Саҳиҳул Бухорий — 5344-ҳадис

Талоқ китоби · Вафот этиб хотин қолдирганлар ҳақида

5344-ҳадисСаҳиҳул Бухорий · Талоқ китоби

حَدَّثَنِي إِسْحَاقُ بْنُ مَنْصُورٍ، أَخْبَرَنَا رَوْحُ بْنُ عُبَادَةَ، حَدَّثَنَا شِبْلٌ، عَنِ ابْنِ أَبِي نَجِيحٍ، عَنْ مُجَاهِدٍ، ‏{‏وَالَّذِينَ يُتَوَفَّوْنَ مِنْكُمْ وَيَذَرُونَ أَزْوَاجًا‏}‏ قَالَ كَانَتْ هَذِهِ الْعِدَّةُ تَعْتَدُّ عِنْدَ أَهْلِ زَوْجِهَا وَاجِبًا، فَأَنْزَلَ اللَّهُ ‏{‏وَالَّذِينَ يُتَوَفَّوْنَ مِنْكُمْ وَيَذَرُونَ أَزْوَاجًا وَصِيَّةً لأَزْوَاجِهِمْ مَتَاعًا إِلَى الْحَوْلِ غَيْرَ إِخْرَاجٍ فَإِنْ خَرَجْنَ فَلاَ جُنَاحَ عَلَيْكُمْ فِيمَا فَعَلْنَ فِي أَنْفُسِهِنَّ مِنْ مَعْرُوفٍ‏}‏ قَالَ جَعَلَ اللَّهُ لَهَا تَمَامَ السَّنَةِ سَبْعَةَ أَشْهُرٍ وَعِشْرِينَ لَيْلَةً وَصِيَّةً إِنْ شَاءَتْ سَكَنَتْ فِي وَصِيَّتِهَا، وَإِنْ شَاءَتْ خَرَجَتْ، وَهْوَ قَوْلُ اللَّهِ تَعَالَى ‏{‏غَيْرَ إِخْرَاجٍ فَإِنْ خَرَجْنَ فَلاَ جُنَاحَ عَلَيْكُمْ‏}‏ فَالْعِدَّةُ كَمَا هِيَ، وَاجِبٌ عَلَيْهَا، زَعَمَ ذَلِكَ عَنْ مُجَاهِدٍ‏.‏ وَقَالَ عَطَاءٌ قَالَ ابْنُ عَبَّاسٍ نَسَخَتْ هَذِهِ الآيَةُ عِدَّتَهَا عِنْدَ أَهْلِهَا، فَتَعْتَدُّ حَيْثُ شَاءَتْ، وَقَوْلُ اللَّهِ تَعَالَى ‏{‏غَيْرَ إِخْرَاجٍ‏}‏‏.‏ وَقَالَ عَطَاءٌ إِنْ شَاءَتِ اعْتَدَّتْ عِنْدَ أَهْلِهَا، وَسَكَنَتْ فِي وَصِيَّتِهَا، وَإِنْ شَاءَتْ خَرَجَتْ لِقَوْلِ اللَّهِ ‏{‏فَلاَ جُنَاحَ عَلَيْكُمْ فِيمَا فَعَلْنَ‏}‏‏.‏ قَالَ عَطَاءٌ ثُمَّ جَاءَ الْمِيرَاثُ فَنَسَخَ السُّكْنَى، فَتَعْتَدُّ حَيْثُ شَاءَتْ، وَلاَ سُكْنَى لَهَا‏.‏

Ишоқ ибн Мансур, Равҳ ибн Убодадан, у Шиблдан, у Ибн Абу Нажиҳдан, у Мужоҳиддан ривоят қилади: «Сизлардан вафот этиб, хотинларини қолдириб кетганлар» (ояти ҳақида): У: Бу идда эри аҳлининг ҳузурида (ўтказилиши) вожиб эди. Сўнг Аллаҳ «Сизлардан вафот этиб, хотинларини қолдириб кетганлар — хотинлари учун (уйдан) чиқарилмай, бир йилгача фойдаланишни (таъминлашни) васият (қилсинлар); агар (ўзлари) чиқиб кетса, улар ўз жонлари ҳақида маъруф (жоиз) иш қилганларида, сизларга гуноҳ йўқ» (оятини) нозил қилди. У: Аллаҳ унга бир йилнинг тўласи — етти ой йигирма кунини васият (сифатида) қилди; агар хоҳласа, васиятида (уйида) яшаб турар, агар хоҳласа, чиқиб кетар — бу Аллаҳ таолонинг «чиқарилмай; агар чиқсалар, сизларга гуноҳ йўқ» деган сўзидир. Идда эса ўз ҳолича унга вожиб, деди — буни Мужоҳиддан даъво қилди. Ато: Ибн Аббос: Бу оят унинг аҳли ҳузурида (ўтказадиган) иддасини насх қилди (бекор қилди), энди у хоҳлаган жойида идда ўтказади, деди ва Аллаҳ таолонинг «чиқарилмай» деган сўзи (ҳам шунда), деди. Ато: Агар хоҳласа, аҳли ҳузурида идда ўтказар ва васиятида (уйда) яшар, агар хоҳласа, чиқиб кетар — Аллаҳнинг «улар қилган ишда сизларга гуноҳ йўқ» деган сўзи сабабли, деди. Ато: Сўнг мерос (ояти) келиб, (уйда) яшашни (вожиб бўлишини) насх қилди, энди у хоҳлаган жойида идда ўтказади, унга (вожиб) яшаш жойи йўқ, деди.

Ўхшаш ҳадислар

Мавзуси яқин ҳадислар — бошқа тўпламлардан ҳам

Сунани Насоий, 3543-ҳадисТалоқ китоби

Сизлардан вафот этиб, хотинларини қолдириб кетувчилар хотинлари учун бир йилгача (уйларидан) чиқарилмаган ҳолда нафақа беришни васият қилсинлар,

Саҳиҳул Бухорий, 4531-ҳадисПайғамбарнинг Қуръан тафсири

Ва сизлардан вафот этиб, завжалар қолдирадиганлар... Ва сизлардан вафот этиб, завжалар қолдирадиганлар — завжаларига бир йилгача (уйдан) чиқарилмаган ҳолда мато (таъминот) беришни васият қилсинлар. Агар (ўзлари)…

Сунани Насоий, 3544-ҳадисТалоқ китоби

Сизлардан вафот этиб, хотинларини қолдириб кетувчилар хотинлари учун бир йилгача (уйларидан) чиқарилмаган ҳолда нафақа беришни васият қилсинлар, Сизлардан вафот этиб, хотинларини қолдириб кетувчиларнинг…

Сунани Абу Довуд, 2298-ҳадисТалоқ китоби

‹Сизлардан вафот этиб, ортидан хотинлар қолдирганлар, хотинларига (уйдан) чиқармасдан бир йилгача фойдаланиш васият қилсинлар› (ояти) - бу мерос ояти билан, уларга тўртдан бир ва саккиздан бир фарз қилиниши…

Саҳиҳул Бухорий, 433-ҳадисНамоз китоби

Мана шу азобланган (қавм)нинг (вайронаси) ёнига, йиғлаётган бўлмасангиз, кирмангиз; агар йиғлаётган бўлмасангиз, уларнинг (ёнига) кирмангиз — уларга етган (азоб) сизларга ҳам етмасин,

Сунани Абу Довуд, 2106-ҳадисНикоҳ китоби

Огоҳ бўлинглар, аёлларнинг маҳрларида ғулувга кетманглар (ошириб юборманглар). Чунки агар у (маҳр кўплиги) дунёда шараф ёки Аллаҳ ҳузурида тақводорлик бўлганида, сизлардан унга энг ҳақлироқ Набий соллаллаҳу…