حَدَّثَنَا عَبْدُ الْعَزِيزِ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ الْعَامِرِيُّ الأُوَيْسِيُّ، حَدَّثَنَا إِبْرَاهِيمُ بْنُ سَعْدٍ، عَنْ صَالِحٍ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، أَخْبَرَنِي عُرْوَةُ، أَنَّهُ سَأَلَ عَائِشَةَ ـ رضى الله عنها ـ وَقَالَ اللَّيْثُ حَدَّثَنِي يُونُسُ عَنِ ابْنِ شِهَابٍ قَالَ أَخْبَرَنِي عُرْوَةُ بْنُ الزُّبَيْرِ أَنَّهُ سَأَلَ عَائِشَةَ ـ رضى الله عنها ـ عَنْ قَوْلِ اللَّهِ تَعَالَى {وَإِنْ خِفْتُمْ} إِلَى {وَرُبَاعَ}. فَقَالَتْ يَا ابْنَ أُخْتِي هِيَ الْيَتِيمَةُ تَكُونُ فِي حَجْرِ وَلِيِّهَا تُشَارِكُهُ فِي مَالِهِ، فَيُعْجِبُهُ مَالُهَا وَجَمَالُهَا، فَيُرِيدُ وَلِيُّهَا أَنْ يَتَزَوَّجَهَا بِغَيْرِ أَنْ يُقْسِطَ فِي صَدَاقِهَا، فَيُعْطِيهَا مِثْلَ مَا يُعْطِيهَا غَيْرُهُ، فَنُهُوا أَنْ يَنْكِحُوهُنَّ إِلاَّ أَنْ يُقْسِطُوا لَهُنَّ وَيَبْلُغُوا بِهِنَّ أَعْلَى سُنَّتِهِنَّ مِنَ الصَّدَاقِ، وَأُمِرُوا أَنْ يَنْكِحُوا مَا طَابَ لَهُمْ مِنَ النِّسَاءِ سِوَاهُنَّ. قَالَ عُرْوَةُ قَالَتْ عَائِشَةُ ثُمَّ إِنَّ النَّاسَ اسْتَفْتَوْا رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم بَعْدَ هَذِهِ الآيَةِ فَأَنْزَلَ اللَّهُ {وَيَسْتَفْتُونَكَ فِي النِّسَاءِ} إِلَى قَوْلِهِ {وَتَرْغَبُونَ أَنْ تَنْكِحُوهُنَّ} وَالَّذِي ذَكَرَ اللَّهُ أَنَّهُ يُتْلَى عَلَيْكُمْ فِي الْكِتَابِ الآيَةُ الأُولَى الَّتِي قَالَ فِيهَا {وَإِنْ خِفْتُمْ أَنْ لاَ تُقْسِطُوا فِي الْيَتَامَى فَانْكِحُوا مَا طَابَ لَكُمْ مِنَ النِّسَاءِ} قَالَتْ عَائِشَةُ وَقَوْلُ اللَّهِ فِي الآيَةِ الأُخْرَى {وَتَرْغَبُونَ أَنْ تَنْكِحُوهُنَّ} يَعْنِي هِيَ رَغْبَةُ أَحَدِكُمْ لِيَتِيمَتِهِ الَّتِي تَكُونُ فِي حَجْرِهِ، حِينَ تَكُونُ قَلِيلَةَ الْمَالِ وَالْجَمَالِ، فَنُهُوا أَنْ يَنْكِحُوا مَا رَغِبُوا فِي مَالِهَا وَجَمَالِهَا مِنْ يَتَامَى النِّسَاءِ إِلاَّ بِالْقِسْطِ مِنْ، أَجْلِ رَغْبَتِهِمْ عَنْهُنَّ.
Бизга Абдулазиз ибн Абдуллаҳ Омирий Увайсий ривоят қилди, бизга Иброҳим ибн Саъд ривоят қилди, у Солиҳдан, у Ибн Шиҳобдан, менга Урва хабар берди, у Оишадан (розияллаҳу анҳо) сўради; ва Лайс деди: Менга Юнус, Ибн Шиҳобдан ривоят қилди, у деди: Менга Урва ибн Зубайр хабар берди, у Оишадан (розияллаҳу анҳо) Аллаҳ таолонинг: «Агар (етимлар ҳақида адолат қилолмаслигингиздан) қўрқсангиз...» — «...ва тўрттагача» (ояти) ҳақида сўради. У деди: Эй жияним, у (оят) — вали(ҳомий)сининг тарбиясида бўлиб, унинг молида шерик бўлган етима (қиз) ҳақида: унинг моли ва жамоли унга (валига) ёқади, валиси уни — садоқи (маҳри)да адолат қилмасдан, унга бошқалар берадиган(маҳр) мислини бериб — уйланмоқчи бўлади. Шунда улар — уларга адолат қилмагунча ва улар(етима қиз)нинг маҳрдан энг юқори одатини (маҳрини) бермагунинча — уларга уйланишдан ман қилинди ва уларга (етимадан) бошқа ўзларига маъқул аёлларга уйланишга буюрилди. Урва деди: Оиша деди: Сўнг одамлар бу оятдан кейин Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам)дан фатво сўрадилар, шунда Аллаҳ: «Сендан аёллар ҳақида фатво сўрайдилар» — «...уларга уйланишни истасангиз» сўзига қадар (нозил қилди). Аллаҳ «Китобда сизга тиловат қилинади« деган нарса — биринчи оят бўлиб, унда: «Агар етимларда адолат қилолмаслигингиздан қўрқсангиз, ўзларингизга маъқул аёлларга уйланинглар» деган. Оиша деди: Аллаҳнинг бошқа оятдаги: «уларга уйланишни истасангиз» дегани — яъни бирингизнинг ўз тарбиясидаги етима(қиз)дан — унинг моли ва жамоли кам бўлганда — (уйланишни) истамаслиги. Шунда улар — уларнинг моли ва жамолига рағбат қилган етима аёлларга, улардан юз ўгирганлари (рағбат қилмаганлари) сабабли, фақат адолат (қист) билан(дан бошқа) уйланишдан ман қилинди.