حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مَسْلَمَةَ الْقَعْنَبِيُّ، عَنْ مَالِكٍ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، أَنَّ سَهْلَ بْنَ سَعْدٍ السَّاعِدِيَّ، أَخْبَرَهُ أَنَّ عُوَيْمِرَ بْنَ أَشْقَرَ الْعَجْلاَنِيَّ جَاءَ إِلَى عَاصِمِ بْنِ عَدِيٍّ فَقَالَ لَهُ يَا عَاصِمُ أَرَأَيْتَ رَجُلاً وَجَدَ مَعَ امْرَأَتِهِ رَجُلاً أَيَقْتُلُهُ فَتَقْتُلُونَهُ أَمْ كَيْفَ يَفْعَلُ سَلْ لِي يَا عَاصِمُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم عَنْ ذَلِكَ . فَسَأَلَ عَاصِمٌ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَكَرِهَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم الْمَسَائِلَ وَعَابَهَا حَتَّى كَبُرَ عَلَى عَاصِمٍ مَا سَمِعَ مِنْ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَلَمَّا رَجَعَ عَاصِمٌ إِلَى أَهْلِهِ جَاءَهُ عُوَيْمِرٌ فَقَالَ لَهُ يَا عَاصِمُ مَاذَا قَالَ لَكَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ عَاصِمٌ لَمْ تَأْتِنِي بِخَيْرٍ قَدْ كَرِهَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم الْمَسْأَلَةَ الَّتِي سَأَلْتُهُ عَنْهَا . فَقَالَ عُوَيْمِرٌ وَاللَّهِ لاَ أَنْتَهِي حَتَّى أَسْأَلَهُ عَنْهَا . فَأَقْبَلَ عُوَيْمِرٌ حَتَّى أَتَى رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَهُوَ وَسَطَ النَّاسِ فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَرَأَيْتَ رَجُلاً وَجَدَ مَعَ امْرَأَتِهِ رَجُلاً أَيَقْتُلُهُ فَتَقْتُلُونَهُ أَمْ كَيْفَ يَفْعَلُ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " قَدْ أُنْزِلَ فِيكَ وَفِي صَاحِبَتِكَ قُرْآنٌ فَاذْهَبْ فَأْتِ بِهَا " . قَالَ سَهْلٌ فَتَلاَعَنَا وَأَنَا مَعَ النَّاسِ عِنْدَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَلَمَّا فَرَغَا قَالَ عُوَيْمِرٌ كَذَبْتُ عَلَيْهَا يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنْ أَمْسَكْتُهَا . فَطَلَّقَهَا عُوَيْمِرٌ ثَلاَثًا قَبْلَ أَنْ يَأْمُرَهُ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم . قَالَ ابْنُ شِهَابٍ فَكَانَتْ تِلْكَ سُنَّةَ الْمُتَلاَعِنَيْنِ .
Бизга Абдуллаҳ ибн Маслама ал-Қаънабий Моликдан, у Ибн Шиҳобдан ривоят қилдики, Саҳл ибн Саъд ас-Соидий унга хабар беришича, Уваймир ибн Ашқар ал-Ажлоний Осим ибн Адийнинг олдига келиб: ‹Эй Осим, агар бир киши хотини билан бирга бир эркакни топиб қолса, уни ўлдирса, сизлар уни ўлдирасизми, ёки у қандай қилсин? Эй Осим, мен учун бу ҳақда Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васалламдан сўра›, деди. Осим Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васалламдан сўради. Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам бундай саволларни ёқтирмади ва уларни қоралади, ҳатто Осимга Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васалламдан эшитган нарса оғир ботди. Осим аҳлига қайтиб келганида, Уваймир унинг олдига келиб: ‹Эй Осим, Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам сенга нима деди?›, деди. Осим: ‹Менга яхшилик келтирмадинг. Мен сўраган саволни Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам ёқтирмади›, деди. Уваймир: ‹Валлаҳи, мен ундан бу ҳақда сўрамагунча тўхтамайман›, деди. Сўнг Уваймир Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам одамлар орасида турганида унинг олдига келди ва: ‹Эй Расулуллаҳ, агар бир киши хотини билан бирга бир эркакни топиб қолса, уни ўлдирса, сизлар уни ўлдирасизми, ёки у қандай қилсин?›, деди. Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам: «Сен ва хотининг ҳақида Қуръан нозил бўлди. Бор, уни олиб кел», деди. Саҳл деди: Сўнг улар лиъон қилишди, мен ҳам одамлар билан бирга Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васалламнинг олдида эдим. Иккови тугатганларида Уваймир: ‹Эй Расулуллаҳ, агар уни ушлаб турсам, унга ёлғон туҳмат қилган бўламан›, деди ва Набий соллаллаҳу алайҳи васаллам унга буюрмасдан олдин Уваймир уни уч талоқ қўйди. Ибн Шиҳоб деди: Мана шу лиъон қилувчиларнинг суннати бўлиб қолди.
حَدَّثَنَا عَبْدُ الْعَزِيزِ بْنُ يَحْيَى، حَدَّثَنِي مُحَمَّدٌ، - يَعْنِي ابْنَ سَلَمَةَ - عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ إِسْحَاقَ، حَدَّثَنِي عَبَّاسُ بْنُ سَهْلٍ، عَنْ أَبِيهِ، أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم قَالَ لِعَاصِمِ بْنِ عَدِيٍّ " أَمْسِكِ الْمَرْأَةَ عِنْدَكَ حَتَّى تَلِدَ " .
Бизга Абдулазиз ибн Яҳё ривоят қилди, менга Муҳаммад — яъни ибн Салама — Муҳаммад ибн Ишоқдан ривоят қилди, менга Аббос ибн Саҳл отасидан ривоят қилдики, Набий соллаллаҳу алайҳи васаллам Осим ибн Адийга: «Аёлни туғгунча ўз қошингда ушлаб тур», деди.
حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ صَالِحٍ، حَدَّثَنَا ابْنُ وَهْبٍ، قَالَ أَخْبَرَنِي يُونُسُ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، عَنْ سَهْلِ بْنِ سَعْدٍ السَّاعِدِيِّ، قَالَ حَضَرْتُ لِعَانَهُمَا عِنْدَ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم وَأَنَا ابْنُ خَمْسَ عَشْرَةَ سَنَةً . وَسَاقَ الْحَدِيثَ قَالَ فِيهِ ثُمَّ خَرَجَتْ حَامِلاً فَكَانَ الْوَلَدُ يُدْعَى إِلَى أُمِّهِ .
Бизга Аҳмад ибн Солиҳ ривоят қилди, бизга Ибн Ваҳб ривоят қилди, у деди: Менга Юнус Ибн Шиҳобдан, у Саҳл ибн Саъд ас-Соидийдан хабар берди. У деди: Мен уларнинг лиъонида Набий соллаллаҳу алайҳи васалламнинг ҳузурида ҳозир бўлдим, ўшанда мен ўн беш ёшда эдим. Сўнг ҳадисни сўзлаб берди ва унда деди: Сўнг у ҳомиладор ҳолда чиқди ва бола онасига нисбат бериларди.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ الْوَرَكَانِيُّ، أَخْبَرَنَا إِبْرَاهِيمُ، - يَعْنِي ابْنَ سَعْدٍ - عَنِ الزُّهْرِيِّ، عَنْ سَهْلِ بْنِ سَعْدٍ، فِي خَبَرِ الْمُتَلاَعِنَيْنِ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " أَبْصِرُوهَا فَإِنْ جَاءَتْ بِهِ أَدْعَجَ الْعَيْنَيْنِ عَظِيمَ الأَلْيَتَيْنِ فَلاَ أُرَاهُ إِلاَّ قَدْ صَدَقَ وَإِنْ جَاءَتْ بِهِ أُحَيْمِرَ كَأَنَّهُ وَحَرَةٌ فَلاَ أُرَاهُ إِلاَّ كَاذِبًا " . قَالَ فَجَاءَتْ بِهِ عَلَى النَّعْتِ الْمَكْرُوهِ .
Бизга Муҳаммад ибн Жаъфар ал-Вараконий ривоят қилди, бизга Иброҳим — яъни ибн Саъд — Зуҳрийдан, у Саҳл ибн Саъддан лиъон қилувчилар хабарида ривоят қилди. У деди: Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам: «Уни кузатиб туринглар. Агар у қоп-қора кўзли, катта сонли болани туғса, мен уни фақат рост сўзлаган деб биламан; агар у қизғиш, гўё кесакдек болани туғса, мен уни фақат ёлғончи деб биламан», деди. У деди: Сўнг у ёқимсиз сифатда болани туғди.
حَدَّثَنَا مَحْمُودُ بْنُ خَالِدٍ الدِّمَشْقِيُّ، حَدَّثَنَا الْفِرْيَابِيُّ، عَنِ الأَوْزَاعِيِّ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، عَنْ سَهْلِ بْنِ سَعْدٍ السَّاعِدِيِّ، بِهَذَا الْخَبَرِ قَالَ فَكَانَ يُدْعَى - يَعْنِي الْوَلَدَ - لأُمِّهِ .
Бизга Маҳмуд ибн Холид ад-Димашқий ривоят қилди, бизга ал-Фирёбий ал-Авзўийдан, у Зуҳрийдан, у Саҳл ибн Саъд ас-Соидийдан шу хабарни ривоят қилди. У деди: Сўнг бола — яъни болани — онасига нисбат бериларди.
حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ عَمْرِو بْنِ السَّرْحِ، حَدَّثَنَا ابْنُ وَهْبٍ، عَنْ عِيَاضِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ الْفِهْرِيِّ، وَغَيْرِهِ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، عَنْ سَهْلِ بْنِ سَعْدٍ، فِي هَذَا الْخَبَرِ قَالَ فَطَلَّقَهَا ثَلاَثَ تَطْلِيقَاتٍ عِنْدَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَأَنْفَذَهُ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَكَانَ مَا صُنِعَ عِنْدَ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم سُنَّةً . قَالَ سَهْلٌ حَضَرْتُ هَذَا عِنْدَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَمَضَتِ السُّنَّةُ بَعْدُ فِي الْمُتَلاَعِنَيْنِ أَنْ يُفَرَّقَ بَيْنَهُمَا ثُمَّ لاَ يَجْتَمِعَانِ أَبَدًا .
Бизга Аҳмад ибн Амр ибнус-Сарҳ ривоят қилди, бизга Ибн Ваҳб Иёз ибн Абдуллаҳ ал-Фиҳрий ва бошқалардан, улар Ибн Шиҳобдан, у Саҳл ибн Саъддан шу хабарда ривоят қилди. У деди: Сўнг у Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васалламнинг ҳузурида уни уч талоқ қўйди ва Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам буни амалга оширди. Набий соллаллаҳу алайҳи васалламнинг ҳузурида қилинган нарса суннат бўлиб қолди. Саҳл деди: Мен бунга Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васалламнинг ҳузурида ҳозир бўлдим. Сўнг лиъон қилувчилар ҳақида суннат шундай бўлдики, уларнинг ораси ажратилади ва кейин абадий бирлашмайдилар.
حَدَّثَنَا مُسَدَّدٌ، وَوَهْبُ بْنُ بَيَانٍ، وَأَحْمَدُ بْنُ عَمْرِو بْنِ السَّرْحِ، وَعَمْرُو بْنُ عُثْمَانَ، قَالُوا حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، عَنْ سَهْلِ بْنِ سَعْدٍ، قَالَ مُسَدَّدٌ قَالَ شَهِدْتُ الْمُتَلاَعِنَيْنِ عَلَى عَهْدِ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَأَنَا ابْنُ خَمْسَ عَشْرَةَ فَفَرَّقَ بَيْنَهُمَا رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم حِينَ تَلاَعَنَا . وَتَمَّ حَدِيثُ مُسَدَّدٍ . وَقَالَ الآخَرُونَ إِنَّهُ شَهِدَ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم فَرَّقَ بَيْنَ الْمُتَلاَعِنَيْنِ فَقَالَ الرَّجُلُ كَذَبْتُ عَلَيْهَا يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنْ أَمْسَكْتُهَا - لَمْ يَقُلْ بَعْضُهُمْ عَلَيْهَا - قَالَ أَبُو دَاوُدَ لَمْ يُتَابِعِ ابْنَ عُيَيْنَةَ أَحَدٌ عَلَى أَنَّهُ فَرَّقَ بَيْنَ الْمُتَلاَعِنَيْنِ .
Бизга Мусаддад, Ваҳб ибн Баён, Аҳмад ибн Амр ибнус-Сарҳ ва Амр ибн Усмон ривоят қилишди, улар дедилар: Бизга Суфён Зуҳрийдан, у Саҳл ибн Саъддан ривоят қилди. Мусаддад деди: У деди: Мен Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам замонида лиъон қилувчиларга гувоҳ бўлдим, ўшанда мен ўн бешда эдим. Иккови лиъон қилганларида Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам уларнинг орасини ажратди. Мусаддаднинг ҳадиси шу ерда тамом бўлди. Бошқалар эса: У Набий соллаллаҳу алайҳи васалламнинг лиъон қилувчилар орасини ажратганини гувоҳ бўлганини айтдилар. Сўнг эркак: ‹Эй Расулуллаҳ, агар уни ушлаб турсам, унга ёлғон туҳмат қилган бўламан›, деди — баъзилари «унга» демади. Абу Довуд деди: Ибн Уяйнага лиъон қилувчилар орасини ажратгани ҳақида ҳеч ким мувофиқ келмади.
حَدَّثَنَا سُلَيْمَانُ بْنُ دَاوُدَ الْعَتَكِيُّ، حَدَّثَنَا فُلَيْحٌ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، عَنْ سَهْلِ بْنِ سَعْدٍ، فِي هَذَا الْحَدِيثِ وَكَانَتْ حَامِلاً فَأَنْكَرَ حَمْلَهَا فَكَانَ ابْنُهَا يُدْعَى إِلَيْهَا ثُمَّ جَرَتِ السُّنَّةُ فِي الْمِيرَاثِ أَنْ يَرِثَهَا وَتَرِثَ مِنْهُ مَا فَرَضَ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ لَهَا .
Бизга Сулаймон ибн Довуд ал-Атакий ривоят қилди, бизга Фулайҳ Зуҳрийдан, у Саҳл ибн Саъддан шу ҳадисда ривоят қилди: У ҳомиладор эди, у ҳомиласини инкор қилди, шунинг учун унинг ўғли онасига нисбат бериларди. Сўнг мерос ҳақида суннат шундай бўлдики, ўғли ундан мерос олади ва Аллаҳ азза ва жалла унга белгилаган миқдорда у ҳам ўғлидан мерос олади.
حَدَّثَنَا عُثْمَانُ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، حَدَّثَنَا جَرِيرٌ، عَنِ الأَعْمَشِ، عَنْ إِبْرَاهِيمَ، عَنْ عَلْقَمَةَ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ، قَالَ إِنَّا لَلَيْلَةُ جُمْعَةٍ فِي الْمَسْجِدِ إِذْ دَخَلَ رَجُلٌ مِنَ الأَنْصَارِ فِي الْمَسْجِدِ فَقَالَ لَوْ أَنَّ رَجُلاً وَجَدَ مَعَ امْرَأَتِهِ رَجُلاً فَتَكَلَّمَ بِهِ جَلَدْتُمُوهُ أَوْ قَتَلَ قَتَلْتُمُوهُ فَإِنْ سَكَتَ سَكَتَ عَلَى غَيْظٍ وَاللَّهِ لأَسْأَلَنَّ عَنْهُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم . فَلَمَّا كَانَ مِنَ الْغَدِ أَتَى رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَسَأَلَهُ فَقَالَ لَوْ أَنَّ رَجُلاً وَجَدَ مَعَ امْرَأَتِهِ رَجُلاً فَتَكَلَّمَ بِهِ جَلَدْتُمُوهُ أَوْ قَتَلَ قَتَلْتُمُوهُ أَوْ سَكَتَ سَكَتَ عَلَى غَيْظٍ . فَقَالَ " اللَّهُمَّ افْتَحْ " . وَجَعَلَ يَدْعُو فَنَزَلَتْ آيَةُ اللِّعَانِ { وَالَّذِينَ يَرْمُونَ أَزْوَاجَهُمْ وَلَمْ يَكُنْ لَهُمْ شُهَدَاءُ إِلاَّ أَنْفُسُهُمْ } هَذِهِ الآيَةُ فَابْتُلِيَ بِهِ ذَلِكَ الرَّجُلُ مِنْ بَيْنِ النَّاسِ فَجَاءَ هُوَ وَامْرَأَتُهُ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَتَلاَعَنَا فَشَهِدَ الرَّجُلُ أَرْبَعَ شَهَادَاتٍ بِاللَّهِ إِنَّهُ لَمِنَ الصَّادِقِينَ ثُمَّ لَعَنَ الْخَامِسَةَ عَلَيْهِ إِنْ كَانَ مِنَ الْكَاذِبِينَ قَالَ فَذَهَبَتْ لِتَلْتَعِنَ فَقَالَ لَهَا النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم " مَهْ " . فَأَبَتْ فَفَعَلَتْ فَلَمَّا أَدْبَرَا قَالَ " لَعَلَّهَا أَنْ تَجِيءَ بِهِ أَسْوَدَ جَعْدًا " . فَجَاءَتْ بِهِ أَسْوَدَ جَعْدًا .
Бизга Усмон ибн Абу Шайба ривоят қилди, бизга Жарир Аъмашдан, у Иброҳимдан, у Алқамадан, у Абдуллаҳдан ривоят қилди. У деди: Биз жума кечасида масжидда эдик. Шунда ансорлардан бир киши масжидга кириб: ‹Агар бир киши хотини билан бирга бир эркакни топиб қолиб, бу ҳақда гапирса, уни дарралайсизлар; ёки ўлдирса, уни ўлдирасизлар; агар жим турса, ғазаб устида жим туради. Валлаҳи, мен бу ҳақда Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васалламдан сўрайман›, деди. Эртаси куни бўлганда у Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васалламнинг олдига келиб сўради ва: ‹Агар бир киши хотини билан бирга бир эркакни топиб қолиб, бу ҳақда гапирса, уни дарралайсизлар; ёки ўлдирса, уни ўлдирасизлар; ёки жим турса, ғазаб устида жим туради›, деди. Шунда у: «Аллаҳим, очиб бер», деди ва дуо қила бошлади. Сўнг лиъон ояти нозил бўлди: ‹Хотинларига туҳмат қилиб, ўзларидан бошқа гувоҳлари бўлмаганлар...› — мана шу оят. Сўнг ўша киши одамлар орасидан шу билан синалди. У ва хотини Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васалламнинг олдига келди ва улар лиъон қилишди. Эркак Аллаҳ номи билан тўрт марта ўзининг ростгўйлардан эканлигига гувоҳлик берди, сўнг бешинчисида агар ёлғончилардан бўлса ўзига лаънат тилади. У деди: Сўнг аёл лиъон қилмоқчи бўлди, Набий соллаллаҳу алайҳи васаллам унга: «Тўхта!», деди, аммо у бош тортиб, қилаверди. Иккови ортга қайтганларида у: «Эҳтимол у қоп-қора, жингалак сочли болани туғар», деди. Сўнг у қоп-қора, жингалак сочли болани туғди.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ، حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي عَدِيٍّ، أَخْبَرَنَا هِشَامُ بْنُ حَسَّانَ، حَدَّثَنِي عِكْرِمَةُ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، أَنَّ هِلاَلَ بْنَ أُمَيَّةَ، قَذَفَ امْرَأَتَهُ عِنْدَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم بِشَرِيكِ بْنِ سَحْمَاءَ فَقَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم " الْبَيِّنَةَ أَوْ حَدٌّ فِي ظَهْرِكَ " . قَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِذَا رَأَى أَحَدُنَا رَجُلاً عَلَى امْرَأَتِهِ يَلْتَمِسُ الْبَيِّنَةَ فَجَعَلَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ " الْبَيِّنَةَ وَإِلاَّ فَحَدٌّ فِي ظَهْرِكَ " . فَقَالَ هِلاَلٌ وَالَّذِي بَعَثَكَ بِالْحَقِّ نَبِيًّا إِنِّي لَصَادِقٌ وَلَيُنْزِلَنَّ اللَّهُ فِي أَمْرِي مَا يُبَرِّئُ ظَهْرِي مِنَ الْحَدِّ فَنَزَلَتْ { وَالَّذِينَ يَرْمُونَ أَزْوَاجَهُمْ وَلَمْ يَكُنْ لَهُمْ شُهَدَاءُ إِلاَّ أَنْفُسُهُمْ } فَقَرَأَ حَتَّى بَلَغَ { مِنَ الصَّادِقِينَ } فَانْصَرَفَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم فَأَرْسَلَ إِلَيْهِمَا فَجَاءَا فَقَامَ هِلاَلُ بْنُ أُمَيَّةَ فَشَهِدَ وَالنَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ " اللَّهُ يَعْلَمُ أَنَّ أَحَدَكُمَا كَاذِبٌ فَهَلْ مِنْكُمَا مِنْ تَائِبٍ " . ثُمَّ قَامَتْ فَشَهِدَتْ فَلَمَّا كَانَ عِنْدَ الْخَامِسَةِ أَنَّ غَضَبَ اللَّهِ عَلَيْهَا إِنْ كَانَ مِنَ الصَّادِقِينَ وَقَالُوا لَهَا إِنَّهَا مُوجِبَةٌ . قَالَ ابْنُ عَبَّاسٍ فَتَلَكَّأَتْ وَنَكَصَتْ حَتَّى ظَنَنَّا أَنَّهَا سَتَرْجِعُ فَقَالَتْ لاَ أَفْضَحُ قَوْمِي سَائِرَ الْيَوْمِ . فَمَضَتْ فَقَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم " أَبْصِرُوهَا فَإِنْ جَاءَتْ بِهِ أَكْحَلَ الْعَيْنَيْنِ سَابِغَ الأَلْيَتَيْنِ خَدَلَّجَ السَّاقَيْنِ فَهُوَ لِشَرِيكِ بْنِ سَحْمَاءَ " . فَجَاءَتْ بِهِ كَذَلِكَ فَقَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم " لَوْلاَ مَا مَضَى مِنْ كِتَابِ اللَّهِ لَكَانَ لِي وَلَهَا شَأْنٌ " . قَالَ أَبُو دَاوُدَ وَهَذَا مِمَّا تَفَرَّدَ بِهِ أَهْلُ الْمَدِينَةِ حَدِيثُ ابْنِ بَشَّارٍ حَدِيثُ هِلاَلٍ .
Бизга Муҳаммад ибн Башшор ривоят қилди, бизга Ибн Абу Адий ривоят қилди, бизга Ҳишом ибн Ҳассон хабар берди, менга Икрима Ибн Аббосдан ривоят қилдики, Ҳилол ибн Умайя Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васалламнинг ҳузурида хотинини Шарик ибн Саҳмо билан айблаб туҳмат қилди. Шунда Набий соллаллаҳу алайҳи васаллам: «Далил келтир, ёки белингга ҳад (жазо) тушади», деди. У: ‹Эй Расулуллаҳ, бирортамиз хотинининг устида бир эркакни кўрса, далил излаб юрармиди?›, деди. Набий соллаллаҳу алайҳи васаллам яна: «Далил келтир, акс ҳолда белингга ҳад тушади», деяверди. Ҳилол: ‹Сени ҳақ билан пайғамбар қилиб юборган Зот ҳаққи, мен ростгўйман ва Аллаҳ менинг ишим ҳақида белимни ҳаддан халос қиладиган нарсани нозил қилади›, деди. Шунда ‹Хотинларига туҳмат қилиб, ўзларидан бошқа гувоҳлари бўлмаганлар...› нозил бўлди. У ўқиб ‹...ростгўйлардан› га етди. Набий соллаллаҳу алайҳи васаллам кетиб, икковига одам юборди, улар келди. Ҳилол ибн Умайя туриб гувоҳлик берди, Набий соллаллаҳу алайҳи васаллам эса: «Аллаҳ биладики, икковингиздан бири ёлғончи. Икковингиздан тавба қилувчи борми?», дерди. Сўнг аёл туриб гувоҳлик берди, бешинчисига етганда агар у ростгўйлардан бўлса ўзига Аллаҳнинг ғазабини тилаши керак эди, унга: ‹Бу уни вожиб қилади (азобни келтиради)›, дейишди. Ибн Аббос деди: Сўнг у дудуқланиб, ортга тортилди, ҳатто биз уни қайтади деб ўйладик. Кейин у: ‹Мен қавмимни бутун умр шарманда қилмайман›, деди ва давом эттирди. Шунда Набий соллаллаҳу алайҳи васаллам: «Уни кузатиб туринглар. Агар у сурма кўзли, тўла сонли, бақувват болдирли болани туғса, у Шарик ибн Саҳмоникидир», деди. Сўнг у шундай болани туғди. Набий соллаллаҳу алайҳи васаллам: «Агар Аллаҳнинг Китобида ўтиб кетган нарса (ҳукм) бўлмаганида, мен билан унинг орасида бошқача иш бўларди», деди. Абу Довуд деди: Бу Мадина аҳли ёлғиз ривоят қилган нарсалардандир — Ибн Башшорнинг ҳадиси, Ҳилол ҳадиси.
حَدَّثَنَا مَخْلَدُ بْنُ خَالِدٍ الشَّعِيرِيُّ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنْ عَاصِمِ بْنِ كُلَيْبٍ، عَنْ أَبِيهِ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم أَمَرَ رَجُلاً حِينَ أَمَرَ الْمُتَلاَعِنَيْنِ أَنْ يَتَلاَعَنَا أَنْ يَضَعَ يَدَهُ عَلَى فِيهِ عِنْدَ الْخَامِسَةِ يَقُولُ إِنَّهَا مُوجِبَةٌ .
Бизга Махлад ибн Холид аш-Шаъирий ривоят қилди, бизга Суфён Осим ибн Кулайбдан, у отасидан, у Ибн Аббосдан ривоят қилдики, Набий соллаллаҳу алайҳи васаллам лиъон қилувчиларга лиъон қилишни буюрганида бир кишига бешинчисида (гувоҳлик вақтида) қўлини унинг оғзига қўйишни буюрди ва: «Бу уни вожиб қилади (азобни келтиради)», деди.
حَدَّثَنَا الْحَسَنُ بْنُ عَلِيٍّ، حَدَّثَنَا يَزِيدُ بْنُ هَارُونَ، حَدَّثَنَا عَبَّادُ بْنُ مَنْصُورٍ، عَنْ عِكْرِمَةَ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، قَالَ جَاءَ هِلاَلُ بْنُ أُمَيَّةَ وَهُوَ أَحَدُ الثَّلاَثَةِ الَّذِينَ تَابَ اللَّهُ عَلَيْهِمْ فَجَاءَ مِنْ أَرْضِهِ عَشِيًّا فَوَجَدَ عِنْدَ أَهْلِهِ رَجُلاً فَرَأَى بِعَيْنَيْهِ وَسَمِعَ بِأُذُنَيْهِ فَلَمْ يَهِجْهُ حَتَّى أَصْبَحَ ثُمَّ غَدَا عَلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنِّي جِئْتُ أَهْلِي عِشَاءً فَوَجَدْتُ عِنْدَهُمْ رَجُلاً فَرَأَيْتُ بِعَيْنِي وَسَمِعْتُ بِأُذُنِي فَكَرِهَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم مَا جَاءَ بِهِ وَاشْتَدَّ عَلَيْهِ فَنَزَلَتْ { وَالَّذِينَ يَرْمُونَ أَزْوَاجَهُمْ وَلَمْ يَكُنْ لَهُمْ شُهَدَاءُ إِلاَّ أَنْفُسُهُمْ فَشَهَادَةُ أَحَدِهِمْ } الآيَتَيْنِ كِلْتَيْهِمَا فَسُرِّيَ عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ " أَبْشِرْ يَا هِلاَلُ قَدْ جَعَلَ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ لَكَ فَرَجًا وَمَخْرَجًا " . قَالَ هِلاَلٌ قَدْ كُنْتُ أَرْجُو ذَلِكَ مِنْ رَبِّي . فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " أَرْسِلُوا إِلَيْهَا " . فَجَاءَتْ فَتَلاَ عَلَيْهِمَا رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَذَكَّرَهُمَا وَأَخْبَرَهُمَا أَنَّ عَذَابَ الآخِرَةِ أَشَدُّ مِنْ عَذَابِ الدُّنْيَا فَقَالَ هِلاَلٌ وَاللَّهِ لَقَدْ صَدَقْتُ عَلَيْهَا فَقَالَتْ قَدْ كَذَبَ . فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " لاَعِنُوا بَيْنَهُمَا " . فَقِيلَ لِهِلاَلٍ اشْهَدْ . فَشَهِدَ أَرْبَعَ شَهَادَاتٍ بِاللَّهِ إِنَّهُ لَمِنَ الصَّادِقِينَ فَلَمَّا كَانَتِ الْخَامِسَةُ قِيلَ لَهُ يَا هِلاَلُ اتَّقِ اللَّهَ فَإِنَّ عَذَابَ الدُّنْيَا أَهْوَنُ مِنْ عَذَابِ الآخِرَةِ وَإِنَّ هَذِهِ الْمُوجِبَةُ الَّتِي تُوجِبُ عَلَيْكَ الْعَذَابَ . فَقَالَ وَاللَّهِ لاَ يُعَذِّبُنِي اللَّهُ عَلَيْهَا كَمَا لَمْ يَجْلِدْنِي عَلَيْهَا . فَشَهِدَ الْخَامِسَةَ أَنَّ لَعْنَةَ اللَّهِ عَلَيْهِ إِنْ كَانَ مِنَ الْكَاذِبِينَ ثُمَّ قِيلَ لَهَا اشْهَدِي . فَشَهِدَتْ أَرْبَعَ شَهَادَاتٍ بِاللَّهِ إِنَّهُ لَمِنَ الْكَاذِبِينَ فَلَمَّا كَانَتِ الْخَامِسَةُ قِيلَ لَهَا اتَّقِي اللَّهَ فَإِنَّ عَذَابَ الدُّنْيَا أَهْوَنُ مِنْ عَذَابِ الآخِرَةِ وَإِنَّ هَذِهِ الْمُوجِبَةُ الَّتِي تُوجِبُ عَلَيْكِ الْعَذَابَ . فَتَلَكَّأَتْ سَاعَةً ثُمَّ قَالَتْ وَاللَّهِ لاَ أَفْضَحُ قَوْمِي فَشَهِدَتِ الْخَامِسَةَ أَنَّ غَضَبَ اللَّهِ عَلَيْهَا إِنْ كَانَ مِنَ الصَّادِقِينَ فَفَرَّقَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم بَيْنَهُمَا وَقَضَى أَنْ لاَ يُدْعَى وَلَدُهَا لأَبٍ وَلاَ تُرْمَى وَلاَ يُرْمَى وَلَدُهَا وَمَنْ رَمَاهَا أَوْ رَمَى وَلَدَهَا فَعَلَيْهِ الْحَدُّ وَقَضَى أَنْ لاَ بَيْتَ لَهَا عَلَيْهِ وَلاَ قُوتَ مِنْ أَجْلِ أَنَّهُمَا يَتَفَرَّقَانِ مِنْ غَيْرِ طَلاَقٍ وَلاَ مُتَوَفَّى عَنْهَا وَقَالَ " إِنْ جَاءَتْ بِهِ أُصَيْهِبَ أُرَيْصِحَ أُثَيْبِجَ حَمْشَ السَّاقَيْنِ فَهُوَ لِهِلاَلٍ وَإِنْ جَاءَتْ بِهِ أَوْرَقَ جَعْدًا جُمَالِيًّا خَدَلَّجَ السَّاقَيْنِ سَابِغَ الأَلْيَتَيْنِ فَهُوَ لِلَّذِي رُمِيَتْ بِهِ فَجَاءَتْ بِهِ أَوْرَقَ جَعْدًا جُمَالِيًّا خَدَلَّجَ السَّاقَيْنِ سَابِغَ الأَلْيَتَيْنِ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " لَوْلاَ الأَيْمَانُ لَكَانَ لِي وَلَهَا شَأْنٌ " . قَالَ عِكْرِمَةُ فَكَانَ بَعْدَ ذَلِكَ أَمِيرًا عَلَى مُضَرَ وَمَا يُدْعَى لأَبٍ .
Бизга Ҳасан ибн Алий ривоят қилди, бизга Язид ибн Ҳорун ривоят қилди, бизга Аббод ибн Мансур Икримадан, у Ибн Аббосдан ривоят қилди. У деди: Ҳилол ибн Умайя келди — у Аллаҳ тавбаларини қабул қилган уч кишидан бири эди — у кечқурун еридан келиб, аҳли (хотини) қошида бир эркакни топди, уни кўзи билан кўрди ва қулоғи билан эшитди, аммо тонгга қадар уни қўзғатмади. Сўнг эрталаб Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васалламнинг олдига бориб: ‹Эй Расулуллаҳ, мен кечқурун аҳлимга келиб, уларнинг қошида бир эркакни топдим, кўзим билан кўрдим ва қулоғим билан эшитдим›, деди. Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам у келтирган нарсани ёқтирмади ва бу унга оғир ботди. Шунда ‹Хотинларига туҳмат қилиб, ўзларидан бошқа гувоҳлари бўлмаганлар, уларнинг бири тўрт марта гувоҳлик бериши...› — бу икки оятнинг иккаласи нозил бўлди. Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васалламдан ташвиш кўтарилди ва у: «Суюнчи, эй Ҳилол! Аллаҳ азза ва жалла сенга кенг йўл ва чиқиш берди», деди. Ҳилол: ‹Мен буни Роббимдан умид қилардим›, деди. Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам: «Унга (аёлга) одам юборинглар», деди. У келди. Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам икковига (оятларни) ўқиб берди, уларга эслатди ва охиратнинг азоби дунё азобидан қаттиқроқ эканлигини билдирди. Ҳилол: ‹Валлаҳи, мен унга рост сўзладим›, деди. Аёл: ‹У ёлғон айтди›, деди. Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам: «Икковингизнинг орангизда лиъон қилдиринглар», деди. Ҳилолга: ‹Гувоҳлик бер›, дейилди. У Аллаҳ номи билан тўрт марта ўзининг ростгўйлардан эканлигига гувоҳлик берди. Бешинчисига етганда унга: ‹Эй Ҳилол, Аллаҳдан қўрқ, чунки дунё азоби охират азобидан енгилроқдир, ва мана бу вожиб қилувчидир, сенга азобни вожиб қилади›, дейилди. У: ‹Валлаҳи, Аллаҳ мени бу сабабли дарраламаганидек, бу сабабли менга азоб ҳам бермайди›, деди ва бешинчи марта агар ёлғончилардан бўлса ўзига Аллаҳнинг лаънатини тилаб гувоҳлик берди. Сўнг аёлга: ‹Гувоҳлик бер›, дейилди. У Аллаҳ номи билан тўрт марта унинг (Ҳилолнинг) ёлғончилардан эканлигига гувоҳлик берди. Бешинчисига етганда унга: ‹Аллаҳдан қўрқ, чунки дунё азоби охират азобидан енгилроқдир, ва мана бу вожиб қилувчидир, сенга азобни вожиб қилади›, дейилди. У бир лаҳза дудуқланиб, кейин: ‹Валлаҳи, мен қавмимни шарманда қилмайман›, деди ва агар у (Ҳилол) ростгўйлардан бўлса ўзига Аллаҳнинг ғазабини тилаб бешинчи марта гувоҳлик берди. Сўнг Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам икковининг орасини ажратди ва унинг боласи отага нисбат берилмаслигини, аёлга ҳам, болага ҳам туҳмат қилинмаслигини, кимки унга ёки унинг боласига туҳмат қилса унга ҳад (жазо) тушишини ҳукм қилди. Ҳамда аёлга ундан (Ҳилолдан) уй ҳам, озиқ ҳам йўқлигини ҳукм қилди, чунки улар талоқсиз ажралаётган эдилар ва у (аёл) эрдан бева қолган ҳам эмас эди. Ва у: «Агар у қизғиш, кичик думбали, кенг кўкракли, нозик болдирли болани туғса, у Ҳилолникидир; агар у қора-кулранг, жингалак сочли, баланд бўйли, бақувват болдирли, тўла сонли болани туғса, у туҳмат қилинган кишиникидир», деди. Сўнг у қора-кулранг, жингалак сочли, баланд бўйли, бақувват болдирли, тўла сонли болани туғди. Шунда Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам: «Агар қасамлар бўлмаганида, мен билан унинг орасида бошқача иш бўларди», деди. Икрима деди: Кейин у (бола) Музар устидан амир бўлди, ва у отага нисбат берилмас эди.
حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ حَنْبَلٍ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ بْنُ عُيَيْنَةَ، قَالَ سَمِعَ عَمْرٌو، سَعِيدَ بْنَ جُبَيْرٍ يَقُولُ سَمِعْتُ ابْنَ عُمَرَ، يَقُولُ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم لِلْمُتَلاَعِنَيْنِ " حِسَابُكُمَا عَلَى اللَّهِ أَحَدُكُمَا كَاذِبٌ لاَ سَبِيلَ لَكَ عَلَيْهَا " . قَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ مَالِي . قَالَ " لاَ مَالَ لَكَ إِنْ كُنْتَ صَدَقْتَ عَلَيْهَا فَهُوَ بِمَا اسْتَحْلَلْتَ مِنْ فَرْجِهَا وَإِنْ كُنْتَ كَذَبْتَ عَلَيْهَا فَذَلِكَ أَبْعَدُ لَكَ " .
Бизга Аҳмад ибн Ҳанбал ривоят қилди, бизга Суфён ибн Уяйна ривоят қилди, у деди: Амр Саид ибн Жубайрнинг шундай деганини эшитди: Мен Ибн Умарнинг шундай деганини эшитдим: Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам лиъон қилувчиларга: «Икковингизнинг ҳисоби Аллаҳ зиммасида. Икковингиздан бири ёлғончи. Энди сенга унга (қайтишга) йўл йўқ», деди. У: ‹Эй Расулуллаҳ, менинг молим-чи (маҳр)?›, деди. У: «Сенга мол йўқ. Агар унга рост сўзлаган бўлсанг, у сен унинг фаржини ҳалол қилиб олганинг эвазига; агар унга ёлғон туҳмат қилган бўлсанг, у сендан янада узоқроқдир», деди.
حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ حَنْبَلٍ، حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ، حَدَّثَنَا أَيُّوبُ، عَنْ سَعِيدِ بْنِ جُبَيْرٍ، قَالَ قُلْتُ لاِبْنِ عُمَرَ رَجُلٌ قَذَفَ امْرَأَتَهُ . قَالَ فَرَّقَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم بَيْنَ أَخَوَىْ بَنِي الْعَجْلاَنِ وَقَالَ " اللَّهُ يَعْلَمُ أَنَّ أَحَدَكُمَا كَاذِبٌ . فَهَلْ مِنْكُمَا تَائِبٌ " . يُرَدِّدُهَا ثَلاَثَ مَرَّاتٍ فَأَبَيَا فَفَرَّقَ بَيْنَهُمَا .
Бизга Аҳмад ибн Муҳаммад ибн Ҳанбал ривоят қилди, бизга Исмоил ривоят қилди, бизга Айюб Саид ибн Жубайрдан ривоят қилди. У деди: Мен Ибн Умарга: ‹Бир киши хотинини туҳмат қилди›, дедим. У деди: Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам Бану Ажлондан бўлган икки эр-хотиннинг орасини ажратди ва: «Аллаҳ биладики, икковингиздан бири ёлғончи. Икковингиздан тавба қилувчи борми?», деди ва буни уч марта такрорлади. Аммо иккови бош тортди, шунда у икковининг орасини ажратди.
حَدَّثَنَا الْقَعْنَبِيُّ، عَنْ مَالِكٍ، عَنْ نَافِعٍ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ، أَنَّ رَجُلاً، لاَعَنَ امْرَأَتَهُ فِي زَمَانِ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَانْتَفَى مِنْ وَلَدِهَا فَفَرَّقَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم بَيْنَهُمَا وَأَلْحَقَ الْوَلَدَ بِالْمَرْأَةِ . قَالَ أَبُو دَاوُدَ الَّذِي تَفَرَّدَ بِهِ مَالِكٌ قَوْلُهُ " وَأَلْحَقَ الْوَلَدَ بِالْمَرْأَةِ " . وَقَالَ يُونُسُ عَنِ الزُّهْرِيِّ عَنْ سَهْلِ بْنِ سَعْدٍ فِي حَدِيثِ اللِّعَانِ وَأَنْكَرَ حَمْلَهَا فَكَانَ ابْنُهَا يُدْعَى إِلَيْهَا .
Бизга ал-Қаънабий Моликдан, у Нофиъдан, у Ибн Умардан ривоят қилдики, бир киши Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам замонида хотини билан лиъон қилди ва унинг боласидан воз кечди (инкор қилди). Сўнг Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам икковининг орасини ажратди ва болани аёлга нисбат берди. Абу Довуд деди: Молик ёлғиз ривоят қилган нарса унинг: «Ва болани аёлга нисбат берди» деган сўзидир. Юнус эса Зуҳрийдан, у Саҳл ибн Саъддан лиъон ҳадисида: «У ҳомиласини инкор қилди ва унинг ўғли онасига нисбат бериларди», деди.