حَدَّثَنَا الْحَسَنُ بْنُ عَلِيٍّ، حَدَّثَنَا يَزِيدُ بْنُ هَارُونَ، حَدَّثَنَا عَبَّادُ بْنُ مَنْصُورٍ، عَنْ عِكْرِمَةَ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، قَالَ جَاءَ هِلاَلُ بْنُ أُمَيَّةَ وَهُوَ أَحَدُ الثَّلاَثَةِ الَّذِينَ تَابَ اللَّهُ عَلَيْهِمْ فَجَاءَ مِنْ أَرْضِهِ عَشِيًّا فَوَجَدَ عِنْدَ أَهْلِهِ رَجُلاً فَرَأَى بِعَيْنَيْهِ وَسَمِعَ بِأُذُنَيْهِ فَلَمْ يَهِجْهُ حَتَّى أَصْبَحَ ثُمَّ غَدَا عَلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنِّي جِئْتُ أَهْلِي عِشَاءً فَوَجَدْتُ عِنْدَهُمْ رَجُلاً فَرَأَيْتُ بِعَيْنِي وَسَمِعْتُ بِأُذُنِي فَكَرِهَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم مَا جَاءَ بِهِ وَاشْتَدَّ عَلَيْهِ فَنَزَلَتْ { وَالَّذِينَ يَرْمُونَ أَزْوَاجَهُمْ وَلَمْ يَكُنْ لَهُمْ شُهَدَاءُ إِلاَّ أَنْفُسُهُمْ فَشَهَادَةُ أَحَدِهِمْ } الآيَتَيْنِ كِلْتَيْهِمَا فَسُرِّيَ عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ " أَبْشِرْ يَا هِلاَلُ قَدْ جَعَلَ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ لَكَ فَرَجًا وَمَخْرَجًا " . قَالَ هِلاَلٌ قَدْ كُنْتُ أَرْجُو ذَلِكَ مِنْ رَبِّي . فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " أَرْسِلُوا إِلَيْهَا " . فَجَاءَتْ فَتَلاَ عَلَيْهِمَا رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَذَكَّرَهُمَا وَأَخْبَرَهُمَا أَنَّ عَذَابَ الآخِرَةِ أَشَدُّ مِنْ عَذَابِ الدُّنْيَا فَقَالَ هِلاَلٌ وَاللَّهِ لَقَدْ صَدَقْتُ عَلَيْهَا فَقَالَتْ قَدْ كَذَبَ . فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " لاَعِنُوا بَيْنَهُمَا " . فَقِيلَ لِهِلاَلٍ اشْهَدْ . فَشَهِدَ أَرْبَعَ شَهَادَاتٍ بِاللَّهِ إِنَّهُ لَمِنَ الصَّادِقِينَ فَلَمَّا كَانَتِ الْخَامِسَةُ قِيلَ لَهُ يَا هِلاَلُ اتَّقِ اللَّهَ فَإِنَّ عَذَابَ الدُّنْيَا أَهْوَنُ مِنْ عَذَابِ الآخِرَةِ وَإِنَّ هَذِهِ الْمُوجِبَةُ الَّتِي تُوجِبُ عَلَيْكَ الْعَذَابَ . فَقَالَ وَاللَّهِ لاَ يُعَذِّبُنِي اللَّهُ عَلَيْهَا كَمَا لَمْ يَجْلِدْنِي عَلَيْهَا . فَشَهِدَ الْخَامِسَةَ أَنَّ لَعْنَةَ اللَّهِ عَلَيْهِ إِنْ كَانَ مِنَ الْكَاذِبِينَ ثُمَّ قِيلَ لَهَا اشْهَدِي . فَشَهِدَتْ أَرْبَعَ شَهَادَاتٍ بِاللَّهِ إِنَّهُ لَمِنَ الْكَاذِبِينَ فَلَمَّا كَانَتِ الْخَامِسَةُ قِيلَ لَهَا اتَّقِي اللَّهَ فَإِنَّ عَذَابَ الدُّنْيَا أَهْوَنُ مِنْ عَذَابِ الآخِرَةِ وَإِنَّ هَذِهِ الْمُوجِبَةُ الَّتِي تُوجِبُ عَلَيْكِ الْعَذَابَ . فَتَلَكَّأَتْ سَاعَةً ثُمَّ قَالَتْ وَاللَّهِ لاَ أَفْضَحُ قَوْمِي فَشَهِدَتِ الْخَامِسَةَ أَنَّ غَضَبَ اللَّهِ عَلَيْهَا إِنْ كَانَ مِنَ الصَّادِقِينَ فَفَرَّقَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم بَيْنَهُمَا وَقَضَى أَنْ لاَ يُدْعَى وَلَدُهَا لأَبٍ وَلاَ تُرْمَى وَلاَ يُرْمَى وَلَدُهَا وَمَنْ رَمَاهَا أَوْ رَمَى وَلَدَهَا فَعَلَيْهِ الْحَدُّ وَقَضَى أَنْ لاَ بَيْتَ لَهَا عَلَيْهِ وَلاَ قُوتَ مِنْ أَجْلِ أَنَّهُمَا يَتَفَرَّقَانِ مِنْ غَيْرِ طَلاَقٍ وَلاَ مُتَوَفَّى عَنْهَا وَقَالَ " إِنْ جَاءَتْ بِهِ أُصَيْهِبَ أُرَيْصِحَ أُثَيْبِجَ حَمْشَ السَّاقَيْنِ فَهُوَ لِهِلاَلٍ وَإِنْ جَاءَتْ بِهِ أَوْرَقَ جَعْدًا جُمَالِيًّا خَدَلَّجَ السَّاقَيْنِ سَابِغَ الأَلْيَتَيْنِ فَهُوَ لِلَّذِي رُمِيَتْ بِهِ فَجَاءَتْ بِهِ أَوْرَقَ جَعْدًا جُمَالِيًّا خَدَلَّجَ السَّاقَيْنِ سَابِغَ الأَلْيَتَيْنِ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " لَوْلاَ الأَيْمَانُ لَكَانَ لِي وَلَهَا شَأْنٌ " . قَالَ عِكْرِمَةُ فَكَانَ بَعْدَ ذَلِكَ أَمِيرًا عَلَى مُضَرَ وَمَا يُدْعَى لأَبٍ .
Бизга Ҳасан ибн Алий ривоят қилди, бизга Язид ибн Ҳорун ривоят қилди, бизга Аббод ибн Мансур Икримадан, у Ибн Аббосдан ривоят қилди. У деди: Ҳилол ибн Умайя келди — у Аллаҳ тавбаларини қабул қилган уч кишидан бири эди — у кечқурун еридан келиб, аҳли (хотини) қошида бир эркакни топди, уни кўзи билан кўрди ва қулоғи билан эшитди, аммо тонгга қадар уни қўзғатмади. Сўнг эрталаб Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васалламнинг олдига бориб: ‹Эй Расулуллаҳ, мен кечқурун аҳлимга келиб, уларнинг қошида бир эркакни топдим, кўзим билан кўрдим ва қулоғим билан эшитдим›, деди. Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам у келтирган нарсани ёқтирмади ва бу унга оғир ботди. Шунда ‹Хотинларига туҳмат қилиб, ўзларидан бошқа гувоҳлари бўлмаганлар, уларнинг бири тўрт марта гувоҳлик бериши...› — бу икки оятнинг иккаласи нозил бўлди. Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васалламдан ташвиш кўтарилди ва у: «Суюнчи, эй Ҳилол! Аллаҳ азза ва жалла сенга кенг йўл ва чиқиш берди», деди. Ҳилол: ‹Мен буни Роббимдан умид қилардим›, деди. Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам: «Унга (аёлга) одам юборинглар», деди. У келди. Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам икковига (оятларни) ўқиб берди, уларга эслатди ва охиратнинг азоби дунё азобидан қаттиқроқ эканлигини билдирди. Ҳилол: ‹Валлаҳи, мен унга рост сўзладим›, деди. Аёл: ‹У ёлғон айтди›, деди. Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам: «Икковингизнинг орангизда лиъон қилдиринглар», деди. Ҳилолга: ‹Гувоҳлик бер›, дейилди. У Аллаҳ номи билан тўрт марта ўзининг ростгўйлардан эканлигига гувоҳлик берди. Бешинчисига етганда унга: ‹Эй Ҳилол, Аллаҳдан қўрқ, чунки дунё азоби охират азобидан енгилроқдир, ва мана бу вожиб қилувчидир, сенга азобни вожиб қилади›, дейилди. У: ‹Валлаҳи, Аллаҳ мени бу сабабли дарраламаганидек, бу сабабли менга азоб ҳам бермайди›, деди ва бешинчи марта агар ёлғончилардан бўлса ўзига Аллаҳнинг лаънатини тилаб гувоҳлик берди. Сўнг аёлга: ‹Гувоҳлик бер›, дейилди. У Аллаҳ номи билан тўрт марта унинг (Ҳилолнинг) ёлғончилардан эканлигига гувоҳлик берди. Бешинчисига етганда унга: ‹Аллаҳдан қўрқ, чунки дунё азоби охират азобидан енгилроқдир, ва мана бу вожиб қилувчидир, сенга азобни вожиб қилади›, дейилди. У бир лаҳза дудуқланиб, кейин: ‹Валлаҳи, мен қавмимни шарманда қилмайман›, деди ва агар у (Ҳилол) ростгўйлардан бўлса ўзига Аллаҳнинг ғазабини тилаб бешинчи марта гувоҳлик берди. Сўнг Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам икковининг орасини ажратди ва унинг боласи отага нисбат берилмаслигини, аёлга ҳам, болага ҳам туҳмат қилинмаслигини, кимки унга ёки унинг боласига туҳмат қилса унга ҳад (жазо) тушишини ҳукм қилди. Ҳамда аёлга ундан (Ҳилолдан) уй ҳам, озиқ ҳам йўқлигини ҳукм қилди, чунки улар талоқсиз ажралаётган эдилар ва у (аёл) эрдан бева қолган ҳам эмас эди. Ва у: «Агар у қизғиш, кичик думбали, кенг кўкракли, нозик болдирли болани туғса, у Ҳилолникидир; агар у қора-кулранг, жингалак сочли, баланд бўйли, бақувват болдирли, тўла сонли болани туғса, у туҳмат қилинган кишиникидир», деди. Сўнг у қора-кулранг, жингалак сочли, баланд бўйли, бақувват болдирли, тўла сонли болани туғди. Шунда Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам: «Агар қасамлар бўлмаганида, мен билан унинг орасида бошқача иш бўларди», деди. Икрима деди: Кейин у (бола) Музар устидан амир бўлди, ва у отага нисбат берилмас эди.