حَدَّثَنَا سُوَيْدُ بْنُ نَصْرٍ، أَخْبَرَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ الْمُبَارَكِ، أَخْبَرَنَا حَيْوَةُ بْنُ شُرَيْحٍ، أَخْبَرَنِي الْوَلِيدُ بْنُ أَبِي الْوَلِيدِ أَبُو عُثْمَانَ الْمَدَنِيُّ، أَنَّ عُقْبَةَ بْنَ مُسْلِمٍ، حَدَّثَهُ أَنَّ شُفَيًّا الأَصْبَحِيَّ حَدَّثَهُ أَنَّهُ، دَخَلَ الْمَدِينَةَ فَإِذَا هُوَ بِرَجُلٍ قَدِ اجْتَمَعَ عَلَيْهِ النَّاسُ فَقَالَ مَنْ هَذَا فَقَالُوا أَبُو هُرَيْرَةَ . فَدَنَوْتُ مِنْهُ حَتَّى قَعَدْتُ بَيْنَ يَدَيْهِ وَهُوَ يُحَدِّثُ النَّاسَ فَلَمَّا سَكَتَ وَخَلاَ قُلْتُ لَهُ أَنْشُدُكَ بِحَقٍّ وَبِحَقٍّ لَمَا حَدَّثْتَنِي حَدِيثًا سَمِعْتَهُ مِنْ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم عَقَلْتَهُ وَعَلِمْتَهُ . فَقَالَ أَبُو هُرَيْرَةَ أَفْعَلُ لأُحَدِّثَنَّكَ حَدِيثًا حَدَّثَنِيهِ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم عَقَلْتُهُ وَعَلِمْتُهُ . ثُمَّ نَشَغَ أَبُو هُرَيْرَةَ نَشْغَةً فَمَكَثَ قَلِيلاً ثُمَّ أَفَاقَ فَقَالَ لأُحَدِّثَنَّكَ حَدِيثًا حَدَّثَنِيهِ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فِي هَذَا الْبَيْتِ مَا مَعَنَا أَحَدٌ غَيْرِي وَغَيْرُهُ . ثُمَّ نَشَغَ أَبُو هُرَيْرَةَ نَشْغَةً أُخْرَى ثُمَّ أَفَاقَ فَمَسَحَ وَجْهَهُ فَقَالَ لأُحَدِّثَنَّكَ حَدِيثًا حَدَّثَنِيهِ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَأَنَا وَهُوَ فِي هَذَا الْبَيْتِ مَا مَعَنَا أَحَدٌ غَيْرِي وَغَيْرُهُ . ثُمَّ نَشَغَ أَبُو هُرَيْرَةَ نَشْغَةً أُخْرَى ثُمَّ أَفَاقَ وَمَسَحَ وَجْهَهُ فَقَالَ أَفْعَلُ لأُحَدِّثَنَّكَ حَدِيثًا حَدَّثَنِيهِ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَأَنَا مَعَهُ فِي هَذَا الْبَيْتِ مَا مَعَهُ أَحَدٌ غَيْرِي وَغَيْرُهُ . ثُمَّ نَشَغَ أَبُو هُرَيْرَةَ نَشْغَةً شَدِيدَةً ثُمَّ مَالَ خَارًّا عَلَى وَجْهِهِ فَأَسْنَدْتُهُ عَلَىَّ طَوِيلاً ثُمَّ أَفَاقَ فَقَالَ حَدَّثَنِي رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم أَنَّ اللَّهَ تَبَارَكَ وَتَعَالَى إِذَا كَانَ يَوْمُ الْقِيَامَةِ يَنْزِلُ إِلَى الْعِبَادِ لِيَقْضِيَ بَيْنَهُمْ وَكُلُّ أُمَّةٍ جَاثِيَةٌ فَأَوَّلُ مَنْ يَدْعُو بِهِ رَجُلٌ جَمَعَ الْقُرْآنَ وَرَجُلٌ قُتِلَ فِي سَبِيلِ اللَّهِ وَرَجُلٌ كَثِيرُ الْمَالِ فَيَقُولُ اللَّهُ لِلْقَارِئِ أَلَمْ أُعَلِّمْكَ مَا أَنْزَلْتُ عَلَى رَسُولِي قَالَ بَلَى يَا رَبِّ . قَالَ فَمَاذَا عَمِلْتَ فِيمَا عُلِّمْتَ قَالَ كُنْتُ أَقُومُ بِهِ آنَاءَ اللَّيْلِ وَآنَاءَ النَّهَارِ . فَيَقُولُ اللَّهُ لَهُ كَذَبْتَ وَتَقُولُ لَهُ الْمَلاَئِكَةُ كَذَبْتَ وَيَقُولُ اللَّهُ لَهُ بَلْ أَرَدْتَ أَنْ يُقَالَ إِنَّ فُلاَنًا قَارِئٌ فَقَدْ قِيلَ ذَاكَ . وَيُؤْتَى بِصَاحِبِ الْمَالِ فَيَقُولُ اللَّهُ لَهُ أَلَمْ أُوَسِّعْ عَلَيْكَ حَتَّى لَمْ أَدَعْكَ تَحْتَاجُ إِلَى أَحَدٍ قَالَ بَلَى يَا رَبِّ . قَالَ فَمَاذَا عَمِلْتَ فِيمَا آتَيْتُكَ قَالَ كُنْتُ أَصِلُ الرَّحِمَ وَأَتَصَدَّقُ . فَيَقُولُ اللَّهُ لَهُ كَذَبْتَ وَتَقُولُ لَهُ الْمَلاَئِكَةُ كَذَبْتَ وَيَقُولُ اللَّهُ تَعَالَى بَلْ أَرَدْتَ أَنْ يُقَالَ فُلاَنٌ جَوَادٌ فَقَدْ قِيلَ ذَاكَ . وَيُؤْتَى بِالَّذِي قُتِلَ فِي سَبِيلِ اللَّهِ فَيَقُولُ اللَّهُ لَهُ فِي مَاذَا قُتِلْتَ فَيَقُولُ أُمِرْتُ بِالْجِهَادِ فِي سَبِيلِكَ فَقَاتَلْتُ حَتَّى قُتِلْتُ . فَيَقُولُ اللَّهُ تَعَالَى لَهُ كَذَبْتَ وَتَقُولُ لَهُ الْمَلاَئِكَةُ كَذَبْتَ وَيَقُولُ اللَّهُ بَلْ أَرَدْتَ أَنْ يُقَالَ فُلاَنٌ جَرِيءٌ فَقَدْ قِيلَ ذَاكَ " . ثُمَّ ضَرَبَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم عَلَى رُكْبَتِي فَقَالَ " يَا أَبَا هُرَيْرَةَ أُولَئِكَ الثَّلاَثَةُ أَوَّلُ خَلْقِ اللَّهِ تُسَعَّرُ بِهِمُ النَّارُ يَوْمَ الْقِيَامَةِ " . وَقَالَ الْوَلِيدُ أَبُو عُثْمَانَ فَأَخْبَرَنِي عُقْبَةُ بْنُ مُسْلِمٍ أَنَّ شُفَيًّا هُوَ الَّذِي دَخَلَ عَلَى مُعَاوِيَةَ فَأَخْبَرَهُ بِهَذَا . قَالَ أَبُو عُثْمَانَ وَحَدَّثَنِي الْعَلاَءُ بْنُ أَبِي حَكِيمٍ أَنَّهُ كَانَ سَيَّافًا لِمُعَاوِيَةَ فَدَخَلَ عَلَيْهِ رَجُلٌ فَأَخْبَرَهُ بِهَذَا عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ فَقَالَ مُعَاوِيَةُ قَدْ فُعِلَ بِهَؤُلاَءِ هَذَا فَكَيْفَ بِمَنْ بَقِيَ مِنَ النَّاسِ ثُمَّ بَكَى مُعَاوِيَةُ بُكَاءً شَدِيدًا حَتَّى ظَنَنَّا أَنَّهُ هَالِكٌ وَقُلْنَا قَدْ جَاءَنَا هَذَا الرَّجُلُ بِشَرٍّ ثُمَّ أَفَاقَ مُعَاوِيَةُ وَمَسَحَ عَنْ وَجْهِهِ وَقَالَ صَدَقَ اللَّهُ وَرَسُولُهُْ : (مَنْ كَانَ يُرِيدُ الْحَيَاةَ الدُّنْيَا وَزِينَتَهَا نُوَفِّ إِلَيْهِمْ أَعْمَالَهُمْ فِيهَا وَهُمْ فِيهَا لاَ يُبْخَسُونَ * أُولَئِكَ الَّذِينَ لَيْسَ لَهُمْ فِي الآخِرَةِ إِلاَّ النَّارُ وَحَبِطَ مَا صَنَعُوا فِيهَا وَبَاطِلٌ مَا كَانُوا يَعْمَلُونَ ) . قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ غَرِيبٌ .
Бизга Сувайд ибн Наср ривоят қилди, бизга Абдуллаҳ ибн ал-Муборак хабар берди, бизга Ҳайва ибн Шурайҳ хабар берди, менга ал-Валид ибн Абил-Валид Абу Усмон ал-Маданий хабар бердики, унга Уқба ибн Муслим ривоят қилдики, унга Шуфайй ал-Асбаҳий ривоят қилдики: У Мадинага кирди, шунда атрофига одамлар тўпланган бир кишини кўрди. «Бу ким?» деди. «Абу Ҳурайра,» дедилар. Мен унга яқинлашиб, у одамларга ҳадис айтаётган пайтда унинг олдида ўтирдим. У сукут қилиб, ёлғиз қолганда, мен унга: «Сенга (Аллаҳ) ҳаққини ва (унинг) ҳаққини эслатаман, Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам)дан эшитган, англаган ва билган бир ҳадисни менга айтиб берсанг,» дедим. Абу Ҳурайра: «Шундай қиламан, мен сенга Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам) менга айтиб берган, мен англаган ва билган бир ҳадисни албатта айтиб бераман,» деди. Сўнг Абу Ҳурайра бир бор йиғлади ва бироз туриб қолди, кейин ўзига келди ва: «Мен сенга Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам) шу уйда менга айтиб берган, мену ундан бошқа ҳеч ким бўлмаган пайтдаги бир ҳадисни албатта айтиб бераман,» деди. Сўнг Абу Ҳурайра яна бир бор йиғлади, кейин ўзига келди ва юзини артиб: «Мен сенга Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам) мену у шу уйда бўлганимизда, мену ундан бошқа ҳеч ким билан бўлмаган пайтда менга айтиб берган бир ҳадисни албатта айтиб бераман,» деди. Сўнг Абу Ҳурайра яна бир бор йиғлади, кейин ўзига келди ва юзини артиб: «Шундай қиламан, мен сенга Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам) мен у билан шу уйда бўлганимда, у билан мену ундан бошқа ҳеч ким бўлмаган пайтда менга айтиб берган бир ҳадисни албатта айтиб бераман,» деди. Сўнг Абу Ҳурайра қаттиқ йиғлади, сўнг юзи билан йиқилиб майл қилди, мен уни узоқ вақт ўзимга суяб турдим, кейин у ўзига келди ва: «Менга Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам) ривоят қилдиларки, Табарак ва Таоло Аллаҳ Қиёмат куни бўлганда бандалар орасида ҳукм қилиш учун уларнинг олдига тушади ва ҳар бир уммат тиз чўкиб ўтирган бўлади. У биринчи бўлиб чақирадиган киши — Қуръанни жамлаган (ёдлаган) киши, Аллаҳ йўлида ўлдирилган киши ва мол-давлати кўп бир кишидир. Аллаҳ қорига: ‹Мен сенга Ўз элчимга нозил қилган нарсани ўргатмадимми?› дейди. У: ‹Ҳа, эй Роббим,› дейди. ‹Бас, ўргатилган нарсада нима амал қилдинг?› дейди. У: ‹Мен у (Қуръан) билан кечалари ва кундузлари (намозда) қоим бўлар эдим,› дейди. Аллаҳ унга: ‹Ёлғон айтдинг,› дейди ва малоикалар ҳам унга: ‹Ёлғон айтдинг,› дейишади. Аллаҳ унга: ‹Аксинча, сен «Фалончи қори (Қуръан ўқийдиган)» деб айтилишини истадинг, бас у (сўз) айтилди,› дейди. Сўнг мол эгаси келтирилади, Аллаҳ унга: ‹Мен сенга (ризқни) кенг қилиб, сени ҳеч кимга муҳтож бўлмайдиган қилиб қўймадимми?› дейди. У: ‹Ҳа, эй Роббим,› дейди. ‹Бас, Мен сенга берган нарсада нима амал қилдинг?› дейди. У: ‹Мен қариндошлик алоқасини боғлар ва садақа қилар эдим,› дейди. Аллаҳ унга: ‹Ёлғон айтдинг,› дейди ва малоикалар ҳам унга: ‹Ёлғон айтдинг,› дейишади. Аллаҳ таоло: ‹Аксинча, сен «Фалончи сахий» деб айтилишини истадинг, бас у (сўз) айтилди,› дейди. Сўнг Аллаҳ йўлида ўлдирилган киши келтирилади, Аллаҳ унга: ‹Нима йўлида ўлдирилдинг?› дейди. У: ‹Мен Сенинг йўлингда жиҳод қилишга буюрилган эдим, бас мен жанг қилдим, ҳатто ўлдирилдим,› дейди. Аллаҳ таоло унга: ‹Ёлғон айтдинг,› дейди ва малоикалар ҳам унга: ‹Ёлғон айтдинг,› дейишади. Аллаҳ: ‹Аксинча, сен «Фалончи ботир» деб айтилишини истадинг, бас у (сўз) айтилди,› дейди,» дедилар. Сўнг Расулуллаҳ (соллаллаҳу алайҳи васаллам) тиззамга уриб: «Эй Абу Ҳурайра, ана ўша уч (киши) Қиёмат куни дўзах ўтини улар билан алангалантириладиган, Аллаҳ халқининг биринчиларидир,» дедилар. Ал-Валид Абу Усмон деди: Менга Уқба ибн Муслим хабар бердики, Шуфайй ўша Муовиянинг ҳузурига кириб, унга буни хабар берган кишидир. Абу Усмон деди: Менга ал-Ало ибн Абу Ҳакийм ривоят қилдики, у Муовиянинг жаллоди бўлган экан, унинг ҳузурига бир киши кириб, унга Абу Ҳурайрадан буни хабар берган. Шунда Муовия: «Буларга шу (иш) қилинган бўлса, қолган одамларнинг ҳоли қандай бўлади?» деди, сўнг Муовия шундай қаттиқ йиғладики, биз уни ҳалок бўлади деб ўйладик ва: «Бу киши бизга ёмонлик келтирди,» дедик. Кейин Муовия ўзига келди ва юзини артиб: «Аллаҳ ва Унинг Расули рост айтдилар: ‹Ким ҳаёти дунёни ва унинг зийнатини истаса, улардаги амалларини (мукофотини) бу (дунё)да тўла берамиз ва улар бунда камситилмайдилар. Ана ўшалар охиратда ўзлари учун дўзахдан бошқа нарса бўлмаган кимсалардир ва улар бу (дунё)да қилган ишлари беҳуда кетди ҳамда қилаётган амаллари ботилдир› (Ҳуд сураси, 15-16),» деди. Абу Исо (Термизий) деди: бу ҳадис ҳасан ғарибдир.