حَدَّثَنَا إِسْحَاقُ، حَدَّثَنَا رَوْحٌ، حَدَّثَنَا شِبْلٌ، عَنِ ابْنِ أَبِي نَجِيحٍ، عَنْ مُجَاهِدٍ، {وَالَّذِينَ يُتَوَفَّوْنَ مِنْكُمْ وَيَذَرُونَ أَزْوَاجًا} قَالَ كَانَتْ هَذِهِ الْعِدَّةُ تَعْتَدُّ عِنْدَ أَهْلِ زَوْجِهَا وَاجِبٌ، فَأَنْزَلَ اللَّهُ {وَالَّذِينَ يُتَوَفَّوْنَ مِنْكُمْ وَيَذَرُونَ أَزْوَاجًا وَصِيَّةً لأَزْوَاجِهِمْ مَتَاعًا إِلَى الْحَوْلِ غَيْرَ إِخْرَاجٍ فَإِنْ خَرَجْنَ فَلاَ جُنَاحَ عَلَيْكُمْ فِيمَا فَعَلْنَ فِي أَنْفُسِهِنَّ مِنْ مَعْرُوفٍ} قَالَ جَعَلَ اللَّهُ لَهَا تَمَامَ السَّنَةِ سَبْعَةَ أَشْهُرٍ وَعِشْرِينَ لَيْلَةً وَصِيَّةً، إِنْ شَاءَتْ سَكَنَتْ فِي وَصِيَّتِهَا، وَإِنْ شَاءَتْ خَرَجَتْ، وَهْوَ قَوْلُ اللَّهِ تَعَالَى {غَيْرَ إِخْرَاجٍ فَإِنْ خَرَجْنَ فَلاَ جُنَاحَ عَلَيْكُمْ} فَالْعِدَّةُ كَمَا هِيَ وَاجِبٌ عَلَيْهَا. زَعَمَ ذَلِكَ عَنْ مُجَاهِدٍ. وَقَالَ عَطَاءٌ قَالَ ابْنُ عَبَّاسٍ نَسَخَتْ هَذِهِ الآيَةُ عِدَّتَهَا عِنْدَ أَهْلِهَا، فَتَعْتَدُّ حَيْثُ شَاءَتْ، وَهْوَ قَوْلُ اللَّهِ تَعَالَى {غَيْرَ إِخْرَاجٍ}. قَالَ عَطَاءٌ إِنْ شَاءَتِ اعْتَدَّتْ عِنْدَ أَهْلِهِ وَسَكَنَتْ فِي وَصِيَّتِهَا، وَإِنْ شَاءَتْ خَرَجَتْ لِقَوْلِ اللَّهِ تَعَالَى {فَلاَ جُنَاحَ عَلَيْكُمْ فِيمَا فَعَلْنَ}. قَالَ عَطَاءٌ ثُمَّ جَاءَ الْمِيرَاثُ فَنَسَخَ السُّكْنَى فَتَعْتَدُّ حَيْثُ شَاءَتْ، وَلاَ سُكْنَى لَهَا. وَعَنْ مُحَمَّدِ بْنِ يُوسُفَ حَدَّثَنَا وَرْقَاءُ عَنِ ابْنِ أَبِي نَجِيحٍ عَنْ مُجَاهِدٍ بِهَذَا. وَعَنِ ابْنِ أَبِي نَجِيحٍ عَنْ عَطَاءٍ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَ نَسَخَتْ هَذِهِ الآيَةُ عِدَّتَهَا فِي أَهْلِهَا، فَتَعْتَدُّ حَيْثُ شَاءَتْ لِقَوْلِ اللَّهِ {غَيْرَ إِخْرَاجٍ} نَحْوَهُ.
Ишоқ бизга айтди, Равҳ бизга айтди, Шибл бизга айтди, у Ибн Абу Нажиҳдан, у Мужоҳиддан: «Ва сизлардан вафот этиб, завжалар қолдирадиганлар...» — у деди: Бу идда эрининг аҳли ҳузурида ўтказилиши вожиб эди. Шунда Аллаҳ: «Ва сизлардан вафот этиб, завжалар қолдирадиганлар — завжаларига бир йилгача (уйдан) чиқарилмаган ҳолда мато (таъминот) беришни васият қилсинлар. Агар (ўзлари) чиқсалар, улар ўзлари ҳақида маъруф (яхшилик) билан қилган нарсада сизларга гуноҳ йўқ» (оятини) нозил қилди. У деди: Аллаҳ унга бир йилнинг тўлиқини — етти ой йигирма кеча — васият қилди. Агар хоҳласа, ўз васиятида (уйда) туради, хоҳласа чиқади. Бу Аллаҳ таолонинг «чиқарилмаган ҳолда; агар чиқсалар, сизларга гуноҳ йўқ» деган сўзидир. Идда эса ўз ҳолида унга вожибдир. (Рови) буни Мужоҳиддан гумон қилди (ривоят қилди). Ато деди: Ибн Аббос деди: «Бу оят унинг аҳли ҳузуридаги иддасини бекор қилди, у хоҳлаган жойда идда ўтказади.» Бу Аллаҳ таолонинг «чиқарилмаган ҳолда» деган сўзидир. Ато деди: Агар хоҳласа, унинг аҳли ҳузурида идда ўтказиб, ўз васиятида туради, хоҳласа чиқади — Аллаҳ таолонинг «улар қилган нарсада сизларга гуноҳ йўқ» деган сўзи учун. Ато деди: Кейин мерос (ояти) келди ва (уй)да туришни бекор қилди, у хоҳлаган жойда идда ўтказади, унга (эри уйида) туриш (ҳаққи) йўқ. Муҳаммад ибн Юсуфдан: Варқо бизга айтди, у Ибн Абу Нажиҳдан, у Мужоҳиддан шунга (ўхшаш). Ибн Абу Нажиҳдан, у Атодан, у Ибн Аббосдан: У деди: «Бу оят унинг аҳли ичидаги иддасини бекор қилди, у хоҳлаган жойда идда ўтказади» — Аллаҳнинг «чиқарилмаган ҳолда» деган сўзи учун — шунга ўхшаш.