أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ الأَعْلَى، قَالَ حَدَّثَنَا خَالِدٌ، قَالَ حَدَّثَنَا ابْنُ جُرَيْجٍ، قَالَ حَدَّثَنَا يُونُسُ بْنُ يُوسُفَ، عَنْ سُلَيْمَانَ بْنِ يَسَارٍ، قَالَ تَفَرَّقَ النَّاسُ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، فَقَالَ لَهُ قَائِلٌ مِنْ أَهْلِ الشَّامِ أَيُّهَا الشَّيْخُ حَدِّثْنِي حَدِيثًا سَمِعْتَهُ مِنْ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم . قَالَ نَعَمْ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ " أَوَّلُ النَّاسِ يُقْضَى لَهُمْ يَوْمَ الْقِيَامَةِ ثَلاَثَةٌ رَجُلٌ اسْتُشْهِدَ فَأُتِيَ بِهِ فَعَرَّفَهُ نِعَمَهُ فَعَرَفَهَا قَالَ فَمَا عَمِلْتَ فِيهَا قَالَ قَاتَلْتُ فِيكَ حَتَّى اسْتُشْهِدْتُ . قَالَ كَذَبْتَ وَلَكِنَّكَ قَاتَلْتَ لِيُقَالَ فُلاَنٌ جَرِيءٌ فَقَدْ قِيلَ ثُمَّ أُمِرَ بِهِ فَسُحِبَ عَلَى وَجْهِهِ حَتَّى أُلْقِيَ فِي النَّارِ وَرَجُلٌ تَعَلَّمَ الْعِلْمَ وَعَلَّمَهُ وَقَرَأَ الْقُرْآنَ فَأُتِيَ بِهِ فَعَرَّفَهُ نِعَمَهُ فَعَرَفَهَا قَالَ فَمَا عَمِلْتَ فِيهَا قَالَ تَعَلَّمْتُ الْعِلْمَ وَعَلَّمْتُهُ وَقَرَأْتُ فِيكَ الْقُرْآنَ . قَالَ كَذَبْتَ وَلَكِنَّكَ تَعَلَّمْتَ الْعِلْمَ لِيُقَالَ عَالِمٌ وَقَرَأْتَ الْقُرْآنَ لِيُقَالَ قَارِئٌ فَقَدْ قِيلَ ثُمَّ أُمِرَ بِهِ فَسُحِبَ عَلَى وَجْهِهِ حَتَّى أُلْقِيَ فِي النَّارِ وَرَجُلٌ وَسَّعَ اللَّهُ عَلَيْهِ وَأَعْطَاهُ مِنْ أَصْنَافِ الْمَالِ كُلِّهِ فَأُتِيَ بِهِ فَعَرَّفَهُ نِعَمَهُ فَعَرَفَهَا فَقَالَ مَا عَمِلْتَ فِيهَا قَالَ مَا تَرَكْتُ مِنْ سَبِيلٍ تُحِبُّ " . قَالَ أَبُو عَبْدِ الرَّحْمَنِ وَلَمْ أَفْهَمْ تُحِبُّ كَمَا أَرَدْتُ " أَنْ يُنْفَقَ فِيهَا إِلاَّ أَنْفَقْتُ فِيهَا لَكَ . قَالَ كَذَبْتَ وَلَكِنْ لِيُقَالَ إِنَّهُ جَوَادٌ فَقَدْ قِيلَ ثُمَّ أُمِرَ بِهِ فَسُحِبَ عَلَى وَجْهِهِ فَأُلْقِيَ فِي النَّارِ " .
Бизга Муҳаммад ибн Абдулаъло хабар берди, у деди: бизга Холид ривоят қилди, у деди: бизга Ибн Журайж ривоят қилди, у деди: бизга Юнус ибн Юсуф ривоят қилди, у Сулаймон ибн Ясордан (ривоят қилдики), у деди: Одамлар Абу Ҳурайра (розияллаҳу анҳу)нинг атрофидан тарқалишди. Шунда Шом аҳлидан бир киши унга: «Эй шайх, менга Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам)дан эшитган бир ҳадисингни ривоят қил,» деди. У: «Ҳа,» деди. Мен Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам)нинг шундай деяётганларини эшитдим: «Қиёмат кунида биринчи бўлиб ҳукм қилинадиган кишилар учтадир: шаҳид қилинган бир киши келтирилади, (Аллаҳ) унга Ўз неъматларини танитади, у эса уларни таниб олади. (Аллаҳ:) Сен буларда (бу неъматлар эвазига) нима қилдинг? дейди. У: Мен Сенинг (йўлинг) учун жанг қилдим, ҳатто шаҳид қилиндим, дейди. (Аллаҳ:) Ёлғон айтдинг; балки сен фалончи ботир экан дейилиши учун жанг қилдинг, ва у (аллақачон) айтилди, дейди. Сўнг (уни жазога) буюради, бас, у юзи (билан судралиб) тортилади, ҳатто дўзахга ташланади. Яна бир киши илм ўрганган, уни ўргатган ва Қуръан ўқиган (киши келтирилади). У келтирилади, (Аллаҳ) унга Ўз неъматларини танитади, у эса уларни таниб олади. (Аллаҳ:) Сен буларда нима қилдинг? дейди. У: Мен илм ўргандим, уни ўргатдим ва Сенинг (йўлинг) учун Қуръан ўқидим, дейди. (Аллаҳ:) Ёлғон айтдинг; балки сен олим дейилиши учун илм ўргандинг ва қори дейилиши учун Қуръан ўқидинг, ва у (аллақачон) айтилди, дейди. Сўнг (уни жазога) буюради, бас, у юзи (билан судралиб) тортилади, ҳатто дўзахга ташланади. Яна бир киши — Аллаҳ унга (ризқни) кенг қилган ва унга молнинг барча турларидан берган (киши келтирилади). У келтирилади, (Аллаҳ) унга Ўз неъматларини танитади, у эса уларни таниб олади. (Аллаҳ:) Сен буларда нима қилдинг? дейди. У: Сен ёқтирадиган (хайрият) йўлидан бирортасини ҳам қолдирмадим...» — Абу Абдурраҳмон (Насоий) деди: мен туҳиббу (Сен ёқтирадиган) (сўзини) ўзим хоҳлаганимдек англай олмадим — «...унга (мол) инфоқ қилинишини (Сен ёқтирсанг), албатта Сенинг (йўлинг) учун унга инфоқ қилдим, дейди. (Аллаҳ:) Ёлғон айтдинг; балки у сахий экан дейилиши учун (қилдинг), ва у (аллақачон) айтилди, дейди. Сўнг (уни жазога) буюради, бас, у юзи (билан судралиб) тортилади, сўнг дўзахга ташланади,» дедилар.