий осий бўлмайман.» Сўнг у ўша кечаси вафот этди. Тонгда унинг эшигига: «Албатта, Аллаҳ ал-Кифлни мағфират қилди,» деб ёзилган бўлди,» дедилар. Абу Исо деди: бу ҳадис ҳасандир. Уни Шайбон ва бошқа бир нечта (рови) ал-Аъмашдан шунга ўхшаш ривоят қилиб, марфуъ қилдилар. Баъзилар эса ал-Аъмашдан ривоят қилиб, марфуъ қилмадилар. Абу Бакр ибн Айёш бу ҳадисни ал-Аъмашдан ривоят қилиб, унда хато қилди ва: «Абдуллаҳ ибн Абдуллаҳдан, у Саид ибн Жубайрдан, у ибн Умардан,» деди, бу эса маҳфуз (сақланган, саҳиҳ) эмас. Абдуллаҳ ибн Абдуллаҳ ар-Розий эса куфалик бўлиб, унинг бувиси Али ибн Абу Толибнинг чўриси (канизи) эди. Абдуллаҳ ибн Абдуллаҳ ар-Розийдан Убайда ад-Даббий, ал-Ҳажжож ибн Артот ва илм аҳлининг катталаридан бир нечтаси ривоят қилдилар.