حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ، حَدَّثَنَا جَرِيرٌ، عَنِ الأَعْمَشِ، عَنْ أَبِي الضُّحَى، عَنْ مَسْرُوقٍ، قَالَ دَخَلْنَا عَلَى عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مَسْعُودٍ، قَالَ يَا أَيُّهَا النَّاسُ مَنْ عَلِمَ شَيْئًا فَلْيَقُلْ بِهِ، وَمَنْ لَمْ يَعْلَمْ فَلْيَقُلِ اللَّهُ أَعْلَمُ، فَإِنَّ مِنَ الْعِلْمِ أَنْ يَقُولَ لِمَا لاَ يَعْلَمُ اللَّهُ أَعْلَمُ، قَالَ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ لِنَبِيِّهِ صلى الله عليه وسلم {قُلْ مَا أَسْأَلُكُمْ عَلَيْهِ مِنْ أَجْرٍ وَمَا أَنَا مِنَ الْمُتَكَلِّفِينَ} وَسَأُحَدِّثُكُمْ عَنِ الدُّخَانِ إِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم دَعَا قُرَيْشًا إِلَى الإِسْلاَمِ فَأَبْطَئُوا عَلَيْهِ فَقَالَ " اللَّهُمَّ أَعِنِّي عَلَيْهِمْ بِسَبْعٍ كَسَبْعِ يُوسُفَ "، فَأَخَذَتْهُمْ سَنَةٌ فَحَصَّتْ كُلَّ شَىْءٍ حَتَّى أَكَلُوا الْمَيْتَةَ وَالْجُلُودَ حَتَّى جَعَلَ الرَّجُلُ يَرَى بَيْنَهُ وَبَيْنَ السَّمَاءِ دُخَانًا مِنَ الْجُوعِ، قَالَ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ {فَارْتَقِبْ يَوْمَ تَأْتِي السَّمَاءُ بِدُخَانٍ مُبِينٍ * يَغْشَى النَّاسَ هَذَا عَذَابٌ أَلِيمٌ} قَالَ فَدَعَوْا {رَبَّنَا اكْشِفْ عَنَّا الْعَذَابَ إِنَّا مُؤْمِنُونَ * أَنَّى لَهُمُ الذِّكْرَى وَقَدْ جَاءَهُمْ رَسُولٌ مُبِينٌ * ثُمَّ تَوَلَّوْا عَنْهُ وَقَالُوا مُعَلَّمٌ مَجْنُونٌ * إِنَّا كَاشِفُو الْعَذَابِ قَلِيلاً إِنَّكُمْ عَائِدُونَ} أَفَيُكْشَفُ الْعَذَابُ يَوْمَ الْقِيَامَةِ قَالَ فَكُشِفَ ثُمَّ عَادُوا فِي كُفْرِهِمْ، فَأَخَذَهُمُ اللَّهُ يَوْمَ بَدْرٍ قَالَ اللَّهُ تَعَالَى {يَوْمَ نَبْطِشُ الْبَطْشَةَ الْكُبْرَى إِنَّا مُنْتَقِمُونَ}.
Қутайба, Жарирдан, у Аъмашдан, у Абуз Зуҳодан, у Масруқдан ривоят қилади: Биз Абдуллаҳ ибн Масъуднинг олдига кирдик. У: Эй одамлар, ким бирор нарсани билса, у ҳақда айтсин, ким билмаса, Аллаҳу аълам (Аллаҳ билувчироқ) десин. Чунки билимдан бири — билмаган нарсангга Аллаҳу аълам дейишингдир. Аллаҳ азза ва жалла Ўз Набийсига соллаллаҳу алайҳи васаллам: «Айт: Мен бунга ҳеч қандай ажр сўрамайман ва ўзимча қийналиб сўз тўқийдиганлардан эмасман» деган. Мен сизларга духон (тутун) ҳақида айтиб бераман: Расулуллаҳ соллаллаҳу алайҳи васаллам Қурайшни Исломга чақирдилар, улар сусткашлик қилдилар. Шунда у: «Аллаҳим, уларга қарши менга Юсуф (давридаги) етти (қаҳатчилик) каби етти (йил) билан ёрдам бер» дедилар. Шунда уларни қаҳатчилик тутиб, ҳамма нарсани қириб ташлади, ҳатто ўлакса ва териларни едилар, ҳатто киши очликдан ўзи билан осмон орасида тутунни кўрадиган бўлди. Аллаҳ азза ва жалла: «Бас, осмон очиқ тутун келтирадиган кунни кут. (У) одамларни ўраб олади, бу аламли азобдир» деди. (Масруқ) айтди: Шунда улар: «Роббимиз, биздан азобни кўтар, биз иймон келтирувчимиз. Уларга эслатма қаердан (фойда берсин), ҳолбуки уларга очиқ-ойдин пайғамбар келган эди. Сўнг ундан юз ўгириб: Ўргатилган мажнун, дедилар. Биз азобни озгина кўтарувчимиз, (лекин) сизлар албатта қайтувчисизлар» (деб дуо қилдилар). Қиёмат кунида азоб кўтариладими? (Масруқ) айтди: Шунда (азоб) кўтарилди, сўнг улар куфрларига қайтдилар. Шунда Аллаҳ уларни Бадр кунида тутди. Аллаҳ таоло: «Биз жуда қаттиқ тутиб оладиган кун — албатта Биз интиқом олувчимиз» деди.