حَدَّثَنَا أَبُو الْيَمَانِ، أَخْبَرَنَا شُعَيْبٌ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، قَالَ كَانَ عُرْوَةُ بْنُ الزُّبَيْرِ يُحَدِّثُ أَنَّهُ سَأَلَ عَائِشَةَ ـ رضى الله عنها – {وَإِنْ خِفْتُمْ أَنْ لاَ تُقْسِطُوا فِي الْيَتَامَى فَانْكِحُوا مَا طَابَ لَكُمْ مِنَ النِّسَاءِ} قَالَتْ هِيَ الْيَتِيمَةُ فِي حَجْرِ وَلِيِّهَا، فَيَرْغَبُ فِي جَمَالِهَا وَمَالِهَا، وَيُرِيدُ أَنْ يَتَزَوَّجَهَا بِأَدْنَى مِنْ سُنَّةِ نِسَائِهَا، فَنُهُوا عَنْ نِكَاحِهِنَّ، إِلاَّ أَنْ يُقْسِطُوا لَهُنَّ فِي إِكْمَالِ الصَّدَاقِ، وَأُمِرُوا بِنِكَاحِ مَنْ سِوَاهُنَّ مِنَ النِّسَاءِ قَالَتْ عَائِشَةُ ثُمَّ اسْتَفْتَى النَّاسُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم بَعْدُ فَأَنْزَلَ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ {وَيَسْتَفْتُونَكَ فِي النِّسَاءِ قُلِ اللَّهُ يُفْتِيكُمْ فِيهِنَّ} قَالَتْ فَبَيَّنَ اللَّهُ فِي هَذِهِ أَنَّ الْيَتِيمَةَ إِذَا كَانَتْ ذَاتَ جَمَالٍ وَمَالٍ رَغِبُوا فِي نِكَاحِهَا، وَلَمْ يُلْحِقُوهَا بِسُنَّتِهَا بِإِكْمَالِ الصَّدَاقِ، فَإِذَا كَانَتْ مَرْغُوبَةً عَنْهَا فِي قِلَّةِ الْمَالِ وَالْجَمَالِ تَرَكُوهَا وَالْتَمَسُوا غَيْرَهَا مِنَ النِّسَاءِ، قَالَ فَكَمَا يَتْرُكُونَهَا حِينَ يَرْغَبُونَ عَنْهَا فَلَيْسَ لَهُمْ أَنْ يَنْكِحُوهَا إِذَا رَغِبُوا فِيهَا إِلاَّ أَنْ يُقْسِطُوا لَهَا الأَوْفَى مِنَ الصَّدَاقِ وَيُعْطُوهَا حَقَّهَا.
Бизга Абулямон ривоят қилди, бизга Шуайб хабар берди, у Зуҳрийдан, у деди: Урва ибн Зубайр ривоят қилар эди: У Оишадан (розияллаҳу анҳо): «Агар етимларда адолат қилолмаслигингиздан қўрқсангиз, ўзларингизга маъқул аёлларга уйланинглар» (ояти) ҳақида сўради. У деди: У — вали(ҳомий)сининг тарбиясида бўлган етима (қиз)дир, у (вали) унинг жамоли ва молига рағбат қилади, уни — ўхшашлари (бошқа аёллар)нинг одатидан камроқ (маҳр) билан — уйланмоқчи бўлади. Шунда улар — уларга садоқ(маҳр)ни тўлиқ қилишда адолат қилмагунгларича — уларга уйланишдан ман қилинди, ва улардан бошқа ўзларига маъқул аёлларга уйланишга буюрилди. Оиша деди: Сўнг одамлар шундан кейин Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам)дан фатво сўрадилар. Шунда Аллаҳ азза ва жалла: «Сендан аёллар ҳақида фатво сўрайдилар, айт: Аллаҳ сизга улар ҳақида фатво беради» (оятини) нозил қилди. У деди: Аллаҳ бунда баён қилдики, етима (қиз) жамол ва мол эгаси бўлса, улар унинг никоҳига рағбат қиладилар, лекин уни — садоқни тўлиқ қилиш билан — ўхшашлари (одати)га етказмайдилар; агар у мол ва жамол камлигида (улар) ундан юз ўгирган (рағбат қилмаган) бўлса, уни тарк этиб, бошқа аёлларни излайдилар. У деди: Улар ундан юз ўгирган пайтда уни тарк этганлари каби, унга рағбат қилган пайтда уни никоҳлашга ҳам ҳақлари йўқ, фақат унга садоқни тўлиқроқ қилиб, унинг ҳақини берсалар (мустасно).